Główny Urząd Nadzoru Budowlanego

logo Niepodległalogo Fundusze UE

Administracja budowlana w Polsce

Powrót

ADMINISTRACJA W BUDOWNICTWIE INFORMACJE OGÓLNE

Administracja publiczna zajmująca się budownictwem działa w dwóch obszarach:

  • administracji architektoniczno - budowlanej (aab)
  • nadzoru budowlanego (nb)

Natomiast w układzie poziomym administracja publiczna w budownictwie wykonywana jest na szczeblach:

Administrację w zakresie budownictwa na szczeblu powiatowym wykonują:

  • w obszarze administracji architektoniczno - budowlanej - starosta,
  • w obszarze nadzoru budowlanego - powiatowy inspektor nadzoru budowlanego.

Administracja architektoniczno - budowlana
Obejmuje ona swym zakresem funkcje administracyjno - prawne, związane przede wszystkim z wydawaniem pozwoleń na budowę.

Obowiązki
Starosta jest organem pierwszej instancji w sprawach obiektów i robót budowlanych, nie zastrzeżonych do kompetencji wojewody. Realizując obowiązki wynikające z Prawa budowlanego, starosta:

  • wydaje pozwolenie na budowę (art. 28 ust. 1),
  • przyjmuje zgłoszenia (art. 30, art. 71 ust. 2)
  • wnosi sprzeciw w stosunku do zgłoszenia (art. 30 ust. 5 i 6 oraz art. 71 ust. 3, 4 i 5)
  • wydaje postanowienia o uzupełnienie zgłoszenia ( art. 71 ust. 3),
  • wydaje postanowienia o obowiązku usunięcia wskazanych nieprawidłowości we wniosku o wydanie pozwolenia na budowę (art. 35 ust. 3),
  • przenosi decyzje o pozwoleniu na budowę na rzecz innego podmiotu (art. 40 ust. 1),
  • wydaje dziennik budowy (art. 45 ust. 1),
  • rozstrzyga o niezbędności wejścia do sąsiedniego budynku, lokalu lub na teren sąsiedniej nieruchomości, jeżeli wymagają tego prace przygotowawcze lub roboty budowlane (art. 47 ust. 2).

Ponadto starosta, w zakresie swojej właściwości, ma obowiązek:

  • prowadzić rejestr wniosków o pozwolenie na budowę i decyzji o pozwoleniu na budowę,
  • przekazywać wojewodzie uwierzytelnione kopie tego rejestru, do każdego piątego dnia miesiąca lub, jeżeli dzień ten jest dniem wolnym od pracy, pierwszego dnia roboczego po tym terminie,
  • przekazywać bezzwłocznie organom nadzoru budowlanego:
    a. kopie ostatecznych decyzji o pozwoleniu na budowę wraz z zatwierdzonym projektem budowlanym,
    b. kopie ostatecznych odrębnych decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego wraz z tym projektem,
    c. kopie innych decyzji, postanowień i zgłoszeń, wynikających z przepisów prawa budowlanego (art. 82b ust 1-2);
  • uczestniczyć na wezwanie organów nadzoru budowlanego w czynnościach inspekcyjnych i kontrolnych oraz udostępnić wszelkie dokumenty i informacje związane z tymi czynnościami

Uprawnienia
Realizując swoje obowiązki, starosta ma prawo:

  • żądania od uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego, informacji i udostępnienia dokumentów:
    a. związanych z prowadzeniem robót, przekazywaniem obiektu budowlanego do użytkowania, utrzymaniem i użytkowaniem obiektu budowlanego,
    b. świadczących o dopuszczeniu wyrobu budowlanego do obrotu albo jednostkowego zastosowania w obiekcie budowlanym.
  • nakładania (w drodze postanowienia) obowiązku dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz, a w przypadku ich niedostarczenia lub dostarczenia dokumentów niedostatecznie wyjaśniających sprawę - zlecenia przeprowadzenia tych ocen lub ekspertyz na koszt osoby zobowiązanej do ich dostarczenia.

Nadzór budowlany
Wykonuje on funkcje inspekcyjno - kontrolne oraz zadania związane z użytkowaniem obiektów budowlanych.

Obowiązki
Realizując obowiązki wynikające z Prawa budowlanego, powiatowy inspektor nadzoru budowlanego:

  • wydaje decyzje o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych (art. 37 ust. 3),
  • przenosi decyzje o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych (art. 40 ust. 2),
  • przyjmuje zawiadomienia inwestora o zamierzonym terminie rozpoczęcia robót budowlanych, na które jest wymagane pozwolenie na budowę oraz oświadczenia kierownika budowy (robót) stwierdzające sporządzenie planu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia oraz przyjęcie obowiązku kierowania budową (robotami budowlanymi) oraz oświadczenie inspektora nadzoru inwestorskiego stwierdzające przyjęcie obowiązku pełnienia nadzoru inwestorskiego nad danymi robotami budowlanymi (art. 41 ust 4);
  • wydaje decyzje o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części (art. 48, 49b, 50a i 51 ust. 1 pkt 1);
  • bada, przed wydaniem decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym; a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego; kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń; wykonanie projektu budowlanego przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane (art. 49),
  • prowadzi postępowania w sprawie naliczenia opłaty legalizacyjnej (art. 49, 49a i 49b),
  • wydaje postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych (art. 48, 49b i 50),
  • wydaje decyzje związane z niewłaściwym wykonywaniem robót budowlanych (art. 51),
  • przyjmuje zawiadomienia o zakończeniu budowy i sprawdza związane z tym dokumenty oraz zwraca je po zakończeniu postępowania, nakłada kary za przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem art. 54 i 55, oraz przyjmuje wnioski i wydaje decyzje o pozwoleniu na użytkowanie (art. 54, art. 55, art. 57 ust. 4, 7 i 8, art. 59);
  • przeprowadza obowiązkową kontrolę budowy, po której sporządza protokół, w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości wymierza karę w drodze postanowienia (art. 59a ust. 1, art. 59c ust. 1, art. 59d ust. 1, art. 59f ust. 1 i 59g ust. 1),
  • przyjmuje pisemne zawiadomienia od osoby dokonującej kontroli o przeprowadzonej kontroli okresowej wykonywanej, co najmniej dwa razy w roku, w terminach do 31 maja oraz do 30 listopada, w przypadku budynków o powierzchni zabudowy przekraczającej 2000 m2 oraz innych obiektów budowlanych o powierzchni dachu przekraczajacej 1000 m2 (art. 62 ust. 1 pkt 3),
  • wydaje decyzję nakazującą przeprowadzenie kontroli obiektu budowlanego w trakcie jego użytkowania w przypadkach stwierdzenia nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego lub jego części mogącego powodować zagrożenie: życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska; decyzja taka może również zawierać żądanie przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego obiektu lub jego części (art. 62 ust. 3),
  • może żądać od właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego udostępnienia protokołów z kontroli, ocen i ekspertyz dotyczących stanu technicznego obiektu budowlanego, dokumentacji budowy, dokumentacji powykonawczej oraz opracowań projektowych i dokumentów technicznych robót budowlanych wykonywanych w obiekcie w czasie jego użytkowania (art. 65),
  • wydaje, w drodze decyzji, nakaz usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości (art. 66),
  • wydaje decyzje nakazujące właścicielowi lub zarządcy rozbiórkę obiektu i uporządkowanie terenu ze wskazaniem terminu rozpoczęcia i zakończenia tych robót, w przypadku gdy nieużytkowany lub niewykończony obiekt budowlany nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia, a w przypadku obiektów budowlanych niewpisanych do rejestru zabytków, a objętych ochroną konserwatorską na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, wydaje takie decyzje po uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków (art. 67 ust. 1 i 3),
  • w razie stwierdzenia potrzeby opróżnienia w całości lub w części budynku przeznaczonego na pobyt ludzi, bezpośrednio grożącego zawaleniem, organ, na podstawie protokołu oględzin, wydaje w drodze decyzji, właścicielowi lub zarządcy obiektu budowlanego nakaz opróżnienia bądź wyłączenia w określonym terminie całości lub części budynku z użytkowania. Wyżej wymienione decyzje organ przesyła obowiązanemu, na podstawie odrębnych przepisów, do zapewnienia lokali zamiennych. W powyższych przypadkach organ zarządza umieszczenie na budynku zawiadomienia o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia oraz zakazie jego użytkowania. Ponadto organ zarządza wykonanie doraźnych zabezpieczeń i usunięcie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia, z określeniem technicznie uzasadnionych terminów ich wykonania (art. 68),
  • zapewnia, na koszt właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego, zastosowanie niezbędnych środków zabezpieczających, w razie konieczności podjęcia działań mających na celu usunięcie niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia (art. 69),
  • przyjmuje protokoły pokontrolne dotyczące przeprowadzanych kontroli stanu technicznego obiektu budowlanego lub jego części oraz przeprowadza kontrole sprawdzające w celu potwierdzenia usunięcia stwierdzonych uszkodzeń oraz uzupełnienia braków, które mogłyby spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, itd.(art. 70 ust. 2),
  • wstrzymuje, w drodze postanowienia, użytkowanie obiektu budowlanego lub jego części oraz nakłada obowiązek przedstawienia w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane, w przypadku stwierdzenia zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego zgłoszenia; ustala opłatę legalizacyjną; nakazuje, w drodze decyzji, przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części (art. 71a);
  • przyjmuje zawiadomienia o katastrofie budowlanej (art. 75 ust. 1 pkt 3 lit. a),
  • prowadzi postępowanie wyjaśniające w sprawie przyczyn katastrofy budowlanej (art. 74),
  • po otrzymaniu zawiadomienia o katastrofie budowlanej, niezwłocznie powołuje komisję w celu ustalenia przyczyn i okoliczności katastrofy oraz zakresu czynności niezbędnych do likwidacji zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia oraz niezwłocznie zawiadamia o katastrofie właściwy organ nadzoru budowlanego wyższego stopnia oraz Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (art. 76);
  • po zakończeniu prac komisji, wydaje decyzje, określające zakres i termin wykonania niezbędnych robót w celu uporządkowania terenu katastrofy i zabezpieczenia obiektu budowlanego do czasu wykonania robót doprowadzających obiekt do stanu właściwego oraz ma możliwość zlecenia na koszt inwestora, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego sporządzenia ekspertyzy (art. 78);
  • występuje z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie (art. 97 ust. 1).

Uprawnienia
Realizując swoje obowiązki PINB ma prawo:

  • wstępu:
    a. do obiektu budowlanego,
    b. na teren:
    1. budowy,
    2. zakładu pracy,
    3. na którym jest prowadzone działalność gospodarcza polegająca na obrocie wyrobami budowlanymi;
  • żądania od uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego, a także dostawcy wyrobów budowlanych, informacji lub udostępnienia dokumentów:
    a. związanych z prowadzeniem robót, przekazywaniem obiektu budowlanego do użytkowania, utrzymaniem i użytkowaniem obiektu budowlanego,
    b. świadczących o dopuszczeniu wyrobu budowlanego do obrotu albo jednostkowego zastosowania w obiekcie budowlanym;
  • w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, nakładania (w drodze postanowienia) obowiązku dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz, a w przypadku ich niedostarczenia w wyznaczonym terminie lub dostarczenia ocen lub ekspertyz niedostatecznie wyjaśniających sprawę - zlecenia wykonania tych ocen lub ekspertyz lub dodatkowych ocen lub ekspertyz na koszt osoby zobowiązanej do ich dostarczenia.

 

Administrację w zakresie budownictwa na szczeblu wojewódzkim wykonują:

  • w obszarze administracji architektoniczno - budowlanej - wojewoda,
  • w obszarze nadzoru budowlanego - wojewoda przy pomocy wojewódzkiego inspektora nadzoru budowlanego.

Administracja architektoniczno - budowlana
Obejmuje ona swym zakresem funkcje administracyjno - prawne, związane przede wszystkim z wydawaniem pozwoleń na budowę.

Obowiązki
Wojewoda jest organem wyższego stopnia w stosunku do starosty oraz jest organem pierwszej instancji w sprawach obiektów i robót budowlanych:

  • usytuowanych na terenie pasa technicznego, portów i przystani morskich, morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i wyłącznej strefy ekonomicznej, a także na innych terenach przeznaczonych do utrzymania ruchu i transportu morskiego,
  • hydrotechnicznych piętrzących, upustowych, regulacyjnych, melioracji podstawowych oraz kanałów i innych obiektów służących kształtowaniu zasobów wodnych i korzystaniu z nich, wraz z obiektami towarzyszącymi,
  • dróg publicznych krajowych i wojewódzkich, wraz z obiektami i urządzeniami służącymi do utrzymania tych dróg i transportu drogowego oraz sytuowanymi w granicach pasa drogowego sieciami uzbrojenia terenu - niezwiązanymi z użytkowaniem drogi, a w odniesieniu do dróg ekspresowych i autostrad - wraz z obiektami i urządzeniami obsługi podróżnych, pojazdów i przesyłek,
  • usytuowanych na obszarze kolejowym,
  • lotnisk cywilnych wraz z obiektami i urządzeniami towarzyszącymi
  • usytuowanych na terenach zamkniętych (art. 82 ust. 3 Prawa budowlanego)

Ponadto wojewoda, w zakresie swojej właściwości, ma obowiązek:

  • prowadzić rejestr wniosków o pozwolenie na budowę i decyzji o pozwoleniu na budowę,
  • przekazywać Głównemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w formie elektronicznej, na bieżąco, wprowadzone do rejestru dane,
  • dokonać kontroli rejestrów, w przypadku nie przekazania przez starostę uwierzytelnionych kopii wspomnianych rejestrów, prowadzonych przez starostwo,
  • przekazywać bezzwłocznie organom nadzoru budowlanego:
    a. kopie ostatecznych decyzji o pozwoleniu na budowę wraz z zatwierdzonym projektem budowlanym,
    b. kopie ostatecznych odrębnych decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego wraz z tym projektem,
    c. kopie innych decyzji, postanowień i zgłoszeń, wynikających z przepisów prawa budowlanego (art. 82b ust. 1 pkt 2);
  • uczestniczyć na wezwanie organów nadzoru budowlanego w czynnościach inspekcyjnych i kontrolnych oraz udostępniać wszelkie dokumenty i informacje związane z tymi czynnościami (art. 82b ust. 1 pkt 3).

Uprawnienia
Realizując swoje obowiązki, wojewoda ma prawo:

  • żądania od uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego, informacji lub udostępnienia dokumentów:
    a. związanych z prowadzeniem robót, przekazywaniem obiektu budowlanego do użytkowania, utrzymaniem i użytkowaniem obiektu budowlanego,
    b. świadczących o dopuszczeniu wyrobu budowlanego do obrotu albo jednostkowego zastosowania w obiekcie budowlanym;
  • nakładania (w drodze postanowienia) obowiązku dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz, a w przypadku ich niedostarczenia lub dostarczenia dokumentów niedostatecznie wyjaśniających sprawę - zlecenia przeprowadzenia tych ocen lub ekspertyz na koszt osoby zobowiązanej do ich dostarczenia.

Nadzór budowlany
Wykonuje funkcje inspekcyjno-kontrolne oraz zadania związane z użytkowaniem obiektów budowlanych.

Obowiązki
Właściwość funkcjonalna wynikająca z Prawa budowlanego wojewódzkiego inspektora nadzoru budowlanego ukształtowana została analogicznie do kompetencji wojewody. WINB jest więc organem:

  • wyższego stopnia w stosunku do powiatowego inspektora nadzoru budowlanego,
  • pierwszej instancji w sprawach dotyczących tej samej kategorii obiektów i robót budowlanych, co wojewoda

Ponadto, zgodnie z treścią ustawy o wyrobach budowlanych, wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego jest:

  • organem właściwym w sprawach wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu lub udostępnianych na rynku krajowym,
  • organem nadzoru rynku w rozumieniu ustawy o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku,
  • organem I instancji w sprawach wyrobów budowlanych.

Zgodnie z ustawą o wyrobach budowlanych do obowiązków WINB należy:

  • prowadzenie kontroli planowych i doraźnych,
  • prowadzenie postępowań administracyjnych w I instancji (w sprawach dot. wyrobów budowlanych),
  • udział w kontrolach prowadzonych przez GINB - na jego wezwanie,
  • zlecanie badań pobranych w toku kontroli próbek wyrobów budowlanych,
  • bezzwłoczne przekazywanie do GINB informacji o wynikach zleconych badań próbek, przeprowadzonych kontrolach wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu lub udostępnianych na rynku krajowym oraz wydanych postanowieniach i decyzjach, a także o wydanych opiniach (dla organów celnych),
  • wydawanie dla organów celnych opinii o wyrobach budowlanych,
  • współpraca z GINB w zakresie sporządzania rocznego planu kontroli, a także przesyłania do GINB sprawozdań z wykonania planu.

Uprawnienia
Realizując swoje obowiązki wynikające z Prawa budowlanego WINB ma prawo:

  • wstępu:
    a. do obiektu budowlanego,
    b. na teren:
    1. budowy,
    2. zakładu pracy.
  • żądania od uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego, informacji i udostępnienia dokumentów:
    a. związanych z prowadzeniem robót, przekazywaniem obiektu budowlanego do użytkowania, utrzymaniem i użytkowaniem obiektu budowlanego,
    b. świadczących o dopuszczeniu wyrobu budowlanego do obrotu albo jednostkowego zastosowania w obiekcie budowlanym,
  • nakładania (w drodze postanowienia) obowiązku dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz, a w przypadku ich niedostarczenia lub dostarczenia dokumentów niedostatecznie wyjaśniających sprawę - zlecenia przeprowadzania tych ocen lub ekspertyz albo dodatkowych ocen lub ekspertyz na koszt osoby zobowiązanej do ich dostarczenia.

Na podstawie przepisów ustawy o wyrobach budowlanych WINB ma prawo:

  • orzec w drodze decyzji (na wniosek producenta) o uznaniu danego wyrobu budowlanego za regionalny wyrób budowlany,
  • wstępu, jako organ kontrolujący za okazaniem legitymacji służbowej, na teren jednostki kontrolowanej, poruszania się po tym terenie oraz znajdujących się tam obiektach i pomieszczeniach oraz pełnienia czynności kontrolnych określonych w odpowiednich przepisach ustawy.

Centralnym organem administracji rządowej w sprawach określonych w ustawach: Prawo budowlane i o wyrobach budowlanych jest Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego(GINB). Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wykonuje swoje zadania przy pomocy Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego.

  • Zgodnie z ustawą z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane:
    Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, jako centralny organ administracji rządowej wykonuje zarówno zadania administracji architektoniczno-budowlanej, jak i nadzoru budowlanego we wszystkich obszarach budownictwa, z wyłączeniem budownictwa górniczego. Jest organem właściwym w sprawach indywidualnych, rozstrzyganych w drodze postępowania administracyjnego, w zakresie wynikającym z przepisów prawa budowlanego.

Do jego zadań, w szczególności, należy:

  • pełnienie funkcji organu wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego w stosunku do wojewodów i wojewódzkich inspektorów nadzoru budowlanego oraz sprawowanie nadzoru nad ich działalnością,
  • kontrolowanie działania organów administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego;
  • prowadzenie centralnych rejestrów:
    a. osób posiadających uprawnienia budowlane,
    b. ukaranych z tytułu odpowiedzialności zawodowej.

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego jest powoływany przez Prezesa Rady Ministrów, spośród osób wyłonionych w drodze otwartego i konkurencyjnego naboru, na wniosek ministra właściwego do spraw budownictwa, lokalnego planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa. Prezes Rady Ministrów odwołuje Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego.

Zastępcy Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego są powoływani przez ministra właściwego do spraw budownictwa, lokalnego planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa, spośród osób wyłonionych w drodze otwartego i konkurencyjnego naboru, na wniosek Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Minister właściwy do spraw budownictwa, lokalnego planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa odwołuje Zastępców Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego.

Wojewódzkiego inspektora nadzoru budowlanego powołuje i odwołuje wojewoda, za zgodą Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego.

  • Zgodnie z ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o wyrobach budowlanych:
    Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego jest organem właściwym w sprawach wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu lub udostępnianych na rynku krajowym, w zakresie uregulowanym w ustawie o wyrobach budowlanych oraz organem nadzoru rynku w rozumieniu ustawy z dnia 13 kwietnia 2016 r. o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku.

Do jego podstawowych obowiązków należy kontrola wprowadzonych do obrotu lub udostępnionych na rynku krajowym wyrobów budowlanych  oraz prowadzenie postępowań administracyjnych w tym zakresie, jak również:

  • prowadzenie Krajowego Wykazu Zakwestionowanych Wyrobów Budowlanych (KWZWB), w którym gromadzone są dane i informacje dotyczące wyrobów budowlanych oznakowanych znakiem budowlanym, niezgodnych z wymaganiami ustawy;
  • zatwierdzanie wojewódzkich rocznych planów kontroli;
  • przedstawianie Prezesowi UOKiK do zaopiniowania okresowych planów kontroli wprowadzonych do obrotu wyrobów budowlanych oznakowanych CE;
  • sporządzanie i przekazywanie Prezesowi UOKiK rocznych sprawozdań z przeprowadzonych kontroli wprowadzonych do obrotu wyrobów budowlanych oznakowanych CE;
  • gromadzenie informacji o wynikach zleconych badań próbek, przeprowadzonych kontrolach wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu lub udostępnianych na rynku krajowym oraz o wydanych postanowieniach, decyzjach i opiniach;
  • publikowanie wyników badań próbek wyrobów budowlanych w BIP Głównego Urzędu Nadzoru Budowalnego;
  • kontrola działania wojewódzkich organów nadzoru budowlanego;
  • prowadzenie punktu kontaktowego do spraw wyrobów budowlanych;
  • wydawanie wojewódzkim inspektorom nadzoru budowlanego wytycznych i zaleceń dotyczących kontroli wyrobów budowalnych wprowadzonych do obrotu lub udostępnianych na rynku krajowym oraz wytycznych i zaleceń zapewniających jednolitość postępowań w sprawach wyrobów budowlanych.

Ponadto, do jego zadań jako organu nadzoru rynku należy - w odniesieniu do wyrobów budowlanych oznakowanych CE:

  • prowadzenie kontroli spełniania przez wyroby zasadniczych wymagań i niezwłoczne informowanie Prezesa UOKiK o wynikach przeprowadzanych kontroli;
  • prowadzenie postępowań w sprawie wprowadzonych do obrotu wyrobów niezgodnych z zasadniczymi wymaganiami i przekazywanie Prezesowi UOKiK informacji o wszczęciu i zakończeniu tych postępowań;
  • niezwłoczne przekazywanie Prezesowi UOKiK kopii wydanych decyzji;
  • współpraca z Prezesem UOKiK (w tym informowanie Prezesa UOKiK, na jego wniosek, o działaniach podjętych w zakresie nadzoru rynku);
  • współpraca z  innymi krajowymi organami nadzoru rynku oraz organami nadzoru rynku państw członkowskich Unii Europejskiej lub państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, a także organami celnymi;
  • uczestnictwo w pracach unijnych grup do spraw współpracy administracyjnej oraz w forach międzynarodowych w zakresie systemu nadzoru rynku.

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego może zlecać badania pobranych w toku kontroli próbek wyrobów budowlanych oraz sporządzać roczne plany kontroli. Pełni również funkcję organu wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego w stosunku do wojewódzkich inspektorów nadzoru budowlanego w sprawach wyrobów budowlanych.

Organy administracji publicznej działającej w budownictwie oraz ich aparaty pomocnicze zostały przedstawione na schemacie.

Nadzór budowlany jako administracja zespolona
Od dnia 1 stycznia 1999 r. nadzór budowlany funkcjonuje w ramach administracji zespolonej. Administracja zespolona na terenie województwa działa pod zwierzchnictwem wojewody. Zgodnie z obowiązującą zasadą decentralizacji kompetencji, wprowadzoną ustawą z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa (Dz. U. Nr 106, poz. 668 z późn. zm.), jak najwięcej kompetencji przypisano organom administracji znajdującym się na jak najniższym szczeblu - najbliżej obywatela. Skutkiem takiego ukształtowania organów nadzoru budowlanego jest to, że posiadają one swoje własne, nie zastrzeżone do właściwości innych organów, kompetencje. Kompetencje te mogą być realizowane jedynie przez te organy; nie mogą zostać przejęte przez organ wyższego stopnia. Dlatego też, jeśli jakieś zadanie jest ustawowo przypisane powiatowemu inspektorowi nadzoru budowlanego - tylko on jest władny je zrealizować. Skierowanie w takiej sprawie wniosku do WINB lub do GINB zawsze skutkować będzie przekazaniem go do właściwego PINB.

Relacje miedzy organami

Nadzór nad organami nadzoru budowlanego sprawują:
nad powiatowym inspektorem nadzoru budowlanego:

  • rada powiatu, która jest właściwa do rozpatrywania skarg na powiatowego inspektora nadzoru budowlanego - jako osoby będącej kierownikiem powiatowej inspekcji, natomiast jeżeli skarga dotyczy powiatowego inspektora, jako organu administracji publicznej, działającego w określonym postępowaniu administracyjnym, jak również obsługującego go powiatowego inspektoratu - właściwy jest wojewoda, przy pomocy WINB.
  • wojewoda, przy pomocy wojewódzkiego inspektora nadzoru budowlanego, który jako organ wyższego stopnia sprawuje nadzór nad właściwym poziomem merytorycznym prac PINB,
  • starosta, będący zwierzchnikiem administracji zespolonej w powiecie oraz pełniący w stosunku do PINB funkcję pracodawcy w rozumieniu Kodeksu pracy.

nad wojewódzkim inspektorem nadzoru budowlanego:

  • Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, który jako organ wyższego stopnia sprawuje nadzór nad właściwym poziomem merytorycznym prac WINB oraz nadzoruje jego działalność,
  • wojewoda, będący zwierzchnikiem administracji zespolonej w województwie oraz pełniący w stosunku do WINB funkcję pracodawcy w rozumieniu Kodeksu pracy.

Nadzór nad działalnością organów administracji architektoniczno - budowlanej sprawują:
nad starostą

  • wojewoda, jako organ wyższego stopnia w stosunku do starosty.
    Ponadto, wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego sprawuje kontrolę nad działalnością starosty wynikająca ze stosowania przepisów prawa budowlanego, badając prawidłowość postępowania administracyjnego oraz wydawanych w jego toku decyzji i postanowień
  • nad wojewodą
    Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego sprawuje kontrolę nad jego działalnością wynikającą ze stosowania ustawy Prawo budowlane oraz właściwym poziomem merytorycznym prac w tym zakresie.

Zgodnie z ustawą z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 z późn. zm.) - do podstawowych obowiązków administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego należy (art. 81):

  1. nadzór i kontrola nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego, a w szczególności:
    a. zgodności zagospodarowania terenu z miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego oraz wymaganiami ochrony środowiska,
    b. warunków bezpieczeństwa ludzi i mienia w rozwiązaniach przyjętych w projektach budowlanych, przy wykonywaniu robót budowlanych oraz utrzymywaniu obiektów budowlanych,
    c. zgodności rozwiązań architektoniczno-budowlanych z przepisami techniczno-budowlanymi oraz zasadami wiedzy technicznej,
    d. właściwego wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie,
    e. stosowania przy wykonywaniu robót budowlanych wyrobów wprowadzonych do obrotu lub udostępnionych na rynku krajowym zgodnie z przepisami i z zamierzonym zastosowaniem,
  2. wydawanie decyzji administracyjnych w sprawach określonych ustawą;
  3. kontrola posiadania przez osoby wykonujące samodzielne funkcje techniczne w budownictwie uprawnień do pełnienia tych funkcji;
  4. dokonywanie czynności kontrolnych, które stanowią podstawę do wydania decyzji oraz podejmowania innych środków przewidzianych w przepisach prawa budowlanego.

Do właściwości organów administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego w dziedzinie górnictwa należą sprawy i związane z nimi środki działania określone w ustawie, dotyczące obiektów i robót budowlanych zakładów górniczych (art. 89a).

Do zadań organów nadzoru budowlanego należy (art. 84 ust. 1):

  1. kontrola przestrzegania i stosowania przepisów prawa budowlanego, w tym:
    kontrola zgodności wykonywania robót budowlanych z przepisami prawa budowlanego, projektem budowlanym i warunkami określonymi w decyzji o pozwoleniu na budowę,
    sprawdzanie posiadania przez osoby pełniące samodzielne funkcje techniczne w budownictwie właściwych uprawnień do pełnienia tych funkcji,
    sprawdzanie stosowania przy wykonywaniu robót wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu lub udostępnionych na rynku krajowym zgodnie z przepisami i z zamierzonym zastosowaniem (art. 84a ust. 1),
  2. kontrola działania organów administracji architektoniczno-budowlanej (wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego kontroluje działania starosty, zaś Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego - wojewody);
  3. badanie przyczyn powstawania katastrof budowlanych;
  4. współdziałanie z organami kontroli państwowej.

Organy nadzoru budowlanego, kontrolując stosowanie przepisów prawa budowlanego (art. 84a ust. 2):

  1. badają prawidłowość postępowania administracyjnego przed organami administracji architektoniczno-budowlanej oraz wydawanych w jego toku decyzji i postanowień;
  2. sprawdzają wykonywanie obowiązków wynikających z decyzji i postanowień wydanych na podstawie przepisów prawa budowlanego.