Główny Urząd Nadzoru Budowlanego

logo Niepodległa

Wyjaśnienia przepisów o wyrobach budowlanych

Powrót

1) Kiedy wyrób może być uznany za wyrób budowlany? Jakie przepisy regulują zasady wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych i które wyroby im podlegają?
2) Co to są "zharmonizowane specyfikacje techniczne"?
3) Co to jest "norma zharmonizowana"?
4) Co to jest "europejski dokument oceny" ?
5) Co to jest "europejska ocena techniczna"?
6) Co to jest "krajowa ocena techniczna"?
7) Co to jest oznakowanie CE?
8) Co to jest znak budowlany?
9) Jakie wyroby można stosować przy wykonywaniu robót budowlanych?

1)  Kiedy wyrób może być uznany za wyrób budowlany? Jakie przepisy regulują zasady wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych i które wyroby im podlegają?

Zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy o wyrobach budowlanych, przez wyrób budowlany należy rozumieć wyrób budowlany, o którym mowa w art. 2 pkt 1 rozporządzenia Nr 305/2011. Stosownie natomiast do ww. art. 2 pkt 1 rozporządzenia Nr 305/2011, „wyrób budowlany” oznacza każdy wyrób lub zestaw wyprodukowany i wprowadzony do obrotu w celu trwałego wbudowania w obiektach budowlanych lub ich częściach, którego właściwości wpływają na właściwości użytkowe obiektów budowlanych w stosunku do podstawowych wymagań dotyczących obiektów budowlanych.
Zasady wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych reguluje powyższe rozporządzenie Nr 305/2011, które obowiązuje w całości od dnia 1 lipca 2013 r. i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej, oraz ustawa o wyrobach budowlanych, która zgodnie z jej art. 1 określa m.in. zasady wprowadzania do obrotu lub udostępniania na rynku krajowym wyrobów budowlanych.

Wymaganiom rozporządzenia Nr 305/2011, określającego tzw. system europejski wprowadzania wyrobów do obrotu (w którym stosowane jest oznakowanie CE), podlegają obowiązkowo te wyroby odpowiadające ww. definicji wyrobu budowlanego, które objęte są normami zharmonizowanymi w rozumieniu rozporządzenia, lub dla których wydane zostały (w wyniku dobrowolnie złożonego wniosku przez producenta) europejskie oceny techniczne.

Natomiast wymagania tzw. systemu krajowego (z oznakowaniem znakiem budowlanym), dotyczą tych wyrobów budowlanych wprowadzanych do obrotu na terytorium Polski, które nie podlegają obowiązkowo rozporządzeniu Nr 305/2011, i które jednocześnie należą do grup wyrobów budowlanych objętych obowiązkiem sporządzania krajowej deklaracji właściwości użytkowych, ujętych w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 17 listopada 2016 r. w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym (Dz. U. z 2016 r. poz.1966).

 

2)  Co to są „zharmonizowane specyfikacje techniczne”?

Zgodnie z art. 2 pkt 10 rozporządzenia Nr 305/2011, „zharmonizowane specyfikacje techniczne” oznaczają normy zharmonizowane i europejskie dokumenty oceny.

 

3)  Co to jest „norma zharmonizowana”?

Zgodnie z art. 2 pkt 11 rozporządzenia Nr 305/2011, „norma zharmonizowana” oznacza normę przyjętą przez jeden z europejskich organów normalizacyjnych wymienionych w załączniku I do dyrektywy 98/34/WE, na podstawie wniosku (zwanego mandatem) wydanego przez Komisję, zgodnie z art. 6 tej dyrektywy.

Komisja publikuje w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej wykaz odniesień do norm zharmonizowanych, które są zgodne z odpowiednimi mandatami. Dla każdej normy zharmonizowanej w wykazie wskazuje się odniesienia do zastępowanych zharmonizowanych specyfikacji technicznych, o ile istnieją, datę początkową okresu koegzystencji i datę końcową okresu koegzystencji. Komisja publikuje aktualizacje tego wykazu (zobacz art. 17 ust. 5 rozporządzenia).
Dokonanie oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych w odniesieniu do zasadniczych charakterystyk określonych w normie zharmonizowanej dla zamierzonego zastosowania lub zamierzonych zastosowań, uprawnia producenta do sporządzenia deklaracji właściwości użytkowych i umieszczenia na wyrobie budowlanym oznakowania CE.

Komunikaty Komisji dotyczące publikacji tytułów i odniesień do norm zharmonizowanych  są dostępne m.in. w bazie aktów prawnych Unii Europejskiej, pod linkiem: http://eur-lex.europa.eu.

 

4)  Co to jest „europejski dokument oceny” ?

„Europejski dokument oceny”, zgodnie z art. 2 pkt 12 rozporządzenia Nr 305/2011, oznacza dokument przyjęty przez organizację JOT (tj. organizację jednostek ds. oceny technicznej) do celów wydawania europejskich ocen technicznych.

Europejskie dokumenty oceny są zharmonizowanymi specyfikacjami technicznymi,  opracowywanymi i przyjmowanymi przez organizację JOT w następstwie wniosku o wydanie europejskiej oceny technicznej, złożonego przez producenta, dla każdego wyrobu budowlanego nieobjętego lub nie w pełni objętego normą zharmonizowaną, którego właściwości użytkowe w odniesieniu do jego zasadniczych charakterystyk nie mogą być w pełni ocenione zgodnie z istniejącą normą zharmonizowaną (porównaj art. 19 ust. 1 rozporządzenia Nr 305/2011).

Podstawa, zasady i procedura przyjmowania europejskich dokumentów oceny zostały określone przepisami art. 19, 20 i 21 oraz załącznikiem II rozporządzenia Nr 305/2011.

Jednocześnie, stosownie do przepisu przejściowego art. 66 ust. 3 ww. rozporządzenia, wytyczne do europejskich aprobat technicznych, opublikowane przed dniem 1 lipca 2013 r. zgodnie z art. 11 dyrektywy 89/106/EWG, mogą być stosowane jako europejskie dokumenty oceny.

 

5)  Co to jest „europejska ocena techniczna”?

Zgodnie z art. 2 pkt 13 rozporządzenia Nr 305/2011, europejska ocena techniczna oznacza udokumentowaną ocenę właściwości użytkowych wyrobu budowlanego w odniesieniu do jego zasadniczych charakterystyk zgodnie z odnośnym europejskim dokumentem oceny.

Europejska ocena techniczna jest udzielana na zasadach określonych przepisami art. 26 rozporządzenia Nr 305/2011. Jest ona wydawana przez jednostkę ds. oceny technicznej (zwaną JOT) na wniosek producenta, na podstawie europejskiego dokumentu oceny ustanowionego przez organizację JOT (tj. organizację koordynującą procedury ustanawiania projektów europejskich dokumentów oceny oraz wydawanie europejskich ocen technicznych). Zawiera właściwości użytkowe podlegające zadeklarowaniu, wyrażone w poziomach lub klasach, lub w sposób opisowy, odnoszące się do zasadniczych charakterystyk, które zostały uzgodnione przez producenta i JOT, do której skierowano wniosek o europejską ocenę techniczną dla deklarowanego zamierzonego zastosowania wyrobu, oraz szczegóły techniczne niezbędne do wdrożenia systemu oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych (art. 26 ust. 2 rozporządzenia).

Dokonanie oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych w odniesieniu do ww. zasadniczych charakterystyk uprawnia producenta do sporządzenia deklaracji właściwości użytkowych i umieszczenia na wyrobie budowlanym oznakowania CE.

Należy dodatkowo zauważyć, że wydawane na wniosek producenta „europejskie oceny techniczne” nie są – w odróżnieniu do europejskich aprobat technicznych, wydawanych na podstawie wcześniej obowiązujących przepisów – zharmonizowanymi specyfikacjami technicznymi.

Jednocześnie, stosownie do przepisu przejściowego art. 66 ust. 4 ww. rozporządzenia, producenci i importerzy mogą wykorzystywać europejskie aprobaty techniczne wydane zgodnie z art. 9 dyrektywy 89/106/EWG przed dniem 1 lipca 2013 r. jako europejskie oceny techniczne do końca okresu ważności tych aprobat.

 

6)  Co to jest „krajowa ocena techniczna”?

Zgodnie z art. 2 pkt 15 ustawy o wyrobach budowlanych, przez krajową ocenę techniczną należy rozumieć udokumentowaną, pozytywną ocenę właściwości użytkowych tych zasadniczych charakterystyk wyrobu budowlanego, które zgodnie z zamierzonym zastosowaniem mają wpływ na spełnienie podstawowych wymagań, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. -  Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r. poz. 290, z późn. zm.), przez obiekty budowlane, w których wyrób będzie zastosowany.

Krajowa ocena techniczna jest rodzajem krajowej specyfikacji technicznej, o której mowa w § 2 pkt 2 rozporządzenia w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym. Dokonanie wymaganych ww. rozporządzeniem oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych, zgodnie z właściwą krajową oceną techniczną, potwierdzających zgodność wyrobu z tą specyfikacją, uprawnia producenta do wystawienia krajowej deklaracji właściwości użytkowych i oznakowania wyrobu znakiem budowlanym.

Wzór wniosku o wydanie krajowej oceny technicznej, tryb oraz sposób ustalania liczby godzin pracy niezbędnych do wydawania, zmiany lub przedłużenia terminu ważności krajowej oceny technicznej, zawartość krajowej oceny technicznej, sposób prowadzenia wykazu wydanych i wykazu uchylonych krajowych ocen technicznych oraz zakres umieszczonych w nich danych zostały określone rozporządzeniem w sprawie krajowych ocen technicznych.

 

7)  Co to jest oznakowanie CE?

Definicja „oznakowania CE” została określona w art. 2 pkt 20 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 765/2008 z dnia 9 lipca 2008 r. ustanawiającego wymagania w zakresie akredytacji i nadzoru rynku odnoszące się do warunków wprowadzania produktów do obrotu i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 339/93 (Dz.U. L 218 z 13.8.2008, s. 30) i oznacza oznakowanie, za pomocą którego producent wskazuje, że produkt spełnia mające zastosowanie wymagania określone we wspólnotowym prawodawstwie harmonizacyjnym przewidującym jego umieszczanie. Wzór oznakowania CE określa załącznik II do tego rozporządzenia.
W odniesieniu do wyrobów budowlanych, wymagania jakie powinny być spełnione, by producent mógł na tych wyrobach umieścić oznakowanie CE, zostały ustalone przepisami rozporządzenia Nr 305/2011 porównaj art. 5 ust. 1 ustawy o wyrobach budowlanych. Poprzez umieszczenie oznakowania CE na wyrobie budowlanym producent wskazuje, że bierze na siebie odpowiedzialność za zgodność tego wyrobu z deklarowanymi właściwościami użytkowymi oraz za jego zgodność ze wszystkimi mającymi zastosowanie wymaganiami określonymi w rozporządzeniu Nr 305/2011 i innym stosownym ustawodawstwie harmonizacyjnym Unii odnoszącym się do umieszczenia tego oznakowania (art. 8 ust. 2 akapit 3 rozporządzenia).

 

8)  Co to jest znak budowlany?

Zgodnie z art. 2 pkt 5 ustawy o wyrobach budowlanych, przez znak budowlany należy rozumieć znak wskazujący, że wyrób budowlany oznaczony tym znakiem może być udostępniany na rynku krajowym i stosowany przy wykonywaniu robót budowlanych.

Wymagania, jakie powinny być spełnione, aby na wyrobie budowlanym można umieścić znak budowlany, reguluje przede wszystkim art. 8 ust. 1 ustawy o wyrobach budowlanych oraz przepisy rozporządzenia w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym.Zgodnie natomiast z ww. przepisem art. 8 ust. 1 ustawy, oznakowanie wyrobu budowlanego znakiem budowlanym umieszcza się na wyrobie budowlanym, dla którego producent sporządził, na swoją wyłączną odpowiedzialność, krajową deklarację właściwości użytkowych wyrobu budowlanego, zwaną dalej "krajową deklaracją". Właściwości użytkowe wyrobu budowlanego, zadeklarowane w krajowej deklaracji zgodnie z właściwą przedmiotowo Polską Normą wyrobu lub krajową oceną techniczną, należy odnieść do tych zasadniczych charakterystyk, które mają wpływ na spełnienie podstawowych wymagań przez obiekty budowlane, zgodnie z zamierzonym zastosowaniem tego wyrobu. Informacje o właściwościach użytkowych wyrobu budowlanego w odniesieniu do zasadniczych charakterystyk tego wyrobu można podać wyłącznie, o ile zostały określone w krajowej deklaracji.

 

9)  Jakie wyroby można stosować przy wykonywaniu robót budowlanych?

Stosownie do postanowień art. 10 ustawy – Prawo budowlane, wyroby wytworzone w celu zastosowania w obiekcie budowlanym w sposób trwały o właściwościach użytkowych umożliwiających prawidłowo zaprojektowanym i wykonanym obiektom budowlanym spełnienie podstawowych wymagań, można stosować przy wykonywaniu robót budowlanych wyłącznie, jeżeli wyroby te zostały wprowadzone do obrotu lub udostępnione na rynku krajowym zgodnie z przepisami odrębnymi, a w przypadku wyrobów budowlanych - również zgodnie z zamierzonym zastosowaniem.
Powyższymi przepisami odrębnymi są między innymi:

 

  • rozporządzenie Nr 305/2011, w odniesieniu do wyrobów budowlanych objętych normami zharmonizowanymi lub zgodnych z wydanymi dla nich europejskimi ocenami technicznymi,
  • ustawa o wyrobach budowlanych wraz z aktami wykonawczymi, w odniesieniu do wyrobów budowlanych nieobjętych normami zharmonizowanymi, dla których zakończył się okres koegzystencji (o którym mowa w art. 17 ust. 5 ww. rozporządzenia), i dla których nie zostały wydane europejskie oceny techniczne.

 

O możliwości zastosowania wyrobu budowlanego w konkretnym obiekcie budowlanym decydują jego właściwości użytkowe. Oznakowanie wyrobu budowlanego oznakowaniem CE albo znakiem budowlanym - zgodnie z wymaganiami określonymi, odpowiednio, w rozporządzeniu Nr 305/2011 albo ustawie o wyrobach budowlanych - nie oznacza automatycznie możliwości zastosowania tego wyrobu w każdym obiekcie budowlanym. Możliwość zastosowania wyrobu zależy bowiem między innymi od warunków technicznych, jakie powinien spełnić dany obiekt budowlany.

 

 

1) Co należy rozumieć przez wprowadzenie wyrobów budowlanych do obrotu?
2) Kto jest producentem wyrobu budowlanego i kiedy powinien zostać ustanowiony upoważniony przedstawiciel producenta?
3) Kogo i jak producent może ustanowić swoim upoważnionym przedstawicielem i jakie obowiązki ciążą na upoważnionym przedstawicielu?
4) Kto jest importerem wyrobu budowlanego i jakie na nim ciążą obowiązki?
5) Kiedy wyrób budowlany może być wprowadzony do obrotu i nadaje się do stosowania przy wykonywaniu robót budowlanych?
6) Jakie są warunki wprowadzania wyrobów budowlanych do obrotu?
7) Czy producent spoza EOG może wprowadzać wyroby budowlane na rynek europejski i na jakich zasadach?
8) Co oznacza "wyrób budowlany dopuszczony do jednostkowego zastosowania w obiekcie budowlanym"?
9) Co oznacza, że "regionalny wyrób budowlany" jest wytwarzany tradycyjnie na określonym terenie przy użyciu metod sprawdzonych w wieloletniej praktyce i że przeznaczony jest do lokalnego stosowania? Czy takie wyroby można sprzedawać i stosować na terenie całej Polski?

 

1)  Co należy rozumieć przez wprowadzenie wyrobu budowlanego do obrotu?

Zgodnie z art. 2 pkt 10 ustawy o wyrobach budowlanych ilekroć w ustawie jest mowa o wprowadzeniu do obrotu, należy przez to rozumieć wprowadzenie do obrotu, o którym mowa w art. 2 pkt 17rozporządzenia Nr 305/2011. Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 17rozporządzenia Nr 305/2011 przez wprowadzenie do obrotu należy rozumieć udostępnienie po raz pierwszy wyrobu budowlanego na rynku unijnym. Natomiast udostępnienie na rynku oznacza każde dostarczenie wyrobu budowlanego w celu dystrybucji lub zastosowania na rynku unijnym w ramach działalności handlowej, odpłatnie lub nieodpłatnie. Wprowadzenie do obrotu obejmuje zatem również oferowanie do sprzedaży. Natomiast zgodnie z art. 543 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r. poz. 459 t.j.), za ofertę sprzedaży uważa się wystawienie przez producenta wyrobu w miejscu sprzedaży na widok publiczny z oznaczeniem ceny.

 

2)  Kto jest producentem wyrobu budowlanego i kiedy powinien zostać ustanowiony upoważniony przedstawiciel producenta?

Stosownie do art. 2 pkt 19 rozporządzenia Nr 305/2011 przez producenta należy rozumieć osobę fizyczną lub prawną, która produkuje wyrób budowlany lub która zleca zaprojektowanie lub wyprodukowanie wyrobu budowlanego i wprowadza ten wyrób do obrotu pod własną nazwą lub znakiem firmowym.

Ponadto w myśl art. 15 rozporządzenia Nr 305/2011, importera lub dystrybutora uważa się na użytek tego rozporządzenia za producenta, wskutek czego podlegają oni obowiązkom producenta określonym w art. 11, w przypadku gdy wprowadzają oni wyrób do obrotu pod własną nazwą lub znakiem towarowym lub gdy zmieniają oni w taki sposób wyrób budowlany wcześniej wprowadzony do obrotu, że może to wpływać na zgodność z deklaracją właściwości użytkowych.

Natomiast zgodnie z art. 2 pkt 22 rozporządzenia Nr 305/2011 upoważnionym przedstawicielem jest osoba fizyczna lub prawna mającą siedzibę w Unii, która otrzymała pisemne pełnomocnictwo producenta do wykonywania w jego imieniu określonych zadań.
Jednocześnie zgodnie z art. 2 pkt 6 ustawy o wyrobach budowlanychprzez producenta należy rozumieć także upoważnionego przedstawiciela producenta.

W przypadku wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu w systemie europejskim, tj. z oznakowaniem CE, producent, mający siedzibę poza terytorium państw członkowskich Unii Europejskiej lub państw EFTA może ale nie musi ustanowić swojego przedstawiciela na terytorium Wspólnoty, np. na terytorium Polski. W tym zakresie rozporządzenie Nr 305/2011 nie określa takiego obowiązku.

Natomiast w ustawie o wyrobach budowlanych w Rozdziale 2a zostały wskazane m.in. obowiązki producentów w zakresie wyrobów budowalnych znakowanych znakiem budowlanym. W myśl art. 10b ustawy o wyrobach budowlanych, jeśli producent ma siedzibę poza terytorium Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym - lub Turcji, wyznaczy w formie pisemnej, upoważnionego przedstawiciela mającego siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W przepisie tym wskazano również minimalny zakres udzielonego pełnomocnictwa.

Obowiązek ten dotyczy wyrobów budowlanych o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o wyrobach budowlanych a przepis ten stanowi:

  • Oznakowanie znakiem budowlanym umieszcza się na wyrobie budowlanym, dla którego producent, sporządził, na swoją wyłączną odpowiedzialność, krajową deklarację właściwości użytkowych wyrobu budowlanego, zwaną "krajową deklaracją". Właściwości użytkowe wyrobu budowlanego, zadeklarowane w krajowej deklaracji zgodnie z właściwą przedmiotowo Polską Normą wyrobu lub krajową oceną techniczną, należy odnieść do tych zasadniczych charakterystyk, które mają wpływ na spełnienie podstawowych wymagań przez obiekty budowlane, zgodnie z zamierzonym zastosowaniem tego wyrobu. Informacje o właściwościach użytkowych wyrobu budowlanego w odniesieniu do zasadniczych charakterystyk tego wyrobu można podać wyłącznie, o ile zostały określone w krajowej deklaracji

 

3)  Kogo i jak producent może ustanowić swoim upoważnionym przedstawicielem i jakie obowiązki ciążą na upoważnionym przedstawicielu?

Zgodnie z art. 2 pkt 6 ustawy o wyrobach budowlanych, ilekroć w ustawie jest mowa o producencie, należy przez to rozumieć także upoważnionego przedstawiciela producenta. Upoważniony przedstawiciel producenta ponosi więc odpowiedzialność administracyjną za wyrób budowlany jak jego producent. Do upoważnionego przedstawiciela właściwy organ nadzoru budowlanego może kierować żądania oraz wydawać nakazy jak w przypadku producenta. Stosownie do definicji ustanowionej w art. 2 pkt 22 rozporządzenia Nr 305/2011 upoważnionym przedstawicielem jest osoba fizyczna lub prawna mającą siedzibę w Unii, która otrzymała pisemne pełnomocnictwo producenta do wykonywania  w jego imieniu określonych zadań.

Zgodnie z art. 12 rozporządzenia Nr 305/2011 upoważniony przedstawiciel wykonuje zadania określone w pełnomocnictwie. Upoważnienie powinno być zatem sporządzone pisemnie
i powinno jednoznacznie wskazywać, jakie zadania producent przekazuje do wykonywania
w jego imieniu, a w szczególności pozwalać upoważnionemu przedstawicielowi na wykonywanie co najmniej następujących zadań:

  • przechowywanie deklaracji właściwości użytkowych i dokumentacji technicznej do dyspozycji krajowych organów nadzoru przez okres, o którym mowa w art. 11 ust. 2,
  • na żądanie właściwych organów krajowych współpracę z nimi we wszelkich działaniach podjętych w celu usunięcia zagrożeń, jakie stwarzają wyroby budowlane objęte pełnomocnictwem udzielonym upoważnionemu przedstawicielowi.
  • na uzasadnione żądanie właściwego organu krajowego dostarczenie temu organowi wszelkich informacji i dokumentacji, niezbędnych do wykazywania zgodności danego wyrobu budowlanego z deklaracją właściwości użytkowych i z innymi mającymi zastosowanie wymaganiami określonymi w niniejszym rozporządzeniu,

Sporządzanie dokumentacji technicznej nie wchodzi w zakres pełnomocnictwa udzielonego upoważnionemu przedstawicielowi.

 

Podobnie w myśl art. 10b pkt 3 ustawy o wyrobach budowlanych w przypadku wyrobów budowlanych oznakowanych znakiem budowlanym, producent może wyznaczyć, w formie pisemnej, upoważnionego przedstawiciela mającego siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej a zakres udzielonego pełnomocnictwa powinien umożliwić upoważnionemu przedstawicielowi wykonywanie co najmniej następujących zadań:

  • przechowywanie krajowej deklaracji i dokumentacji technicznej do dyspozycji właściwego organu przez okres co najmniej 10 lat od dnia wprowadzenia do obrotu wyrobu budowlanego;
  • na uzasadnione żądanie właściwego organu - dostarczanie organowi informacji i dokumentacji, niezbędnych do wykazania zgodności danego wyrobu budowlanego z deklaracją właściwości użytkowych i z innymi mającymi zastosowanie wymaganiami określonymi w niniejszej ustawie;
  • na żądanie właściwego organu - współpracę z organem w działaniach podjętych w celu usunięcia zagrożeń, jakie stwarzają wyroby budowlane objęte udzielonym pełnomocnictwem.

Zakres udzielonego pełnomocnictwa nie może obejmować sporządzania dokumentacji technicznej.

 

4)  Kto jest importerem wyrobu budowlanego i jakie na nim ciążą obowiązki?

Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 2 pkt 21 rozporządzenia Nr 305/2011 importerem jest osoba fizyczna lub prawna mająca siedzibę w Unii, która wprowadza wyrób budowlany z państwa trzeciego do obrotu w Unii.

 

Obowiązki importera w zakresie wyrobów budowlanych podlegających ww. rozporządzeniu określone zostały przepisami art. 13 rozporządzenia Nr 305/2011, w myśl których:

  • importer wprowadza do obrotu w Unii wyłącznie wyroby budowlane, które są zgodne z mającymi zastosowanie wymaganiami określonymi w niniejszym rozporządzeniu,
  • przed wprowadzeniem wyrobu budowlanego do obrotu importer zapewnia przeprowadzenie przez producenta oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych. Zapewnia także sporządzenie przez producenta dokumentacji technicznej, o której mowa w art. 11 ust. 1 akapit drugi, oraz deklaracji właściwości użytkowych zgodnie z art. 4 i 6 . Importer zapewnia także, by wyrób nosił, gdy jest to  wymagane, oznakowanie CE, by wyrobowi towarzyszyły wymagane dokumenty oraz by producent spełnił wymagania określone w art. 11 ust. 4 i 5,
  • w przypadku gdy importer uznaje lub ma powody, by uważać, że wyrób budowlany nie jest zgodny z deklaracją właściwości lub z innymi mającymi zastosowanie wymaganiami określonymi w niniejszym rozporządzeniu, importer nie wprowadza wyrobu budowlanego do obrotu, dopóki wyrób ten nie będzie odpowiadał towarzyszącej mu deklaracji właściwości użytkowych i innym mającym zastosowanie wymaganiom określonym w niniejszym rozporządzeniu lub dopóki deklaracja właściwości użytkowych nie zostanie poprawiona. Ponadto jeżeli wyrób budowlany stwarza zagrożenie, importer informuje o tym producenta oraz organy nadzoru rynku,
  • importer wskazuje swoją nazwę, nazwę zastrzeżoną lub zastrzeżony znak towarowy i swój adres kontaktowy na wyrobie budowlanym lub – jeśli nie jest to możliwe – na jego opakowaniu lub w dokumencie towarzyszącym wyrobowi,
  • importer podczas udostępniania wyrobu budowlanego na rynku zapewnia, by wyrobowi towarzyszyły instrukcje obsługi i informacje na temat bezpieczeństwa w języku określonym przez dane państwo członkowskie, łatwo zrozumiałym dla użytkowników,
  • importer zapewnia, aby – w czasie, gdy ponosi on odpowiedzialność za wyrób budowlany – warunki jego przechowywania lub transportu nie wpływały niekorzystnie na jego zgodność z deklaracją właściwości użytkowych i z innymi mającymi zastosowanie wymaganiami określonymi w niniejszym rozporządzeniu,
  • importer – w stosownych przypadkach w odniesieniu do zapewnienia dokładności, wiarygodności i stałości deklarowanych właściwości użytkowych wyrobu budowlanego – prowadzi badania próbek wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu lub udostępnionych na rynku, rozpatruje reklamacje oraz – jeśli wystąpi taka konieczność – prowadzi ewidencję skarg, wyrobów niezgodnych i wyrobów wycofanych od użytkowników, a także informuje dystrybutorów o tego rodzaju działaniach w zakresie monitorowania,
  • importer, który uzna lub ma powody, by uważać, że wprowadzony przez niego do obrotu wyrób budowlany nie jest zgodny z deklaracją właściwości użytkowych lub z innymi mającymi zastosowanie wymaganiami określonymi w niniejszym rozporządzeniu, natychmiast podejmuje konieczne środki naprawcze w celu zapewnienia zgodności wyrobu lub, stosownie do okoliczności, jego wycofania z obrotu lub od użytkowników. Ponadto jeżeli wyrób stwarza zagrożenie, importer niezwłocznie informuje o tym właściwe organy krajowe państw członkowskich, w których udostępnił wyrób budowlany, podając szczegółowe informacje, w szczególności o niezgodności oraz podjętych środkach naprawczych,
  • importer przechowuje kopię deklaracji właściwości użytkowych do dyspozycji organów nadzoru rynku przez okres, o którym mowa w art. 11 ust. 2, i zapewnia by dokumentacja techniczna była udostępniona tym organom na ich żądanie,
  • na uzasadnione żądanie właściwego organu krajowego importer dostarcza mu wszelkie informacje i dokumentację, niezbędne do wykazania zgodności danego wyrobu budowlanego z deklaracją właściwości użytkowych i z innymi mającymi zastosowanie wymaganiami określonymi w niniejszym rozporządzeniu, w języku łatwo zrozumiałym dla tego organu. Na żądanie tego organu współpracuje z nim we wszelkich działaniach podjętych w celu usunięcia zagrożeń, jakie stwarzają wyroby budowlane wprowadzone przez niego do obrotu.

 

Jednocześnie importer może zostać zobowiązany do podjęcia np. czynności naprawczych,
o których mowa w art. 56, 58 i 59 rozporządzenia Nr 305/2011, dotyczących m.in. postępowania z wyrobami budowlanymi stanowiącymi zagrożenie.

Ponadto stosownie do art. 15 rozporządzenia Nr 305/2011, importera uważa się na użytek niniejszego rozporządzenia za producenta, wskutek czego podlega on obowiązkom producenta określonym w art. 11, w przypadku gdy wprowadza on wyrób do obrotu pod własną nazwą lub znakiem towarowym lub gdy zmienia on w taki sposób wyrób budowlany wcześniej wprowadzony do obrotu, że może to wpływać na zgodność z deklaracją właściwości użytkowych.

 

Obowiązki importera w zakresie wyrobów budowlanych w przypadku wyrobów budowlanych oznakowanych znakiem budowlanym zostały określone również przepisami art. 10c ustawy o wyrobach budowlanych, w myśl których:

  • Importer wyrobów budowlanych, o których mowa w art. 5 ust. 2 i 3, może wprowadzić do obrotu lub udostępniać na rynku krajowym wyłącznie wyroby budowlane, które spełniają wymagania określone w ustawie o wyrobach budowlanych
    • Art. 5 ust. 2 dotyczy wyrobów budowlanych nieobjętych normą zharmonizowaną, dla której zakończył się okres koegzystencji, o którym mowa w art. 17 ust. 5 rozporządzenia Nr 305/2011, i dla których nie została wydana europejska ocena techniczna. Wyroby takie mogą być wprowadzane do obrotu lub udostępniane na rynku krajowym, jeżeli zostały oznakowane znakiem budowlanym, którego wzór określa załącznik nr 1 do ustawy.
    • Art. 5 ust 3 dotyczy wyrobów budowlanych nieobjętych zakresem przedmiotowym zharmonizowanych specyfikacji technicznych, o których mowa w art. 2 pkt 10 rozporządzenia Nr 305/2011. Wyrób taki może być udostępniany na rynku krajowym, jeżeli został legalnie wprowadzony do obrotu w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy
      o Europejskim Obszarze Gospodarczym oraz w Turcji, a jego właściwości użytkowe umożliwiają spełnienie podstawowych wymagań przez obiekty budowlane zaprojektowane i budowane w sposób określony w przepisach techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej. Wraz
      z wyrobem budowlanym udostępnianym na rynku krajowym dostarcza się informacje o jego właściwościach użytkowych oznaczonych zgodnie
      z przepisami państwa, w którym wyrób budowlany został wprowadzony do obrotu, instrukcje stosowania, instrukcje obsługi oraz informacje dotyczące zagrożenia dla zdrowia i bezpieczeństwa, jakie ten wyrób stwarza podczas stosowania i użytkowania.
  • Importer zapewnia, aby w czasie, gdy ponosi on odpowiedzialność za wyrób budowlany, warunki jego przechowywania lub transportu nie wpływały niekorzystnie na jego zgodność z krajową deklaracją i z innymi wymaganiami określonymi
    w niniejszej ustawie.
  • Importer umieszcza na wyrobie budowlanym swoją nazwę lub zastrzeżony znak towarowy oraz swój adres kontaktowy.
  • W przypadku gdy wielkość lub charakter wyrobu budowlanego uniemożliwiają umieszczenie na nim informacji, o których mowa w ust. 3, importer umieszcza wymagane informacje na opakowaniu lub w dokumentach towarzyszących temu wyrobowi.
  • Importer przechowuje kopię krajowej deklaracji przez okres co najmniej 10 lat od dnia wprowadzenia do obrotu wyrobu budowlanego i zapewnia przez ten okres udostępnianie właściwemu organowi, na jego żądanie, dokumentacji technicznej.
  • Na żądanie właściwego organu importer współpracuje z tym organem w działaniach, które organ podejmuje w celu usunięcia zagrożeń, jakie stwarzają wyroby budowlane udostępniane przez niego na rynku krajowym.
  • Wraz z wyrobem budowlanym udostępnianym na rynku krajowym dostarcza lub udostępnia dokumenty określone w art. 8 ust. 5a i 5b, ustawy o wyrobach budowlanych, a także w stosownych przypadkach dostarcza instrukcje stosowania, instrukcje obsługi lub informacje dotyczące zagrożenia dla zdrowia i bezpieczeństwa, jakie wyrób budowlany stwarza podczas stosowania i użytkowania.
  • Informacje, dokumenty i instrukcje, o których mowa w ust. 2-4, sporządza się
    w języku polskim.
  • W odniesieniu do wprowadzonych do obrotu wyrobów budowlanych:
    • prowadzi ewidencję skarg, wyrobów budowlanych niespełniających wymagań określonych w niniejszej ustawie oraz wyrobów budowlanych wycofanych
      z obrotu lub z użytkowania;
    • informuje sprzedawców o wyrobach budowlanych wycofanych z obrotu lub z użytkowania.

 

5)  Kiedy wyrób budowlany może być wprowadzony do obrotu lub udostępniany na rynku krajowym, i nadaje się do stosowania przy wykonywaniu robót budowlanych?

Zasady wprowadzania do obrotu lub udostępniania na rynku wyrobów budowlanych określają przepisy rozporządzenia Nr 305/2011 oraz ustawy o wyrobach budowlanych. Postanowieniom ww. rozporządzenia Nr 305/2011, które obowiązuje w całości od 1 lipca 2013 r. i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich, podlegają obowiązkowo wyroby budowlane objęte normami zharmonizowanymi lub dla których wydane zostały europejskie oceny techniczne. Wyroby te mogą być wprowadzone do obrotu – co do zasady – wyłącznie po umieszczeniu na nich oznakowania CE. Do pozostałych wyrobów budowlanych niepodlegających wymaganiom powyższego rozporządzenia stosuje się odpowiednie postanowienia zawarte w ustawie o wyrobach budowlanych, w tym dotyczące wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych w systemie krajowym ze znakiem budowlanym.

W myśl generalnej zasady wyrażonej w art. 4 ustawy o wyrobach budowlanych wyrób budowlany może być wprowadzony do obrotu lub udostępniany na rynku krajowym, jeżeli nadaje się do stosowania przy wykonywaniu robót budowlanych, w zakresie odpowiadającym jego właściwościom użytkowym i zamierzonemu zastosowaniu, co oznacza że jego właściwości użytkowe umożliwiają prawidłowo zaprojektowanym i wykonanym obiektom budowlanym, w których ma on być zastosowany w sposób trwały, spełnienie podstawowych wymagań, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo budowlane. Zgodnie z art. 5 ust. 1 i 2  ustawy o wyrobach budowlanych wyrób budowlany:

 

•          objęty normą zharmonizowaną lub zgodny z wydaną dla niego europejską oceną techniczną, może być wprowadzony do obrotu lub udostępniany na rynku krajowym wyłącznie zgodnie z rozporządzeniem Nr 305/2011. Wzór oznakowania CE określa załącznik II do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 765/2008 z dnia 9 lipca 2008 r. ustanawiającego wymagania w zakresie akredytacji i nadzoru rynku odnoszące się do warunków wprowadzania produktów do obrotu i uchylające rozporządzenie EWG nr 339/93 (Dz. U. L 218 z 13.8.2008, s. 30),

•          nieobjęty normą zharmonizowaną, dla której zakończył się okres koegzystencji, o którym mowa w art. 17 ust. 5 rozporządzenia Nr 305/2011, i dla którego nie została wydana europejska ocena techniczna, może być wprowadzony do obrotu lub udostępniany na rynku krajowym, jeżeli został oznakowany znakiem budowlanym, którego wzór określa załącznik nr 1 do ustawy o wyrobach budowlanych.

 

Ponadto, zgodnie z przepisem art. 5 ust. 3 ustawy o wyrobach budowlanych wyrób budowlany nieobjęty zakresem przedmiotowym zharmonizowanych specyfikacji technicznych, o których mowa w art. 2 pkt 10 rozporządzenia Nr 305/2011, może być udostępniany na rynku krajowym, jeżeli został legalnie wprowadzony do obrotu w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym oraz w Turcji, a jego właściwości użytkowe umożliwiają spełnienie podstawowych wymagań przez obiekty budowlane zaprojektowane i budowane w sposób określony w przepisach techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej. Wraz z wyrobem budowlanym udostępnianym na rynku krajowym dostarcza się informacje o jego właściwościach użytkowych oznaczonych zgodnie z przepisami państwa, w którym wyrób został wprowadzony do obrotu, instrukcje stosowania i instrukcje obsługi oraz informacje dotyczące zagrożenia dla zdrowia i bezpieczeństwa, jakie wyrób ten stwarza podczas stosowania i użytkowania. Powyższe oznacza, że takie wyroby budowlane nieobjęte jeszcze zharmonizowanymi przepisami, mogą być wprowadzane swobodnie na rynek polski bez potrzeby ich znakowania znakiem budowlanym.

 

6)  Jakie są warunki wprowadzania do obrotu lub udostępniania na rynku wyrobów budowlanych do obrotu?

W świetle art. 1, rozporządzenie Nr 305/2011 określa warunki wprowadzania do obrotu lub udostępniania na rynku wyrobów budowlanych, poprzez ustanowienie zharmonizowanych zasad wyrażania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych w odniesieniu do ich zasadniczych charakterystyk oraz zharmonizowanych zasad stosowania oznakowania CE na tych wyrobach.

Stosownie do art. 4 ust. 1 rozporządzenia Nr 305/2011, jeżeli wyrób budowlany objęty jest normą zharmonizowaną lub jest zgodny z wydaną dla niego europejską oceną techniczną, producent sporządza deklarację właściwości użytkowych przy wprowadzeniu takiego wyrobu do obrotu. Przez sporządzenie deklaracji właściwości użytkowych producent przyjmuje na siebie odpowiedzialność za zgodność wyrobu budowlanego z zadeklarowanymi przez siebie właściwościami użytkowymi dla określonych zasadniczych charakterystyk wyrobu odpowiednich dla zamierzonego zastosowania (por. art. 4 ust. 3 i art. 6 ust. 3 rozporządzenia Nr 305/2011). Zgodnie zaś z art. 8 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia Nr 305/2011, oznakowanie CE umieszcza się na wyrobach budowlanych, dla których producent sporządził deklarację właściwości użytkowych zgodnie z art. 4 i 6.

W myśl art. 8 ust. 3 rozporządzenia Nr 305/2011 dla każdego wyrobu budowlanego objętego normą zharmonizowaną lub dla którego wydana została europejska ocena techniczna oznakowanie CE jest jedynym oznakowaniem potwierdzającym zgodność wyrobu budowlanego z deklarowanymi właściwościami użytkowymi w odniesieniu do jego zasadniczych charakterystyk, objętych tą normą zharmonizowaną lub europejską oceną techniczną. Państwa członkowskie nie wprowadzają zatem do środków krajowych żadnych odniesień lub wycofują z nich wszelkie odniesienia do innego niż oznakowanie CE oznakowania potwierdzającego zgodność z deklarowanymi właściwościami użytkowymi w odniesieniu do zasadniczych charakterystyk objętych normą zharmonizowaną.

Wyjaśnić należy, iż mając na uwadze art. 17 ust. 5 rozporządzenia Nr 305/2011 za normy zharmonizowane należy uważać normy ujęte w aktualnym wykazie odniesień do norm zharmonizowanych opublikowanym przez Komisję Europejską w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej Komunikatem Komisji w ramach wykonania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 305/2011 ustanawiającego zharmonizowane warunki wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych i uchylającego dyrektywę Rady 89/106/EWG dotyczącym publikacji tytułów i odniesień do norm zharmonizowanych na mocy prawodawstwa harmonizacyjnego Unii. Komunikaty Komisji są dostępne m.in. w bazie aktów prawnych Unii Europejskiej, pod linkiem: http://eur-lex.europa.eu.

 

Natomiast producent może złożyć wniosek o wydanie europejskiej oceny technicznej, którą jednostka ds. oceny technicznej (JOT) może wydać na podstawie europejskiego dokumentu oceny, a w razie jego braku – organizacja JOT opracowuje i przyjmuje europejski dokument oceny dla wyrobu budowlanego nieobjętego lub nie w pełni objętego normą zharmonizowaną, którego właściwości użytkowe w odniesieniu do jego zasadniczych charakterystyk nie mogą być w pełni ocenione zgodnie z istniejącą normą zharmonizowaną (por. art. 19 ust. 1 i art. 26 ust. 1 rozporządzenia Nr 305/2011).  Jednakże producent nie ma obowiązku wystąpienia o wydanie europejskiej oceny technicznej. W sytuacji gdy producent nie wystąpi lub nie zostanie mu wydana europejska ocena techniczna nie ma zatem możliwości sporządzenia deklaracji właściwości użytkowych i umieszczenia oznakowania CE na wyrobie.

Wobec powyższego, wymaganiom rozporządzenia Nr 305/2011 podlegają obowiązkowo wyroby budowlane objęte normami zharmonizowanymi lub dla których wydane zostały europejskie oceny techniczne. Wyroby te mogą być wprowadzone do obrotu – co do zasady –   po umieszczeniu na nich oznakowania CE (zobacz art. 4 ust. 1 i art. 8 ust. 3 rozporządzenia Nr 305/2011). Dopuszczalne odstępstwo od tego obowiązku określają przepisy art. 5 w zw. z art. 8 ust. 2 akapit drugi rozporządzenia Nr 305/2011.

 

Procedura wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych w systemie europejskim, z oznakowaniem CE, jest następująca:

 

•          wprowadzenie do obrotu wyrobu budowlanego w systemie europejskim jest możliwe, jeżeli została dla niego ustanowiona norma zharmonizowana lub gdy wyrób jest zgodny z wydaną dla niego europejską oceną techniczną,

•          ocena i weryfikacja stałości właściwości użytkowych wyrobu budowlanego w odniesieniu do jego zasadniczych charakterystyk przeprowadzana jest zgodnie z jednym z systemów określonych w załączniku V rozporządzenia Nr 305/2011, ze zmianą wprowadzoną rozporządzeniem delegowanym Komisji (UE) Nr 568/2014 z dnia 18 lutego 2014 r. zmieniające załącznik V do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 305/2011 dotyczącego oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych wyrobów budowlanych (Dz. U. L 157 z 27.5.2014, s. 76) przez producenta, z udziałem, jeżeli zastosowany system oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych tego wymaga, jednostki notyfikowanej (notyfikowanej jednostki certyfikującej albo notyfikowanego laboratorium). W każdym systemie oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych wymagane jest utworzenie i prowadzenie przez producenta zakładowej kontroli produkcji,

•          producent wyrobu sporządza, jako podstawę do deklaracji właściwości użytkowych, dokumentację techniczną opisującą wszystkie istotne elementy związane z wymaganym systemem oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych,

•          po przeprowadzeniu oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych producent sporządza deklarację właściwości użytkowych zgodnie z art. 4 i 6 rozporządzenia Nr 305/2011 ze zmianą wprowadzoną rozporządzeniem delegowanym Komisji  (UE) Nr 574/2014 z dnia 21 lutego 2014 r. zmieniającym  załącznik III do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 305/2011 w odniesieniu do wzoru, który należy stosować przy sporządzaniu deklaracji właściwości użytkowych wyrobów budowlanych (Dz. U. L 159 z 28.5.2014, s. 41) – która wyraża właściwości użytkowe wyrobu budowlanego w odniesieniu do jego zasadniczych charakterystyk zgodnie z odpowiednimi zharmonizowanymi specyfikacjami technicznymi (tj. normami zharmonizowanymi lub europejskimi dokumentami oceny) dla deklarowanego zamierzonego zastosowania lub zastosowań tego wyrobu – oraz umieszcza oznakowanie CE wraz z informacją towarzyszącą temu oznakowaniu, w sposób określony w art. 9 rozporządzenia Nr 305/2011. Poprzez umieszczenie lub zlecenie umieszczenia oznakowania CE producent bierze na siebie odpowiedzialność za zgodność wyrobu budowlanego z deklarowanymi właściwościami użytkowymi oraz za jego zgodność ze wszystkimi mającymi zastosowanie wymaganiami określonymi w rozporządzeniu Nr 305/2011 i innymi stosownym ustawodawstwem harmonizacyjnymi Unii odnoszącym się do umieszczania tego oznakowania – a wyrób może być wprowadzony do obrotu na wspólny rynek europejski.

 

Procedura wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych w systemie krajowym, z oznakowaniem znakiem budowlanym, jest następująca:

 

•          określenie specyfikacji technicznej, m.in. w zależności od zamierzonego przeznaczenia wyrobu, którą może być Polska Norma wyrobu, niemająca statusu normy wycofanej, lub krajowa ocena techniczna (jeżeli dla wyrobu budowlanego nie została ustanowiona Polska Norma wyrobu, wówczas producent powinien uzyskać krajową ocenę techniczną);

•          producent wyrobu lub jego upoważniony przedstawiciel, mający siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (którego ustanowienie jest obligatoryjne, jeżeli siedziba producenta jest zlokalizowana poza granicami Polski), sporządza, na swoja wyłączna odpowiedzialność, krajowa deklaracje właściwości użytkowych. Właściwości użytkowe wyrobu budowlanego, zadeklarowane w krajowej deklaracji zgodnie z właściwą przedmiotowo Polska Normą wyrobu lub krajową oceną techniczną, należy odnieść do tych zasadniczych charakterystyk, które maja wpływ na spełnienie podstawowych wymagań przez obiektu budowlane, zgodnie z zamierzonym zastosowaniem tego wyrobu.

 

Sposób deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych, krajowe systemy oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych, grupy wyrobów budowlanych objętych obowiązkiem sporządzania krajowej deklaracji właściwości użytkowych oraz właściwe dla tych grup krajowe systemy oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych, wzór i treść krajowej deklaracji oraz sposób jej dostarczania lub udostępniania odbiorcy, sposób znakowania wyrobów budowlanych znakiem budowlanym oraz zakres informacji towarzyszących temu znakowi, zostały określone rozporządzeniem w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym.

Ponadto należy zauważyć, że wyroby budowlane oznakowane zgodnie z ww. zasadami znakiem budowlanym i wprowadzone do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, mogą być następnie przedmiotem swobodnego przepływu towaru do innych państw członkowskich w ramach rynku wewnętrznego Unii Europejskiej, stosownie do postanowień rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 764/2008 z dnia 9 lipca 2008 r. ustanawiającego procedury dotyczące stosowania niektórych krajowych przepisów technicznych do produktów wprowadzonych legalnie do obrotu w innym państwie członkowskim oraz uchylającego decyzję Nr 3052/95/WE (Dz. U. L 218 z 13.8.2008, s. 21).

 

7)  Czy producent spoza EOG może wprowadzać wyroby budowlane na rynek europejski i na jakich zasadach?

Producent spoza Europejskiego Obszaru Gospodarczego może wprowadzić wyrób budowlany do obrotu na rynek europejski zgodnie z systemem europejskim – stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy o wyrobach budowlanych oraz na zasadach określonych w rozporządzeniu Nr 305/2011.

Producent spoza Europejskiego Obszaru Gospodarczego może również wprowadzić wyrób budowlany do obrotu na rynek krajowy zgodnie z systemem krajowym (z oznakowaniem znakiem budowlanym) – stosownie do art. 5 ust. 2 ustawy.

 

8)  Co oznacza „wyrób budowlany dopuszczony do jednostkowego zastosowania w obiekcie budowlanym”?

Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o wyrobach budowlanych, dopuszczone do jednostkowego zastosowania w obiekcie budowlanym są wyroby budowlane, z wyłączeniem wyrobów, o których mowa w art. 5 ust.  1 (tj. objętych normami zharmonizowanymi lub zgodnymi z wydanymi dla nich europejskimi ocenami technicznymi), wykonane według indywidualnej dokumentacji technicznej, sporządzonej przez projektanta (konkretnego) obiektu lub z nim uzgodnionej, dla których producent wydał oświadczenie, że zapewniono zgodność wyrobu budowlanego z tą dokumentacją oraz z przepisami.

Indywidualna dokumentacja techniczna, o której mowa powyżej, powinna zawierać opis rozwiązania konstrukcyjnego, charakterystykę materiałową i informację dotyczącą projektowanych właściwości użytkowych wyrobu budowlanego oraz określać warunki jego zastosowania w danym obiekcie budowlanym, a także, w miarę potrzeb, instrukcję obsługi i eksploatacji. Natomiast oświadczenie producenta powinno zawierać: nazwę i adres wydającego oświadczenie, nazwę wyrobu budowlanego i miejsce jego wytworzenia, identyfikację dokumentacji technicznej, stwierdzenie zgodności wyrobu budowlanego z dokumentacją techniczną oraz przepisami, adres obiektu budowlanego (budowy), w którym wyrób budowlany ma być zastosowany, miejsce i datę wydania oraz podpis wydającego oświadczenie (art. 10 ust. 2 i ust. 3 ww. ustawy).

Wyroby dopuszczone do jednostkowego zastosowania nie są oznakowane oznakowaniem CE ani znakiem budowlanym. Z określenia „wyrób przeznaczony do jednostkowego zastosowania” wynika, że nie jest to wyrób seryjnie produkowany z przeznaczeniem do powszechnego stosowania. Wyrób przeznaczony do jednostkowego zastosowania nie może stanowić przedmiotu swobodnego obrotu handlowego, to znaczy, że wyrób taki nie może być odstąpiony, sprzedany bądź przekazany w celu zastosowania w innym obiekcie budowlanym.

Przepis powyższy znajduje zastosowanie w szczególnych przypadkach, dotyczy mianowicie wyrobów zaprojektowanych i wytworzonych z uwagi na specjalne potrzeby, wyprodukowanych dla jednego, konkretnego przypadku zastosowania, wymagających często dostosowania urządzeń produkcyjnych do ich wytworzenia tak aby mogły być zastosowane w tym obiekcie.

 

9)  Co oznacza, że „regionalny wyrób budowlany” jest wytwarzany tradycyjnie na określonym terenie przy użyciu metod sprawdzonych w wieloletniej praktyce i że przeznaczony jest do lokalnego stosowania? Czy takie wyroby można sprzedawać i stosować na terenie całej Polski?

Definicję regionalnego wyrobu budowlanego zawiera art. 8 ust. 2 ustawy o wyrobach budowlanych, który stanowi, że wyrób budowlany wytwarzany tradycyjnie, na określonym terenie przy użyciu metod sprawdzonych w wieloletniej praktyce, przeznaczony do lokalnego stosowania, zwany dalej „regionalnym wyrobem budowlanym”, może być oznakowany znakiem budowlanym, na wyłączną odpowiedzialność producenta (po uznaniu wyrobu za regionalny wyrób budowlany zgodnie z procedurą określoną w art. 8 ust. 3 ww. ustawy). Wzór znaku budowlanego przedstawia załącznik nr 1 do ustawy. Wyrób budowlany oznakowany znakiem budowlanym zgodnie z wymaganiami ustawy o wyrobach budowlanych, w tym regionalny wyrób budowlany, może zostać wprowadzony do obrotu (art. 4 i art. 5 ust. 2 ww. ustawy).

Przesłanki powyższe (wymienione w art. 8 ust. 2 ww. ustawy o wyrobach budowlanych), określające cechy „regionalnego wyrobu budowlanego”, powinny być spełnione łącznie przez wyrób budowlany, aby właściwy wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego mógł, działając na podstawie przepisu art. 8 ust. 3 ww. ustawy, uznać, w drodze decyzji, na wniosek producenta, że dany wyrób budowlany jest regionalnym wyrobem budowlanym.

Określenie „wytwarzany tradycyjnie” odnosi się głównie do sposobu wytwarzania wyrobu, przy czym znaczenie słowa „tradycyjnie” należy rozumieć zgodnie ze znaczeniem językowym tego słowa, tzn. że wyrób jest wytwarzany według opartego na tradycji sposobu, przekazywanego z pokolenia na pokolenie (a więc – sposób wytwarzania wyrobu nie może być oparty na wiedzy naukowo- technicznej).

Poprzez „wytwarzany … na określonym terenie” należy rozumieć, że wyrób jest wytwarzany przez producentów lokalnych (regionalnych) w zakładach położonych na terenie danego „regionu”, który jednakże w odniesieniu do „regionalnego wyrobu budowlanego”, nie może obejmować terenu większego niż terytorium jednego województwa – z uwagi na właściwość miejscową organu wydającego ww. decyzję.

Natomiast z określenia: wytwarzany na określonym terenie przy użyciu „metod sprawdzonych w wieloletniej praktyce” wynika, że na określonym terenie znajdują się obiekty budowlane, w których zastosowano wytwarzany na tym terenie regionalny wyrób budowlany, a obiekty te spełniają wymagania podstawowe, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane.

Ponadto powyższa „sprawdzalność” metod wytwarzania musi być ustalona w wieloletniej praktyce, przez wytwarzanie i stosowanie w obiektach budowlanych przez pokolenia. Kwestia długości powyższego okresu, w którym stosowanie wyrobu sprawdziło się - należy rozpatrywać, biorąc pod uwagę rodzaj i przeznaczenie wyrobu budowlanego oraz przewidywany okres użytkowania obiektu (np. przy założeniu użytkowania obiektu przez 50 lat – nie można uznać, że metoda wytwarzania wyrobu sprawdziła się, gdy wyrób jest stosowany np. od 40 lat).

Natomiast określenie, że wyrób jest „przeznaczony do lokalnego stosowania”, oznacza, że nie jest on przeznaczony do powszechnego stosowania. Jego przydatność do stosowania została potwierdzona wieloletnim stosowaniem na określonym terenie - ma więc właściwości użytkowe umożliwiające jego zastosowanie w obiekcie budowlanym w sposób zapewniający spełnienie wymagań podstawowych przez obiekt budowlany, który jest zlokalizowany na tym terenie, na którym jego stosowanie sprawdziło się.

Przepis ten dotyczy zatem producentów lokalnych i rzemieślników, którzy w danym regionie (np. na Mazowszu) od wielu lat wytwarzają wyroby według tradycyjnego, charakterystycznego dla danego regionu i ustalonego w wieloletniej praktyce sposobu, przekazywanego z pokolenia na pokolenie, a przydatność wyrobów do stosowania została potwierdzona w toku wieloletniego użytkowania obiektów budowlanych, w których zastosowano te wyroby. Niepowtarzalny charakter wyrobu regionalnego może być związany ze specyficznymi cechami regionu (np. klimatycznymi – inne na Mazowszu inne na Podhalu etc.) – dlatego wyrób przeznaczony jest do lokalnego stosowania.

1) Jakie rodzaje specyfikacji technicznych wyrobów mają zastosowanie przy wprowadzaniu wyrobów budowlanych do obrotu?
2) Kto ustala, jaką specyfikację techniczną zastosować dla danego wyrobu?
3) Czy norma PN-EN wyrobu budowlanego wprowadzona do zbioru Polskich Norm metodą uznaniową, a więc w oryginalnej wersji językowej, może stanowić podstawę dla oceny zgodności do oznakowania wyrobu znakiem budowlanym?
4) Jakie są zasady wydawania krajowych ocen technicznych dla wyrobów budowlanych?
5) Jakie jednostki są upoważnione do wydawania europejskich ocen technicznych?
6) Dla jakich wyrobów można uzyskać europejską ocenę techniczną?

1)  Jakie rodzaje specyfikacji technicznych wyrobów mają zastosowanie przy wprowadzaniu wyrobów budowlanych do obrotu?

W systemie europejskim wprowadzania wyrobów budowlanych do obrotu, z oznakowaniem CE, stosowane są zharmonizowane specyfikacje techniczne, przez które, zgodnie z art. 2 pkt 10 rozporządzenia Nr 305/2011, należy rozumieć:

  • normy zharmonizowane,
  • europejskie dokumenty oceny.

 

W systemie tym warunkiem umieszczenia oznakowania CE na wyrobie jest sporządzenie deklaracji właściwości użytkowych, która wyraża właściwości użytkowe wyrobu budowlanego w odniesieniu do jego zasadniczych charakterystyk zgodnie z odpowiednimi zharmonizowanymi specyfikacjami technicznymi dla zamierzonego zastosowania lub zastosowań tego wyrobu (porównaj art. 2 pkt 10, art. 3 ust. 2, art. 6 ust. 1 oraz art. 8 ust. 2 akapit 1 ww. rozporządzenia).

 

W systemie krajowym wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych, z oznakowaniem znakiem budowlanym, uregulowanym przepisami ustawy o wyrobach budowlanych, przez krajową specyfikację techniczną, zgodnie § 2 pkt 1 rozporządzenia w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym,należy rozumieć:

  • Polską Normę wyrobu, niemającą statusu normy wycofanej,
  • krajową ocenę techniczną.

 

Wymagania dotyczące obowiązku oznakowania wyrobów budowlanych znakiem budowlanym, jeżeli są wprowadzane do obrotu na terytorium Polski, określone w ustawie o wyrobach budowlanych, zgodnie z ww. systemem krajowym, stosuje się do wyrobów budowlanych niepodlegających postanowieniom rozporządzenia Nr 305/2011 (tj. nieobjętych normą zharmonizowaną, dla której zakończył się okres koegzystencji, o którym mowa w art. 17 ust. 5 tego rozporządzenia, i dla których nie została wydana europejska ocena techniczna). Oznakowanie wyrobu budowlanego znakiem budowlanym jest dopuszczalne, jeżeli producent, sporządził, na swoją wyłączną odpowiedzialność, krajową deklarację właściwości użytkowych wyrobu budowlanego. Właściwości użytkowe wyrobu budowlanego, zadeklarowane w krajowej deklaracji zgodnie z właściwą przedmiotowo Polską Normą wyrobu, niemającą statusu normy wycofanej lub krajową oceną techniczną, należy odnieść do tych zasadniczych charakterystyk, które mają wpływ na spełnienie podstawowych wymagań przez obiekty budowlane, zgodnie z zamierzonym zastosowaniem tego wyrobu. Informacje o właściwościach użytkowych wyrobu budowlanego w odniesieniu do zasadniczych charakterystyk tego wyrobu można podać wyłącznie, o ile zostały określone w krajowej deklaracji (zobacz art. 5 ust. 2 i art. 8 ust. 1 ww. ustawy).

 

2)  Kto ustala, jaką specyfikację techniczną zastosować dla danego wyrobu?

Przed wprowadzeniem wyrobu do obrotu jedynie jego producent ma prawo i obowiązek, na podstawie m.in. określonego przez siebie zamierzonego zastosowania wyrobu, w tym funkcji, jaką wyrób wbudowany w sposób trwały w obiekt budowlany ma spełnić, jego wpływu na spełnienie wymagań podstawowych dotyczących obiektu budowlanego, a także składu materiałowego wyrobu i przyjętych rozwiązań technicznych, ustalić lub uzyskać dla niego właściwy dokument odniesienia (normę zharmonizowaną, Polską Normę wyrobu, niemającą statusu normy wycofanej, krajową ocenę techniczną czy europejską ocenę techniczną).

3)  Czy norma PN-EN wyrobu budowlanego wprowadzona do zbioru Polskich Norm metodą uznaniową, a więc w oryginalnej wersji językowej, może stanowić podstawę dla oceny zgodności do oznakowania wyrobu znakiem budowlanym?

Producent sporządza krajową deklarację właściwości użytkowych wyrobu budowlanego w celu oznakowania wyrobu budowlanego znakiem budowlanym, deklarując właściwości użytkowe wyrobu budowlanego zgodnie z właściwą przedmiotowo Polską Normą wyrobu, niemającą statusu normy wycofanej lub krajową oceną techniczną, co wynika z przepisów art. 8 ust. 1 ustawy o wyrobach budowlanych.

 

Natomiast przepisy art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 12 września 2002 r. o normalizacji (Dz. U. z 2015 r. poz. 1483) stanowią, iż Polska Norma jest normą krajową, przyjętą w drodze konsensu i zatwierdzoną przez krajową jednostkę normalizacyjną, powszechnie dostępną, oznaczoną - na zasadzie wyłączności - symbolem PN. Polska Norma może być wprowadzeniem normy europejskiej lub międzynarodowej. Wprowadzenie to może nastąpić w języku oryginału.

Z przywołanych powyżej przepisów wynika, że wszystkie Polskie Normy wyrobu, dotyczące wyrobów budowlanych, niemające statusu normy wycofanej, tzn. zarówno normy własne (oznaczone symbolem PN) jak i normy wprowadzające normy europejskie lub międzynarodowe (oznaczone odpowiednio symbolem PN-EN, PN-ISO), w tym normy wprowadzone metodą uznania (tj. normy wprowadzone w języku oryginału) - są specyfikacjami technicznymi, z którymi producenci mogą dokonywać oceny zgodności wyrobów budowlanych podlegających oznakowaniu znakiem budowlanym, celem ich oznakowania tym znakiem.

Powyższa możliwość nie dotyczy Polskich Norm wyrobów stanowiących wprowadzenie zharmonizowanych norm europejskich, dla których zakończył się okres koegzystencji, o którym mowa w art. 17 ust. 5 rozporządzenia Nr 305/2011 - co wynika z art. 5 ust. 2 ustawy o wyrobach budowlanych.

 

4)  Jakie są zasady wydawania krajowych ocen technicznych dla wyrobów budowlanych?

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o wyrobach budowlanych, krajową ocenę techniczną wydaje się dla wyrobu budowlanego:

  • nieobjętego zakresem przedmiotowym Polskiej Normy wyrobu, albo
  • jeżeli w odniesieniu do co najmniej jednej zasadniczej charakterystyki wyrobu  budowlanego metoda oceny przewidziana w Polskiej Normie wyrobu nie jest właściwa, albo
  • jeżeli Polska Norma wyrobu nie przewiduje metody oceny w odniesieniu do co najmniej jednej zasadniczej charakterystyki wyrobu budowlanego.

 

Krajową ocenę techniczną dla wyrobu budowlanego wydaje się (lub dokonuje się jej zmiany, ewentualnie przedłużenia ważności) odpłatnie, na koszt wnioskodawcy (art. 9 ust. 4 ustawy o wyrobach budowlanych). Krajową ocenę techniczną wydaje się na okres 5 lat, przy czym okres ten może być przedłużany na kolejne okresy nie dłuższe niż 5 lat. (art. 9 ust. 3 ww. ustawy).

Krajowa ocena techniczna jest wydawana na podstawie oceny właściwości użytkowych wyrobu budowlanego i przewidywanej trwałości zidentyfikowanego wyrobu budowlanego, potwierdzonych, w zależności od potrzeb, badaniami i obliczeniami z uwzględnieniem zharmonizowanych metod badań i obliczeń, oględzinami, opiniami  ekspertów lub innymi dokumentami, uwzględniając w tej ocenie mające zastosowanie przepisy, w tym przepisy techniczno - budowlane, oraz zasady wiedzy technicznej (art. 9 ust. 5 ww. ustawy).

 

Wzór wniosku o wydanie krajowej oceny technicznej, tryb wydawania, zmiany lub przedłużenia terminu ważności krajowej oceny technicznej, zawartość krajowej oceny technicznej, sposób ustalania liczby godzin pracy niezbędnych do wydania, zmiany lub przedłużenia terminu ważności krajowej oceny technicznej oraz sposób prowadzenia wykazu wydanych i wykazu uchylonych krajowych ocen technicznych oraz zakres umieszczonych w nich danych określa rozporządzenie w sprawie krajowych ocen technicznych.

 

Przepisy ustawy o wyrobach budowlanych w zakresie wydawania dla wyrobów budowlanych krajowych ocen technicznych weszły w życie z dniem 1 stycznia 2017 r.

Przestały natomiast obowiązywać przepisy dotyczące wydawania aprobat technicznych.

Jednak, zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o wyrobach budowlanych, ustawy - Prawo budowlane oraz ustawy o zmianie ustawy o wyrobach budowlanych oraz ustawy o systemie oceny zgodności (Dz. U. z 2015 r. poz. 1165), aprobaty techniczne wydane przed 1 stycznia 2017 r., mogą być wykorzystywane jako krajowe oceny techniczne do końca okresu ważności tych aprobat.

 

5)  Jakie jednostki są upoważnione do wydawania europejskich ocen technicznych?

Jednostkami upoważnionymi do wydawania europejskich ocen technicznych są jednostki do spraw oceny technicznej (JOT), o których mowa w art. 29 rozporządzenia Nr 305/2011. Państwa członkowskie mogą wyznaczyć działające na ich terytorium JOT, w szczególności dla jednej lub kilku grup wyrobów wymienionych w tabeli 1 załącznika IV rozporządzenia. Wykaz JOT ze wskazaniem grup wyrobów, dla których zostały one wyznaczone, przekazywany jest Komisji Europejskiej, która następnie podaje do informacji publicznej ten wykaz w formie elektronicznej, jak również jego aktualizację.

Producent może występować z wnioskiem dotyczącym wydania europejskiej oceny technicznej do dowolnej JOT, która została wyznaczona dla danego wyrobu zgodnie z wymaganiami przepisów art. 29 i art. 30 rozporządzenia Nr 305/2011.

JOT z poszczególnych państw członkowskich skupione są w organizacji JOT, która m.in. organizuje koordynację między tymi jednostkami i zapewnia wymianę najlepszych praktyk pomiędzy nimi celem promowania większej wydajności i świadczenia lepszych usług
na rzecz sektora budownictwa (porównaj art. 31 rozporządzenia Nr 305/2011).
Wykaz JOT dostępny jest pod linkiem:

http://ec.europa.eu/growth/tools-databases/nando/index.cfm?fuseaction=directive.notifiedbody&dir_id=33

 

6)  Dla jakich wyrobów można uzyskać europejską ocenę techniczną?

JOT wydaje europejską ocenę techniczną na wniosek producenta, na podstawie europejskiego dokumentu oceny - zobacz art. 26 ust. 1 rozporządzenia Nr 305/2011. W następstwie wniosku o wydanie europejskiej oceny technicznej, złożonego przez producenta, organizacja JOT opracowuje i przyjmuje europejski dokument oceny dla każdego wyrobu budowlanego nieobjętego lub nie w pełni objętego normą zharmonizowaną, którego właściwości użytkowe w odniesieniu do jego zasadniczych charakterystyk nie mogą być w pełni ocenione zgodnie z istniejącą normą zharmonizowaną (zobacz art. 19 ust. 1 rozporządzenia).

Podsumowując, producent może uzyskać europejską ocenę techniczną, jeżeli:

  • wyrób budowlany nie jest objęty zakresem żadnej istniejącej normy zharmonizowanej;
  • w odniesieniu do co najmniej jednej zasadniczej charakterystyki wyrobu budowlanego metoda oceny przewidziana w normie zharmonizowanej nie jest właściwa; lub

norma zharmonizowana nie przewiduje żadnej metody oceny w odniesieniu do co najmniej jednej zasadniczej charakterystyki wyrobu budowlanego.

 

1) Jakie przepisy określają systemy oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych oraz jaki system oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych stosuje się do konkretnych wyrobów budowlanych w celu oznakowywania ich CE ?
2) Jaki system oceny zgodności należy zastosować przy ocenie i weryfikacji stałości właściwości użytkowych wyrobu budowlanego w celu oznakowania go znakiem budowlanym ?
3) Jakie jednostki upoważnione są do certyfikacji dotyczącej wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych ?
4) Co to jest zakładowa kontrola produkcji ?
5) Kiedy producent wystawia deklarację właściwości użytkowych ?
6) Kiedy producent wystawia krajową deklarację właściwości użytkowych ?
7) Jak często należy odnawiać deklarację właściwości użytkowych wyrobu ?
8) Jak dostarcza się deklarację właściwości użytkowych ?

 

1) Jakie przepisy określają systemy oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych oraz jaki system oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych stosuje się do konkretnych wyrobów budowlanych w celu oznakowywania ich CE?

Systemy oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych wyrobów budowlanych zawarte są w załączniku V rozporządzenia Nr 305/2011 ze zmianami, w tym ze zmianą wprowadzoną rozporządzeniem delegowanym Komisji (UE) Nr 568/2014 z dnia 18 lutego 2014 r. zmieniającym załącznik V do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 305/2011 dotyczący oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych wyrobów budowlanych (Dz. U. L 157 z 27.5. 2014 r. s.76).

Obecnie jest pięć systemów: 1+, 1, 2+, 3, 4. W systemach „1+”i„1” wymagane jest m.in. uzyskanie certyfikatu stałości właściwości użytkowych wyrobu budowlanego, wydanego przez notyfikowaną jednostkę certyfikującą wyrób, w systemie „2+” m.in. uzyskanie certyfikatu zgodności zakładowej kontroli produkcji wydanego przez notyfikowaną jednostkę certyfikującą zakładową kontrolę produkcji (podczas gdy określenia typu wyrobu na podstawie badań, obliczeń, tabelarycznych wartości lub opisowej dokumentacji wyrobu dokonuje producent), a w systemie „3”  m.in. producent określa typ wyrobu na podstawie oceny właściwości użytkowych wyrobu budowlanego wykonanej przez notyfikowane laboratorium badawcze na podstawie badań, obliczeń, tabelarycznych wartości lub opisowej dokumentacji wyrobu budowlanego. Natomiast w systemie „4” wszystkie zadania oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych wyrobów budowlanych przewidziane w tym systemie (tj. określenie typu wyrobu na podstawie badań, obliczeń, tabelarycznych wartości lub opisowej dokumentacji wyrobu oraz zakładową kontrolę produkcji) wykonuje producent, bez udziału strony trzeciej.

W stosunku do konkretnych wyrobów budowlanych stosuje się system lub systemy oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych zgodnie z odpowiednimi zharmonizowanymi specyfikacjami technicznymi tj. normami zharmonizowanymi i europejskimi ocenami technicznymi (zob. art. 28 ust. 3 rozporządzenia Nr 305/2011).

 

2)  Jaki system oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych należy zastosować  w celu oznakowania go znakiem budowlanym?

W systemie krajowym – z oznakowaniem znakiem budowlanym – wymagane systemy oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych dla poszczególnych grup wyrobów budowlanych zostały określone przepisami rozporządzenia w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym.

Krajowe systemy wymienione w § 4 ust. 2–6 tego rozporządzenia określają działania producenta związane z oceną i weryfikacją stałości właściwości użytkowych wyrobu budowlanego, a także zakres tej oceny i weryfikacji, przeprowadzanej na zlecenie producenta przez jednostkę certyfikującą lub laboratorium badawcze akredytowane zgodnie z ustawą z dnia 13 kwietnia 2016 r. o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku (Dz. U. poz. 542, z późn. zm.) niebędące akredytowanymi jednostkami własnymi.

Grupy wyrobów budowlanych objęte obowiązkiem sporządzania krajowej deklaracji oraz wymagane dla tych wyrobów krajowe systemy określa załącznik nr 1 do rozporządzenia (§ 7 ust. 1 ww. rozporządzenia).

W systemach „1+” i „1” wymagana jest m.in. certyfikacja stałości właściwości użytkowych  wyrobu budowlanego przez akredytowaną jednostkę certyfikującą, w systemie „2+” m.in. certyfikacja zgodności zakładowej kontroli produkcji (podczas gdy określenie typu wyrobu wykonuje producent), a w systemie „3” m.in. określenie typu w laboratorium akredytowanym. Natomiast w systemie „4” wszystkie zadania związane z oceną i weryfikacją stałości właściwości użytkowych wyrobu budowlanego (tj. określenie typu wyrobu budowlanego, ocenę właściwości użytkowych wyrobu na podstawie badań, obliczeń, tabelarycznych wartości lub opisowej dokumentacji tego wyrobu oraz prowadzenie zakładowej kontroli produkcji); wykonuje producent bez udziału jednostki certyfikującej lub laboratorium badawczego.

 

3)  Jakie jednostki upoważnione są do certyfikacji dotyczącej wprowadzania
do obrotu wyrobów budowlanych?

Warunki i tryb udzielania akredytacji oraz zasady i tryb autoryzacji jednostek oceniających zgodność, a także sposób notyfikacji autoryzowanych jednostek oceniających zgodność określa ustawa z dnia 13 kwietnia 2016 r. o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku (Dz. U. poz. 542, z późn. zm.). Wymagania w zakresie akredytacji określa rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 765/2008 z dnia 9 lipca 2008 r. ustanawiające wymagania w zakresie akredytacji nadzoru rynku odnoszące się do warunków wprowadzania produktów do obrotu i uchylające rozporządzenie (EWG) Nr 339/93 (Dz.U. L 218 z 13.8.2008, s. 30), natomiast wymagania dla jednostek notyfikowanych uczestniczących w procedurze oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych określają przepisy art. 43 rozporządzenia Nr 305/2011.

Baza danych Komisji Europejskiej (NANDO CPR), zawierająca m.in. informacje dotyczące jednostek notyfikowanych w ramach Unii Europejskiej dostępna jest na stronie internetowej: http://ec.europa.eu/growth/tools-databases/nando/index.cfm.

 

Z kolei zakres akredytacji jednostki certyfikującej wyroby budowlane (w krajowych systemach 1+, 1 i 2+) wprowadzane do obrotu w systemie krajowym ze znakowaniem znakiem budowlanym powinien, zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym., odnosić się do wyrobu budowlanego lub grupy wyrobów budowlanych. Natomiast zakres akredytacji laboratorium badawczego (w krajowym systemie 3) powinien, zgodnie z § 6 ust. 2 tego rozporządzenia, być określony przez odwołanie się do norm na metody badań, procedur badawczych lub obliczeniowych, przywołanych w krajowych specyfikacjach technicznych, oraz odnosić się do wyrobów budowlanych.

Wykaz akredytowanych przez Polskie Centrum Akredytacji jednostek certyfikujących i laboratoriów jest dostępny na stronie internetowej Polskiego Centrum Akredytacji: www.pca.gov.pl/akredytowane-podmioty/

 

4)  Co to jest zakładowa kontrola produkcji?

Jest to pojęcie zdefiniowane w art. 2 pkt 26 rozporządzenia Nr 305/2011 i oznacza ono udokumentowaną stałą i wewnętrzną kontrolę produkcji w zakładzie produkcyjnym zgodnie ze stosownymi zharmonizowanymi specyfikacjami technicznymi.

Natomiast zgodnie z § 2 pkt 3 rozporządzenia w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym,, zakładowa kontrola produkcji jest to udokumentowana stała i wewnętrzna kontrola produkcji w zakładzie produkcyjnym zgodnie ze stosownymi krajowymi specyfikacjami technicznymi. System dokumentowania kontroli powinien gwarantować jednolitą interpretację zapewnienia jakości i umożliwić osiągnięcie wymaganych cech wyrobu oraz efektywności działania systemu kontroli produkcji.

Zadania producenta oraz tzw. strony trzeciej, tj. jednostki uczestniczącej w ocenie i weryfikacji stałości właściwości użytkowych wyrobu budowlanego (odpowiednio – jednostki notyfikowanej w odniesieniu do wyrobów znakowanych CE albo akredytowanej w odniesieniu do wyrobów znakowanych znakiem budowlanym) zostały określone w ramach poszczególnych systemów odpowiednio: systemów oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych (1, 1+, 2+, 3, 4) lub krajowych systemów oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych (1, 1+, 2+, 3, 4).

Wkażdym z ww. systemów producent jest zobowiązany opracować, wdrożyć i prowadzić zakładową kontrolę produkcji. Bez zakładowej kontroli produkcji producent nie może uznać, że dokonał wymaganej oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych wyrobu, nie może umieścić na wyrobie oznakowania CE lub znaku budowlanego, a tym samym nie może wprowadzić wyrobu budowlanego do obrotu.

 

5)  Kiedy producent wystawia deklarację właściwości użytkowych?

Producent sporządza deklarację właściwości użytkowych przy wprowadzaniu wyrobu budowlanego do obrotu, jeżeli objęty jest on normą zharmonizowaną lub jest zgodny
z wydaną dla niego europejską oceną techniczną. Przez sporządzenie ww. deklaracji producent przyjmuje na siebie odpowiedzialność za zgodność wyrobu budowlanego
z zadeklarowanymi w ten sposób właściwościami użytkowymi, o czym stanowią przepisy  art. 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Nr 305/2011.

 

6)  Kiedy producent wystawia krajową deklarację właściwości użytkowych?

Zgodnie z przepisem § 3 rozporządzenia w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym, producent deklaruje właściwości użytkowe wyrobu budowlanego, wyrażając je jako poziom, klasę lub w sposób opisowy, na podstawie oceny i weryfikacji stałości tych właściwości użytkowych, przeprowadzonej zgodnie z krajowym systemem właściwym dla tego wyrobu i jego zamierzonego zastosowania. Wzór i treść krajowej deklaracji określa załącznik nr 2 do rozporządzenia (zobacz § 8).

Producent wyrobu budowlanego wymienionego w załączniku nr 1 do rozporządzenia, który zgodnie z przepisami obowiązującymi do dnia 31 grudnia 2016 r. nie był objęty obowiązkiem znakowania znakiem budowlanym, nie jest obowiązany do dnia 30 czerwca 2018 r. sporządzać krajowej deklaracji przy wprowadzaniu do obrotu lub udostępnianiu na rynku krajowym tego wyrobu budowlanego (zobacz § 14 rozporządzenia).

Natomiast producent wyrobu budowlanego, który sporządził krajową deklarację właściwości użytkowych na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o wyrobach budowlanych, ustawy – Prawo budowlane oraz ustawy o zmianie ustawy o wyrobach budowlanych oraz ustawy o systemie oceny zgodności (Dz. U. poz. 1165), może stosować, do dnia 30 czerwca 2017 r., sposób znakowania wyrobu budowlanego znakiem budowlanym oraz zakres informacji towarzyszących temu wyrobowi zgodnie z przepisami obowiązującymi do dnia 31 grudnia 2016 r. (zobacz § 15 rozporządzenia).

 

7)  Jak często należy odnawiać krajową deklarację właściwości użytkowych wyrobu?

Stosownie do § 10 ust. 1 rozporządzenia w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym-

producent znakuje wyrób budowlany znakiem budowlanym przed wprowadzeniem go do obrotu lub udostępnieniem na rynku krajowym. Oznakowaniu wyrobu budowlanego znakiem budowlanym towarzyszy m.in. informacja dotycząca numeru krajowej deklaracji.

Z powyższego przepisu wynika, iż producent wystawia deklarację właściwości użytkowych przed wprowadzeniem do obrotu lub udostępnieniem na rynku krajowym (pierwszego „egzemplarza”) wyrobu budowlanego. Oznacza to, że producent wystawia jedną deklarację właściwości użytkowych, dotyczącą wszystkich egzemplarzy danego wyrobu budowlanego wprowadzonych do obrotu po jej wystawieniu. Producent wyrobu nie jest zobowiązany do wystawienia nowej deklaracji właściwości użytkowych (a tym samym przeprowadzenia ponownej oceny) tak długo, jak długo warunki związane z jej wystawieniem nie ulegną istotnej zmianie.

Ponowne przeprowadzenie oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych wyrobu budowlanego i ponowne wystawienie deklaracji właściwości użytkowych może być niezbędne np. w przypadku:

 

  • dokonania takich zmian produkowanego wyrobu, że jego właściwości użytkowe przestają odpowiadać właściwościom użytkowym zadeklarowanym w deklaracji właściwości użytkowych,
  • zmiany warunków produkcji odnoszących się do materiałów składowych, systemu produkcji lub innych czynników, np. zmiana siedziby producenta, których konsekwencją może być zmiana właściwości użytkowych wyrobów, objętych daną deklaracją właściwości użytkowych,
  • zmiany w specyfikacji technicznej, z którą zostały zadeklarowane właściwości użytkowe, utraty możliwości prawnych deklarowania własciwości z daną specyfikacją (np. wycofanie Polskiej Normy wyrobu ze zbioru Polskich Norm, utrata ważności krajowej oceny technicznej lub aprobaty technicznej),

utraty ważności dokumentu, który był wykorzystywany w procesie oceny, np. utraty ważności certyfikatu stałości właściwości użytkowych, jeżeli był wymagany.

 

8)  Jak dostarcza się deklarację właściwości użytkowych ?

Zasady dostarczania deklaracji właściwości użytkowych wyrobów budowlanych określają przepisy art. 7 rozporządzenia Nr 305/2011. Zgodnie z art. 7 ust. 1 rozporządzenia Nr 305/2011, dla każdego wyrobu budowlanego udostępnianego na rynku dostarcza się kopię deklaracji właściwości użytkowych w formie papierowej albo przesyła się ją drogą elektroniczną. Jeśli partia tego samego wyrobu dostarczana jest jednemu użytkownikowi, to może jej towarzyszyć jedna kopia ww. deklaracji.

Kopię deklaracji właściwości użytkowych w formie papierowej dostarcza się na żądanie odbiorcy (art. 7 ust. 2 rozporządzenia Nr 305/2011).

W drodze odstępstwa od art. 7 ust 1 rozporządzenia Nr 305/2011, zgodnie z warunkami ustalonymi przez Komisję za pomocą aktów delegowanych zgodnie z art. 60 (art. 7 ust. 3 rozporządzenia Nr 305/2011) – takim aktem jest  rozporządzenie delegowane Komisji (UE) Nr 157/2014 z dnia 30 października 2013 r. w sprawie warunków udostępniania deklaracji właściwości użytkowych wyrobów budowlanych na stronie internetowej (Dz. U. L 52 z 21.2.2014 r. s. 1) - kopia deklaracji właściwości użytkowych może zostać udostępniona na stronie internetowej.

Deklarację właściwości użytkowych należy dostarczyć w języku lub językach wymaganych przez państwo członkowskie, w którym wyrób jest udostępniony (art. 7 ust. 4 rozporządzenia Nr 305/2011).

 

Natomiast w przypadku wyrobów budowlanych oznakowanych znakiem budowlanym, zgodnie z § 9 rozporządzenia w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym, producent udostępnia kopię krajowej deklaracji na swojej stronie internetowej przez okres dziesięciu lat od dnia wprowadzenia wyrobu budowlanego do obrotu. Udostępniając krajową deklarację właściwości użytkowych na stronie internetowej, producent jest obowiązany: zapewnić, aby zawartość krajowej deklaracji nie była zmieniana po jej udostępnieniu na stronie internetowej oraz wskazać w informacji towarzyszącej oznakowaniu wyrobu budowlanego znakiem budowlanym adres strony internetowej, na której krajowa deklaracja jest udostępniona.

Jeżeli kopia krajowej deklaracji nie jest udostępniona na stronie internetowej producenta, kopię tej deklaracji przesyła się odbiorcy wyrobu budowlanego drogą elektroniczną.

Na żądanie odbiorcy wyrobu budowlanego kopia krajowej deklaracji jest dostarczana w postaci papierowej.

W przypadku gdy dostawa tych samych wyrobów budowlanych jest przeznaczona dla jednego odbiorcy, może jej towarzyszyć jedna kopia krajowej deklaracji w postaci papierowej albo elektronicznej.

Należy jednocześnie podkreślić, że numer krajowej deklaracji oraz większość danych zamieszczonych w deklaracji (w tym dane producenta, nazwę i oznaczenie typu wyrobu budowlanego, numer referencyjny Polskiej Normy lub numer i rok wydania krajowej oceny technicznej (aprobaty technicznej), zgodnie z którą zostały zadeklarowane właściwości użytkowe, powinny towarzyszyć oznakowaniu znakiem budowlanym.

1) Kto „nadaje" wyrobom budowlanym oznakowanie CE?
2) Jakie wyroby budowlane muszą być obowiązkowo oznakowania CE?
3) Jakich wyrobów budowlanych dotyczy obowiązek oznakowania znakiem budowlanym?
4) Jakie informacje powinny towarzyszyć oznakowaniu CE i w jaki sposób powinny być umieszczane?
5) Jakie dodatkowe informacje i dokumenty powinny towarzyszyć wyrobom budowlanym, na których umieszczono oznakowanie CE, a jakie w przypadku oznakowania ich znakiem budowlanym?
6) Czy dwie ostatnie cyfry roku towarzyszące oznakowaniu CE to ostatnie dwie cyfry roku, w którym producent wprowadził znakowanie wyrobu oznakowaniem CE, czy też roku, w którym wyrób wyprodukowano?
7) Jakie informacje powinny towarzyszyć oznakowaniu znakiem budowlanym i w jaki sposób powinny być umieszczane?
8) Czy wyroby budowlane wprowadzane do obrotu mogą być oznaczone jednocześnie oznakowaniem CE i znakiem budowlanym ?
9) Jak znakować wyroby budowlane stanowiące zestawy wyrobów?
10) Czy wyrób budowlany wykonany według indywidualnej dokumentacji technicznej do realizacji określonego obiektu budowlanego podlega procedurze oznakowania znakiem budowlanym?
11) Jakie przepisy przejściowe zostały przewidziane do stozowania w odniesieniu do  wyrobów budowlanych znakowanych oznakowaniem CE w związku z wejściem w życie rozporządzenia Nr 305/2011?
12) Jakie przepisy przejściowe mogą być stosowanie do wyrobów budowlanych znakowanych znakiem budowlanym w związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2017 r. nowych przepisów dotyczących tego znakowania?
13) Kiedy i jak sporządza się deklarację właściwości użytkowych?
14) Czy istnieje możliwość odstępstwa od obowiązku sporządzenia deklaracji właściwości użytkowych?
15) Kiedy i jak sporządza się krajową deklarację właściwości użytkowych?

 

1)  Kto „nadaje” wyrobom budowlanym oznakowanie CE?

Oznakowanie CE nie jest „nadawane” wyrobom budowlanym przez żadną zewnętrzną „instytucję” lecz jest umieszczane przez producenta, po wypełnieniu określonych obowiązków określonych rozporządzeniem Nr 305/2011. Warunkiem umieszczenia tego oznakowania jest sporządzenie, przez producenta wyrobu, deklaracji właściwości użytkowych zgodnie z art. 4 i 6 tego rozporządzenia. Poprzez umieszczenie lub zlecenie umieszczenia oznakowania CE producent wskazuje, że bierze na siebie odpowiedzialność za zgodność wyrobu budowlanego z deklarowanymi właściwościami użytkowymi oraz za jego zgodność ze wszystkimi mającymi zastosowanie wymaganiami określonymi w rozporządzeniu Nr 305/2011 i innym stosownym ustawodawstwie harmonizacyjnym Unii odnoszącym się do umieszczania tego oznakowania (zob. art. 8 ust. 2 akapit pierwszy i trzeci ww. rozporządzenia).

Natomiast zasady i warunki umieszczania oznakowania CE określa art. 9 rozporządzenia Nr 305/2011.

2)  Jakie wyroby budowlane muszą być obowiązkowo oznakowane CE?

Artykuł 5 ust. 1 ustawy o wyrobach budowlanych stanowi, że wyrób budowlany objęty normą zharmonizowaną lub zgodny z wydaną dla niego europejską oceną techniczną, może być wprowadzony do obrotu lub udostępniony na rynku krajowym wyłącznie zgodnie z rozporządzeniem Nr 305/2011. Wzór oznakowania CE określa załącznik II do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 765/2008 z dnia 9 lipca 2008 r. ustanawiającego wymagania w zakresie akredytacji i nadzoru rynku odnoszące się do warunków wprowadzania produktów do obrotu i uchylającego rozporządzenie EWG nr 339/93 (Dz. Urz. UE L 218 z 13.08.2008, str. 30).

Z przepisów art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 1, art. 8 ust. 2 i 3 ww. rozporządzenia Nr 305/2011 (które wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich) wynika bowiem, że oznakowaniu CE podlegają obowiązkowo wyroby budowlane, które są objęte normami zharmonizowanymi lub dla których wydane zostały (na wniosek dobrowolnie złożony przez ich producenta) europejskie oceny techniczne. Dla wyrobów takich producent, co do zasady, jest zobowiązany sporządzić deklarację właściwości użytkowych, która wyraża właściwości użytkowe wyrobów budowlanych w odniesieniu do zasadniczych charakterystyk tych wyrobów zgodnie z odpowiednimi zharmonizowanymi specyfikacjami technicznymi, oraz umieścić następnie oznakowania CE.

Dopuszczalne odstępstwa od obowiązku, ustanowionego ww. art. 4 ust. 1 rozporządzenia Nr 305/2011, dotyczącego sporządzenia deklaracji właściwości użytkowych – a tym samym od obowiązku umieszczenia oznakowania CE na wyrobach budowlanych – określają przepisy art. 5 rozporządzenia Nr 305/2011 i dotyczą one wyłącznie wyrobów budowlanych objętych normami zharmonizowanymi.

 

3)  Jakich wyrobów budowlanych dotyczy obowiązek oznakowania znakiem budowlanym?

Wyrób budowlany nieobjęty normą zharmonizowaną, dla której zakończył się okres koegzystencji, o którym mowa w art. 17 ust. 5 rozporządzenia Nr 305/2011, i dla którego nie została wydana europejska ocena techniczna, może być wprowadzony do obrotu – zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o wyrobach budowlanych – jeżeli został oznakowany znakiem budowlanym, którego wzór określa załącznik nr 1 do tej ustawy.

Zgodnie ze stanem prawnym, obowiązującym do dnia 31 grudnia 2016 r., powyższy obowiązek znakowania znakiem budowlanym wyrobów, o których mowa w ww. art. 5 ust. 2 ustawy, dotyczył wyrobów budowlanych objętych mandatami udzielonymi przez Komisję Europejską na opracowanie norm zharmonizowanych lub wytycznych do europejskich aprobat technicznych, co wynikało z art. 9 ust. 1 ustawy o wyrobach budowlanych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2016.

Natomiast aktualnie – przy wprowadzaniu do obrotu na terytorium Polski wyrobów budowlanych (niepodlegających obowiązkowo rozporządzeniu Nr 305/2011) stosuje się wymagania dotyczące znakowania wyrobów znakiem budowlanym, określone przepisem art. 8 ust. 1 ustawy o wyrobach budowlanych (w jego brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2017 r.) oraz postanowienia rozporządzenia w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiembudowlanym. Jego załącznikiem nr 1 zostały określone grupy wyrobów budowlanych objęte obowiązkiem sporządzania krajowej deklaracji właściwości użytkowych oraz wymagane dla tych wyrobów krajowe systemy oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych (zob. § 7 ust. 1 rozporządzenia).

Mając zatem na uwadze, że w myśl ww. art. 8 ust. 1 ustawy, oznakowanie znakiem budowlanym umieszcza się na wyrobie budowlanym, dla którego producent sporządził, na swoją wyłączną odpowiedzialność, krajową deklarację właściwości użytkowych wyrobu budowlanego – tym samym ww. załącznik nr 1 wyznacza zakres wyrobów budowlanych podlegających oznakowaniu znakiem budowlanym (z zastrzeżeniem wyrobów, o których mowa w art. 5 ust. 1 i ust. 3 ustawy). Zgodnie jednakże z przepisem przejściowym § 14 ww. rozporządzenia, producent wyrobu budowlanego wymienionego w ww. załączniku do rozporządzenia, który zgodnie z przepisami obowiązującymi do dnia 31 grudnia 2016 r. nie był objęty obowiązkiem znakowania znakiem budowlanym, nie jest obowiązany do dnia 30 czerwca 2018 r. sporządzać ww. krajowej deklaracji przy wprowadzaniu do obrotu lub udostępnianiu na rynku krajowym tego wyrobu budowlanego, a tym samym nie jest do dnia 31 grudnia 2016 r. zobowiązany znakować takich wyrobów znakiem budowlanym.

4)  Jakie informacje powinny towarzyszyć oznakowaniu CE i w jaki sposób powinny być umieszczane?

Zgodnie z art. 9 ust. 1 rozporządzenia Nr 305/2011, oznakowanie CE umieszcza się na wyrobie budowlanym lub na jego etykiecie w sposób widoczny, czytelny i trwały. W przypadku gdy nie jest to możliwe lub nie można tego zapewnić z uwagi na charakter wyrobu, umieszcza się je na opakowaniu lub na dokumentach towarzyszących. Stosownie do art. 9 ust. 2 rozporządzenia Nr 305/2011, oznakowaniu CE towarzyszą:

  • dwie ostatnie cyfry roku, w którym zostało ono po raz pierwszy umieszczone,
  • nazwa i adres siedziby producenta lub znak identyfikujący pozwalający w łatwy i jednoznaczny sposób określić nazwę i adres producenta,
  • niepowtarzalny kod identyfikacyjny typu wyrobu,
  • numer referencyjny deklaracji właściwości użytkowych,
  • poziom lub klasa zadeklarowanych właściwości użytkowych,
  • odniesienie do zastosowanej zharmonizowanej specyfikacji technicznej,
  • w stosownych przypadkach numer identyfikacyjny jednostki notyfikowanej oraz
  • zamierzone zastosowanie wyrobu określone w zastosowanej zharmonizowanej specyfikacji technicznej.

Oznakowanie CE umieszcza się przed wprowadzeniem wyrobu budowlanego do obrotu. Może mu towarzyszyć piktogram lub inny znak wyraźnie wskazujący na szczególne zagrożenie lub zastosowanie (zob.art. 9 ust. 3 rozporządzenia Nr 305/2011).

5)  Jakie dodatkowe informacje i dokumenty powinny towarzyszyć wyrobom budowlanym, na których umieszczono oznakowanie CE, a jakie w przypadku oznakowania ich znakiem budowlanym?

Według przepisów rozporządzenia Nr 305/2011, określającego zasady wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych z oznakowaniem CE, dla każdego wyrobu udostępnionego na rynku dostarcza się kopię deklaracji właściwości użytkowych w formie papierowej albo przesyła się ją drogą elektroniczną (w języku lub językach wymaganych przez państwo członkowskie, w którym wyrób jest udostępniany). Jednak w przypadku gdy partia tego samego wyrobu jest dostarczana jednemu użytkownikowi, może jej towarzyszyć jedna kopia deklaracji właściwości użytkowych w formie papierowej albo przesłana drogą elektroniczną (zob. art. 7 ust. 1, 3 i 4 rozporządzenia Nr 305/2011).

Natomiast warunki, zgodnie z którymi (w drodze odstępstwa od ww. art. 7 ust. 1 rozporządzenia Nr 305/2011) deklaracja właściwości użytkowych może zostać udostępniona na stronie internetowej – określa rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 157/2014 z dnia 30 października 2013 r. w sprawie warunków udostępniania deklaracji właściwości użytkowych wyrobów budowlanych na stronie internetowej (Dz. Urz. UE L 52 z 21.02.2014, str.1). Należy przy tym podkreślić, że niezależnie od faktu, czy kopia deklaracji właściwości użytkowych została udostępniona na stronie internetowej producenta czy nie, na żądanie odbiorcy dostarcza się mu kopię ww. deklaracji w formie papierowej, co wynika z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Nr 305/2011 i motywu 3 preambuły rozporządzenia delegowane Komisji (UE) nr 157/2014.

Jednocześnie, wraz z deklaracją właściwości użytkowych udzielane są informacje, o których mowa w art. 31 lub, w odpowiednim przypadku, w art. 33 rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 (zob. art. 6 ust. 5 rozporządzenia Nr 305/2011).

Podczas udostępniania wyrobu budowlanego na rynku, wyrobowi powinny towarzyszyć ponadto instrukcje obsługi i informacje na temat bezpieczeństwa w języku określonym przez dane państwo członkowskie, łatwo zrozumiałym dla użytkownika, a wyroby powinny być opatrzone numerem typu, partii lub serii lub inną informacją umożliwiającą ich identyfikację. Na wyrobach powinna być również wskazana nazwa, zastrzeżona nazwa handlowa lub zastrzeżony znak towarowy i adres kontaktowy producenta, a także importera, gdy wprowadzającym wyrób do obrotu jest importer (zob. art. 11 ust. 4, 5 i 6, art. 13 ust. 2, 3, i 4 oraz art. 14 ust. 2 rozporządzenia Nr 305/2011).

Podobne obowiązki od dnia 1 stycznia 2017 r. dotyczą również wyrobów budowlanych znakowanych znakiem budowlanym, w tym odnośnie do udostępnienia lub dostarczenia kopii krajowej deklaracji właściwości użytkowych, przy czym jako preferowany sposób zostało wskazane udostepnienie kopii deklaracji na stronie internetowej producenta. Jednocześnie, na żądanie odbiorcy wyrobu budowlanego kopia krajowej deklaracji jest dostarczanaw postaci papierowej (zob. art. 8 ust. 5a, art. 10a ust. 4 oraz art. 10d ust.1 ustawy o wyrobach budowlanych oraz przepisy § 9rozporządzenia w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym).

Analogicznie jak w systemie europejskim, z oznakowaniem CE, wraz z krajową deklaracją właściwości użytkowych dostarcza się lub udostępnienia karty charakterystyki lub informacje o substancjach zawartych w wyrobie budowlanym, o których mowa odpowiednio w art. 31 lub art. 33 rozporządzenia (WE) Nr 1907/2006 (zob. art. 8 ust 5b ustawy o wyrobach budowlanych). Natomiast dostarczanie instrukcji stosowania, instrukcji obsługi lub informacji na temat bezpieczeństwa, jaki wyrób znakowany znakiem budowlanym stwarza podczas stosowania i użytkowania, jak również umieszczanie dodatkowej informacji (oprócz informacji towarzyszących oznakowaniu znakiem budowlanym) umożliwiającej identyfikację wyrobu budowlanego, oraz umieszczenie nazwy lub zastrzeżonego znaku towarowego i adresu kontaktowego importera zostało uregulowane przepisami art. 10a ust. 2 ÷ 5, art. 10 c ust. 3 i 7 oraz art. 10d ust. 1 ustawy o wyrobach budowlanych.

6)  Czy dwie ostatnie cyfry roku towarzyszące oznakowaniu CE to ostatnie dwie cyfry roku, w którym producent wprowadził znakowanie wyrobu oznakowaniem CE, czy też roku, w którym wyrób wyprodukowano?

W myśl art. 9 ust. 2 rozporządzenia Nr 305/2011, oznakowaniu CE powinny towarzyszyć m.in. dwie ostatnie cyfry roku, w którym zostało ono po raz pierwszy umieszczone. Cyfry te odnoszą się do roku, w którym oznakowanie CE zostało umieszczone po raz pierwszy na wyrobie budowlanym, należącym do danego typu wyrobu budowlanego. Powyższe dwie cyfry roku, towarzyszące oznakowaniu CE umieszczanemu na kolejnych egzemplarzach danego typu wyrobu budowlanego (zob. definicję „typu wyrobu” określoną art. 2 pkt 9 rozporządzenia Nr 305/2011), powinny pozostać niezmienne dopóki nie ulegną zmianie okoliczności umieszczenia oznakowania CE, o których mowa w art. 8 rozporządzenia 305/2011, w tym w szczególności związane z aktualnością danych sporządzonej deklaracji właściwości użytkowych (np. dotyczących deklarowanych właściwości użytkowych dla zasadniczych charakterystyk określonych w zharmonizowanych specyfikacjach technicznych dla zamierzonego zastosowania lub zastosowań, czy dotyczących wymagań wynikających ze zmian norm zharmonizowanych). Porównaj wyjaśnienia Komisji Europejskiej w tym zakresie, zamieszczone wśród odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania (jako odpowiedź na pytanie nr 13), pod linkiem: http://ec.europa.eu/growth/sectors/construction/product-regulation/faq/index_en.htm.

7)  Jakie informacje powinny towarzyszyć oznakowaniu znakiem budowlanym i w jaki sposób powinny być umieszczane?

Zgodnie z przepisem § 11 ust. 1 rozporządzenia w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym, oznakowaniu wyrobu budowlanego znakiem budowlanym towarzyszą następujące informacje:

  • dwie ostatnie cyfry roku, w którym znak budowlany został po raz pierwszy umieszczony na wyrobie budowlanym,
  • nazwa i adres siedziby producenta lub znak identyfikacyjny pozwalający jednoznacznie określić nazwę i adres siedziby producenta,
  • nazwa i oznaczenie typu wyrobu budowlanego,
  • numer referencyjny Polskiej Normy lub numer i rok wydania krajowej oceny technicznej, zgodnie z którą zostały zadeklarowane właściwości użytkowe,
  • numer krajowej deklaracji,
  • poziom lub klasa zadeklarowanych właściwości użytkowych,
  • nazwa jednostki certyfikującej, jeżeli taka jednostka uczestniczyła w ocenie i weryfikacji stałości właściwości użytkowych wyrobu budowlanego,
  • adres strony internetowej producenta, jeżeli krajowa deklaracja jest na niej udostępniona.

Sposób umieszczenia powyższych informacji określa § 11 ust. 2 ww. rozporządzenia, zgodnie z którym informację te umieszcza się lub dołącza do wyrobu budowlanego, stosując odpowiednio przepisy § 10 ust. 2 i 3 rozporządzenia (dotyczące umieszczania znaku budowlanego), tj. umieszcza się je w sposób widoczny, czytelny i trwały, bezpośrednio na wyrobie budowlanym albo na etykiecie przymocowanej do tego wyrobu. Jeżeli umieszczenie tych informacji w powyższy sposób nie jest możliwe z uwagi na wielkość lub charakter wyrobu budowlanego, umieszcza się je na opakowaniu jednostkowym lub opakowaniu zbiorczym wyrobu budowlanego albo na dokumentach towarzyszących wyrobowi.

8)  Czy wyroby budowlane wprowadzane do obrotu mogą być oznaczone jednocześnie oznakowaniem CE i znakiem budowlanym ?

Stosownie do art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o wyrobach budowlanych:

  • budowlany objęty normą zharmonizowaną lub zgodny z wydaną dla niego europejską oceną techniczną, może być wprowadzony do obrotu lub udostępniany na rynku krajowym wyłącznie zgodnie z rozporządzeniem Nr 305/2011. Wzór oznakowania CE określa załącznik II do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 765/2008 z dnia 9 lipca 2008 r. ustanawiającego wymagania w zakresie akredytacji i nadzoru rynku odnoszące się do warunków wprowadzania produktów do obrotui uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 339/93 (Dz.U. L 218 z 13.08.2008, s. 30),
  • Wyrób budowlany nieobjęty normą zharmonizowaną, dla której zakończył się okres koegzystencji, o którym mowa w art. 17 ust. 5 rozporządzenia Nr 305/2011, i dla którego nie została wydana europejska ocena techniczna, może być wprowadzony do obrotu lub udostępniany na rynku krajowym, jeżeli został oznakowany znakiem budowlanym, którego wzór określa załącznik nr 1 do ustawy.

Jednocześnie, dla każdego wyrobu budowlanego objętego normą zharmonizowaną lub dla którego wydana została europejska ocena techniczna oznakowanie CE jest jedynym oznakowaniem potwierdzającym zgodność wyrobu budowlanego z deklarowanymi właściwościami użytkowymi w odniesieniu do jego zasadniczych charakterystyk, objętych tą normą zharmonizowaną lub europejską oceną techniczną (zob. art. 8 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia Nr 305/2011).
Wobec powyższego – obowiązujące przepisy prawa nie umożliwiają producentowi, co do zasady, oznaczenia wyrobu budowlanego jednocześnie oznakowaniem CE i znakiem budowlanym.

9)  Jak znakować wyroby budowlane stanowiące zestawy wyrobów?

Zasady wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych określają przepisy rozporządzenia Nr 305/2011 oraz ustawy o wyrobach budowlanych. W świetle powyższych przepisów „wyrób budowlany” oznacza każdy wyrób lub zestaw wyprodukowany i wprowadzony do obrotu w celu trwałego wbudowania w obiektach budowlanych lub ich częściach, którego właściwości wpływają na właściwości użytkowe obiektów budowlanych w stosunku do podstawowych wymagań dotyczących obiektów budowlanych. Natomiast „zestaw” oznacza wyrób budowlany wprowadzony do obrotu przez jednego producenta jako zestaw co najmniej dwóch odrębnych składników, które muszą zostać połączone, aby mogły zostać włączone w obiektach budowlanych (zob. art. 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia Nr 305/2011 oraz art. 2 pkt 1 ustawy o wyrobach budowlanych). Zgodnie z ww. przepisami, w przypadku powyższego  „zestawu” wyrobów – wyrobem budowlanym jest zestaw składników i podlega on jako całość oznakowaniu CE albo znakiem budowlanym.

W przypadku, gdy w skład zestawu będącego wyrobem budowlanym wchodzą wyroby mogące występować jako samodzielne wyroby budowlane, obowiązujące przepisy nie zabraniają oznakowania ich znakiem budowlanym albo oznakowaniem CE, pod warunkiem przeprowadzenia oddzielnej, wynikającej z przepisów i zastosowanej specyfikacji technicznej wyrobu, stosownej procedury z tym związanej (w tym wystawienia deklaracji właściwości użytkowych i umieszczenia na nich oznakowania CE, albo krajowej deklaracji właściwości użytkowych i oznakowania ich znakiem budowlanym). Jednocześnie, w niektórych przypadkach wyrobów budowlanych wprowadzanych do obrotu jako zestaw, dokonanie odrębnych ocen właściwości użytkowych i oznakowanie oznakowaniem CE albo znakiem budowlanym części lub wszystkich komponentów zestawów może być obowiązkiem, jeżeli tak wynika z przepisów i ze specyfikacji technicznych tych wyrobów.

10)  Czy wyrób budowlany wykonany według indywidualnej dokumentacji technicznej do realizacji określonego obiektu budowlanego podlega procedurze oznakowania znakiem budowlanym?

Taki wyrób nie podlega procedurze oznakowania znakiem budowlanym, jeżeli spełnione są przesłanki i wymagania określone w przepisach art. 10 ust. 1-3 ustawy o wyrobach budowlanych, dotyczące wyrobów budowlanych dopuszczonych do jednostkowego zastosowania w obiekcie budowlanym (wyroby wykonane według indywidualnej dokumentacji technicznej, sporządzonej przez projektanta obiektu lub z nim uzgodnionej, dla których producent wydał odpowiednie oświadczenie). Dodać należy, że ww. przepisy dotyczą wyrobów budowlanych, które nie są objęte normą zharmonizowaną ani nie są zgodne z wydaną dla nich europejską oceną techniczną.

Natomiast do wyrobów budowlanych produkowanych jednostkowo lub na zamówienie w nieseryjnym procesie produkcyjnym objętych normą zharmonizowaną odnosi się art. 5 lit. a rozporządzenia Nr 305/2011. Wyroby, o których mowa w tym przepisie, nie wymagają oznakowania CE (ani znakowania znakiem budowlanym).

11)  Jakie przepisy przejściowe zostały przewidziane do stozowania w odniesieniu do  wyrobów budowlanych znakowanych oznakowaniem CE w związku z wejściem w życie rozporządzenia Nr 305/2011?

Artykułem 66 rozporządzenia Nr 305/2011 wprowadzono przepisy przejściowe określające zasady postępowania w związku z podjęciem określonych czynności przed wejściem w życie przedmiotowego rozporządzenia zgodnie z dotychczas obowiązującą dyrektywą 89/106/EWG.

Zgodnie z art. 66 ust. 1 rozporządzenia Nr 305/2011, wyroby budowlane wprowadzone do obrotu zgodnie z dyrektywą 89/106/EWG przed dniem 1 lipca 2013 r. uznaje się za zgodne z niniejszym rozporządzeniem. Oznacza to, że te egzemplarze wyrobu budowlanego, które zostały wprowadzone do obrotu przed dniem 1 lipca 2013 r. w sposób zgodny z dyrektywą 89/106/EWG, mogą nadal znajdować się na rynku unijnym, być dalej udostępniane i stosowane przy wykonywaniu robót budowlanych. Należy zaznaczyć, że przez wyroby budowlane wprowadzone do obrotu zgodnie z dyrektywą 89/106/EWG należy rozumieć wyroby budowlane wprowadzone do obrotu na podstawie systemu europejskiego. Europejski system wprowadzania wyrobów budowlanych do obrotu polegał na dokonaniu - przez producenta - oceny zgodności (z normą zharmonizowaną albo europejską aprobatą techniczną bądź krajową specyfikacją techniczną państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub Europejskiego Obszaru Gospodarczego, uznaną przez Komisję Europejską za zgodną z wymaganiami podstawowymi), wydaniu deklaracji zgodności i oznakowaniu go znakiem CE, zgodnie z obowiązującym wówczas art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o wyrobach budowlanych. Tym samym, jeżeli konkretny wyrób budowlany (egzemplarz) został wprowadzony do obrotu przed dniem 1 lipca 2013 r. zgodnie z systemem europejskim, uznaje się za zgodny z rozporządzeniem Nr 305/2011. Wyrób taki nie musi więc być dostosowany do przepisów rozporządzenia Nr 305/2011, a producent nie jest zobowiązany sporządzać dla niego deklaracji właściwości użytkowych ani dokonywać zmian w oznakowaniu CE i towarzyszącej informacji. Natomiast egzemplarze tego wyrobu budowlanego, które są wprowadzane do obrotu po dniu 1 lipca 2013 r., muszą spełniać wymogi określone w przepisach rozporządzenia Nr 305/2011.

W myśl natomiast art. 66 ust. 2 rozporządzenia Nr 305/2011, producenci mogą wystawić deklarację właściwości użytkowych na podstawie certyfikatu zgodności lub deklaracji zgodności wydanych przed dniem 1 lipca 2013 r. zgodnie z dyrektywą 89/106/EWG. Wystawiona stosownie do tego przepisu deklaracja właściwości użytkowych uprawnia zatem producenta, w myśl art. 8 ust. 2 tego rozporządzenia, do umieszczenia oznakowania CE na wyrobach budowlanych (ich egzemplarzach) wprowadzonych do obrotu po ww. dacie. W tym przypadku (jeżeli nie nastąpiły żadne istotne zmiany skutkujące zmianą typu wyrobu a specyfikacja techniczna wyrobu, np. norma zharmonizowana, pozostaje aktualna i może być dalej stosowana w myśl rozporządzenia Nr 305/2011) – nie ma potrzeby wykonywania żadnych dodatkowych badań wyrobu, czy też dodatkowych czynności przez notyfikowaną jednostkę certyfikującą, jeżeli taka uczestniczyła w ocenie zgodności tego wyrobu.

Z kolei w myśl art. 66 ust. 3 rozporządzenia Nr 305/2011, wytyczne do europejskich aprobat technicznych, opublikowane przed dniem 1 lipca 2013 r. zgodnie z art. 11 dyrektywy 89/106/EWG, mogą być stosowane jako europejskie dokumenty oceny. Tym samym w oparciu o art. 26 ust. 1 rozporządzenia Nr 305/2011, jednostka ds. oceny technicznej (JOT), na wniosek producenta, może wydać europejską ocenę techniczną na podstawie wytycznych do europejskich aprobat technicznych (bez potrzeby przyjmowania przez organizację JOT europejskiego dokumentu oceny). Jeżeli wyrób budowlany jest zgodny z wydaną dla niego europejską oceną techniczną, producent w świetle art. 4 ust. 1 rozporządzenia Nr 305/2011 sporządza deklarację właściwości użytkowych przy wprowadzeniu takiego wyrobu do obrotu i – w myśl art. 8 ust. 2 tego rozporządzenia – może umieścić na nim oznakowanie CE.

W art. 66 ust. 4 uregulowano natomiast kwestie możliwości wykorzystywania europejskich aprobat technicznych wydanych zgodnie z art. 9 dyrektywy 89/106/EWG przed dniem 1 lipca 2013 r. jako europejskich ocen technicznych. W świetle tego przepisu producenci i importerzy mogą wykorzystywać europejskie aprobaty techniczne wydane zgodnie z art. 9 dyrektywy 89/106/EWG przed dniem 1 lipca 2013 r. jako europejskie oceny techniczne, jednakże tylko do końca okresu ważności tych aprobat.

Przepisy przejściowe  nie odnoszą się do wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu na podstawie systemu krajowego (tj. oznakowane znakiem budowlanym, dla którego wydano krajową deklarację zgodności). W związku z powyższym również art. 66 ust. 1 rozporządzenia Nr 305/2011, dotyczący uznawania określonych wyrobów wprowadzonych do obrotu przed dniem 1 lipca 2013 r. za zgodne z tym rozporządzeniem, nie znajduje w tym przypadku zastosowania. W konsekwencji wyroby budowlane wprowadzone do obrotu przed dniem 1 lipca 2013 r. zgodnie z systemem krajowym, muszą zostać dostosowane do wymogów rozporządzenia, jeżeli są sprzeczne z jego przepisami. Dla takiego wyrobu konieczne jest więc wydanie deklaracji właściwości użytkowych w przypadkach, w których przepisy rozporządzenia Nr 305/2011 tego wymagają.

12)  Jakie przepisy przejściowe mogą być stosowanie do wyrobów budowlanych znakowanych znakiem budowlanym w związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2017 r. nowych przepisów dotyczących tego znakowania?

Z dniem 1 stycznia 2017 r. weszło w życie szereg przepisów dotyczących m.in. oceniania wyrobów budowlanych, wystawiania deklaracji (krajowe deklaracje zgodności ze specyfikacjami technicznymi zostały zastąpione krajowymi deklaracjami właściwości użytkowych) i znakowania wyrobów budowlanych znakiem budowlanym. Jednakże producenci (i inni uczestnicy rynku) maja prawo korzystać z możliwości wskazanych w przepisach przejściowych (w związku z którymi nie muszą w każdym przypadku dokonywać nowych czynności wynikających ze zmienionych wymagań), w tym określonych art. 5 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o wyrobach budowlanych, ustawy – Prawo budowlane oraz ustawy o zmianie ustawy o wyrobach budowlanych oraz ustawy o systemie oceny zgodności (Dz. U. poz. 1165), z których wynika, że

  • wyroby budowlane, o których mowa w art. 5 ust. 2 ustawy o wyrobach budowlanych, tj. ich egzemplarze wprowadzone do obrotu ze znakiem budowlanym przed dniem 1 stycznia 2017 r. (w sposób zgodny z dotychczasowymi wymaganiami) – mogą być udostępniane na rynku krajowym po tym dniu (co oznacza, że mogą być również stosowane przy wykonywaniu robót budowlanych i nie zachodzi potrzeba wystawiania dla nich krajowej deklaracji właściwości użytkowych ani dostosowywania do nowych przepisów ich oznakowania ani informacji dołączonych do wyrobu),
  • dla wyrobów budowlanych, o których mowa w art. 5 ust. 2 ustawy o wyrobach budowlanych, producent może sporządzić krajową deklarację właściwości użytkowych na podstawie krajowej deklaracji zgodności wydanej przed dniem 1stycznia 2017 r. (w oparciu o tak wystawioną krajową deklarację właściwości użytkowych, producent może następnie umieścić na wyrobach znak budowlany i wprowadzić je do obrotu po dniu 1 stycznia 2017 r. – bez ponownego wykonywania wymaganych tzw. badań typu” lub np. uzyskiwania nowych certyfikatów – pod warunkiem jednakże, że spełnione były dotychczasowe wymagania i nie nastąpiły okoliczności uzasadniające konieczność powtórzenia przez producenta pewnych czynności, np. w związku ze zmianą typu wyrobu lub utratą ważności specyfikacji technicznej),
  • aprobaty techniczne wydane przed 1 stycznia 2017 r. mogą być wykorzystywane jako krajowe oceny techniczne do końca okresu ważności tych aprobat (co oznacza, że aprobaty te mogą być do końca ich ważności stasowane jako krajowe specyfikacje techniczne w procesie oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych, deklarowania właściwości użytkowych i znakowania znakiem budowlanym według zasad obowiązujących od dnia 1 stycznia 2017 r.).

 

Ponadto producent może zastosować przepisy przejściowe § 14 i 15 rozporządzenia w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym:

  • producent wyrobu budowlanego wymienionego w załączniku nr 1 do ww. rozporządzenia, który zgodnie z przepisami obowiązującymi do dnia 31 grudnia 2016 r. nie był objęty obowiązkiem znakowania znakiem budowlanym (tj. nie był objęty mandatami udzielonymi przez Komisję Europejską na opracowanie norm zharmonizowanych lub wytycznych do europejskich aprobat technicznych), nie jest obowiązany – do dnia 30 czerwca 2018 r. – sporządzać krajowej deklaracji przy wprowadzaniu do obrotu lub udostępnianiu na rynku krajowym tego wyrobu budowlanego (a tym samym do znakowania go znakiem budowlanym),
  • producent wyrobu budowlanego, który sporządził krajową deklarację właściwości użytkowych na podstawie ww. przepisu przejściowego art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o wyrobach budowlanych, ustawy - Prawo budowlane oraz ustawy o zmianie ustawy o wyrobach budowlanych oraz ustawy o systemie oceny zgodności, może – do dnia 30 czerwca 2017 r. – stosować sposób znakowania wyrobu budowlanego znakiem budowlanym oraz zakres informacji towarzyszących temu wyrobowi zgodnie z przepisami obowiązującymi do dnia 31 grudnia 2016 r.

 

13)  Kiedy i jak sporządza się deklarację właściwości użytkowych?

Jeżeli wyrób budowlany objęty jest normą zharmonizowaną lub jest zgodny z wydaną dla niego europejską oceną techniczną, producent sporządza deklarację właściwości użytkowych przy wprowadzaniu takiego wyrobu do obrotu (zob. art. 4 ust. 1 rozporządzenia Nr 305/2011). Jej sporządzenie warunkuje możliwość umieszczenia oznakowania CE na wyrobie budowlanym. Wyraża ona właściwości użytkowe wyrobu budowlanego w odniesieniu do jego zasadniczych charakterystyk zgodnie z odpowiednimi zharmonizowanymi specyfikacjami technicznymi, tj. normami zharmonizowanymi lub europejskim dokumentami oceny, dla zamierzonego zastosowania lub zastosowań tego wyrobu (zob. art. 2 pkt 10, art. 6 ust. 1 i ust. 3 lit. a oraz art. 8 ust. 2 akapit pierwszy i drugi rozporządzenia Nr 305/2011).

 

Zawartość deklaracji właściwości użytkowych określa art. 6 ust. 2 i 3 rozporządzenia Nr 305/2011, a obowiązujący wzór rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 574/2014 z dnia 21 lutego 2014 r. zmieniające załącznik III do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 305/2011 w odniesieniu do wzoru, który należy stosować przy sporządzaniu deklaracji właściwości użytkowych wyrobów budowanych (Dz. Urz. UE L 159 z 28.05.2014, s.41).

 

Deklarację właściwości użytkowych sporządza producent (ewentualnie jego upoważniony przedstawiciel, jeżeli udzielone mu pełnomocnictwo obejmuje dokonanie tej czynności), na podstawie sporządzonej przez producenta dokumentacji technicznej opisującej wszystkie istotne elementy związane z wymaganym systemem oceny i weryfikacji właściwości użytkowych (zob. art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1 i 2 oraz art. 2 pkt 22 rozporządzenia Nr 305/2011). Przez sporządzenie deklaracji właściwości użytkowych producent przyjmuje na siebie odpowiedzialność za zgodność wyrobu budowlanego z zadeklarowanymi przez siebie właściwościami użytkowymi określonych zasadniczych charakterystyk wyrobu odpowiednich dla zamierzonego zastosowania (zob. art. 4 ust. 3 i art. 6 ust. 3 rozporządzenia Nr 305/2011).

 

14)  Czy istnieje możliwość odstępstwa od obowiązku sporządzenia deklaracji właściwości użytkowych?

Możliwość odstąpienia od obowiązku sporządzenia deklaracji właściwości użytkowych regulują przepisy art. 5 rozporządzenia Nr 305/2011. Zgodnie z tymi przepisami, w drodze odstępstwa od art. 4 ust. 1 tego rozporządzenia i jeżeli brak jest unijnych lub krajowych przepisów wymagających deklaracji zasadniczych charakterystyk w miejscu, gdzie wyroby budowlane są przeznaczone do stosowania, producent może odstąpić od sporządzenia deklaracji właściwości użytkowych przy wprowadzeniu do obrotu wyrobu budowlanego objętego normą zharmonizowaną, gdy:

 

  • wyrób budowlany jest produkowany jednostkowo lub na zamówienie w nieseryjnym procesie produkcyjnym w odpowiedzi na specjalne zlecenie oraz wbudowywany w jednym określonym obiekcie budowlanym, przez producenta, który ponosi odpowiedzialność za bezpieczne wbudowanie wyrobu w obiekty budowlane, zgodnie z mającymi zastosowanie przepisami krajowymi i na odpowiedzialność osób, które zgodnie z mającymi zastosowanie przepisami krajowymi są odpowiedzialne za bezpieczne wykonywanie obiektów budowlanych,
  • wyrób budowlany jest produkowany na terenie budowy w celu wbudowania go w dane obiekty budowlane zgodnie z mającymi zastosowanie przepisami krajowymi i na odpowiedzialność osób, które zgodnie z mającymi zastosowanie przepisami krajowymi są odpowiedzialne za bezpieczne wykonywanie obiektów budowlanych, lub

wyrób budowlany jest produkowany w sposób tradycyjny lub zgodnie z wymogami ochrony zabytków i w nieprzemysłowym procesie produkcyjnym w celu właściwej renowacji obiektów budowlanych urzędowo chronionych jako część wyznaczonego środowiska lub z powodu ich szczególnej wartości architektonicznej lub historycznej zgodnie z mającymi zastosowanie przepisami krajowymi

 

15)  Kiedy i jak sporządza się krajową deklarację właściwości użytkowych?

Obowiązek sporządzenia krajowej deklaracji właściwości użytkowych dotyczy wyrobów budowlanych objętych załącznikiem nr 1 do rozporządzenia w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanychoraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym. Należy przy tym wskazać na przypis1) zamieszczony przy tytule tego załącznika, wskazujący, że obowiązek ten nie dotyczy wyrobów budowlanych objętych normami zharmonizowanymi lub zgodnych z wydanymi dla nich europejskimi ocenami technicznymi, które wprowadzane są do obrotu lub udostępniane na rynku krajowym zgodnie z rozporządzeniem Nr 305/2011, ani wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu na tzw. „zasadzie wzajemnego uznawania”. Wymaga ponadto podkreślenia, że stosownie do przepisu przejściowego § 14 ww. rozporządzenia w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanychoraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym, producent wyrobu budowlanego wymienionego w powyższym załączniku nr 1 do rozporządzenia, który zgodnie z przepisami obowiązującymi do dnia 31 grudnia 2016 r. nie był objęty obowiązkiem znakowania znakiem budowlanym, nie jest obowiązany do dnia 30 czerwca 2018 r. sporządzać ww. krajową deklarację przy wprowadzaniu do obrotu lub udostępnianiu na rynku krajowym tego wyrobu budowlanego.

 

Natomiast sporządzenie krajowej deklaracji właściwości użytkowych warunkuje możliwość oznakowania wyrobu budowlanego znakiem budowlanym. Zgodnie bowiem z art. 8 ust. 1 ustawy o wyrobach budowlanych, oznakowanie znakiem budowlanym umieszcza się na wyrobie budowlanym, dla którego producent sporządził, na swoją wyłączną odpowiedzialność, krajową deklarację właściwości użytkowych wyrobu budowlanego. Właściwości użytkowe wyrobu budowlanego, zadeklarowane w krajowej deklaracji zgodnie z właściwą przedmiotowo Polską Normą wyrobu lub krajową oceną techniczną, należy odnieść do tych zasadniczych charakterystyk, które mają wpływ na spełnienie podstawowych wymagań przez obiekty budowlane, zgodnie z zamierzonym zastosowaniem tego wyrobu. Informacje o właściwościach użytkowych wyrobu budowlanego w odniesieniu do zasadniczych charakterystyk tego wyrobu można podać wyłącznie, o ile zostały określone w krajowej deklaracji.

 

Dodać należy, że producent deklaruje właściwości użytkowe wyrobu budowlanego, wyrażając je jako poziom, klasę lub w sposób opisowy, na podstawie oceny i weryfikacji stałości tych właściwości użytkowych, przeprowadzonej zgodnie z krajowym systemem właściwym dla tego wyrobu i jego zamierzonego zastosowania (zob. § 3 rozporządzenia w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanychoraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym). Natomiast wzór i treść krajowej deklaracji określa załącznik nr 2 do ww. rozporządzenia (§ 8 rozporządzenia)

1) Kto jest organem właściwym w zakresie kontroli i postępowania administracyjnego w sprawach wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu?
Zgodnie z art. 11 ustawy o wyrobach budowlanych, organami właściwymi w sprawach wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu, w zakresie uregulowanym w tej ustawie, oraz organami nadzoru rynku w rozumieniu ustawy z dnia 13 kwietnia 2016 r. o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku (Dz. U. poz. 542, z późn. zm.), są wojewódzcy inspektorzy nadzoru budowlanego oraz Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego.

2) Jakie są podstawowe obowiązki organów właściwych w sprawach wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu?
Zgodnie z art. 11 ustawy o wyrobach budowlanych, organami właściwymi w sprawach wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu, w zakresie uregulowanym w tej ustawie, oraz organami nadzoru rynku w rozumieniu ustawy z dnia 13 kwietnia 2016 r. o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku (Dz. U. poz. 542, z późn. zm.), są wojewódzcy inspektorzy nadzoru budowlanego i Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego.

Do podstawowych obowiązków ww. organów, zgodnie z art. 12 ustawy o wyrobach budowlanych, należy:

  • kontrola wprowadzonych do obrotu lub udostępnianych na rynku krajowym wyrobów budowlanych;
  • prowadzenie postępowań administracyjnych w tym zakresie;
  • wykonywanie (w zakresie wyrobów budowlanych, objętych systemem europejskim z oznakowaniem CE) zadań, o których mowa w art. 59 ust. 3-4 ustawy o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku, tj.:
  • informowanie Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów o wynikach przeprowadzanych kontroli w zakresie spełnienia przez wyroby zasadniczych, szczegółowych lub innych wymagań;
  • przekazywanie Prezesowi UOKiK informacji o wszczęciu i zakończeniu postępowań w zakresie wprowadzonych do obrotu lub oddanych do użytku wyrobów niezgodnych z zasadniczymi, szczegółowymi lub innymi wymaganiami;
  • niezwłoczne przekazywanie Prezesowi UOKiK kopii wydanych decyzji, wymienionych w art. 84 ust. 2 i art. 85 ust. 4ustawy o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku;
  • współpraca z Prezesem UOKiK i innymi organami wyspecjalizowanymi oraz organami celnymi.

3) Jaki jest zakres działania organów nadzoru budowlanego w sprawach wyrobów budowlanych?
Zakres działania organów nadzoru budowlanego w sprawach wyrobów budowlanych został określony przepisami ustaw:

  • o wyrobach budowlanych,
  • z dnia 13 kwietnia 2016 r. o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku (Dz. U. poz. 542, z późn. zm.),
  • Prawo budowlane.

Przepisami ustawy o wyrobach budowlanych określono zasady wprowadzania do obrotu lub udostępniania na rynku krajowym wyrobów budowlanych, zasady kontroli wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu lub udostępnianych na rynku oraz właściwość organów w zakresie wykonywania zadań administracyjnych i obowiązków wynikających z rozporządzenia Nr 305/2011.
Zgodnie z art. 11 ustawy o wyrobach budowlanych organami właściwymi w sprawach wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu, oraz organami nadzoru rynku w rozumieniu ustawy o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku, są:

  • wojewódzcy inspektorzy nadzoru budowlanego, oraz
  • Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego.

Do obowiązków wojewódzkich inspektorów nadzoru budowlanego należy m.in.: prowadzenie kontroli planowych i doraźnych (u producentów, importerów i sprzedawców) wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu lub udostępnianych na rynku krajowym, prowadzenie postępowań administracyjnych w pierwszej instancji (z zastrzeżeniem sytuacji, gdy postępowanie administracyjne w pierwszej instancji, na podstawie ustaleń dokonanych w wyniku kontroli, prowadzi Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego), zlecanie badań pobranych w toku kontroli próbek wyrobów budowlanych, wydawanie dla organów celnych opinii o wyrobach budowlanych oraz przekazywanie Głównemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego informacji o wynikach zleconych badań próbek, przeprowadzonych kontrolach wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu lub udostępnianych na rynku krajowym oraz wydanych postanowieniach i decyzjach, a także o wydanych ww. opiniach. Wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego może również wezwać powiatowego inspektora nadzoru budowlanego do przeprowadzenia kontroli wskazanej budowy lub robót budowlanych w zakresie stosowania określonych wyrobów budowlanych.

Natomiast Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego jest organem wyższego stopnia w stosunku do wojewódzkiego inspektora nadzoru budowlanego w sprawach administracyjnych z zakresu wyrobów budowlanych. Prowadzi on Krajowy Wykaz Zakwestionowanych Wyrobów Budowlanych, zatwierdza wojewódzkie roczne plany kontroli, przedstawia Prezesowi UOKiK do zaopiniowania okresowe plany kontroli wprowadzonych do obrotu wyrobów budowlanych w systemie europejskim (podlegających rozporządzeniu Nr 305/2001, tj. objętych normami zharmonizowanymi lub zgodnych z wydanymi dla nich europejskimi ocenami technicznymi) oraz sporządza i przekazuje ww. organowi sprawozdania z kontroli tych wyrobów. Gromadzi również informacje o wynikach zleconych badań próbek, przeprowadzonych kontrolach wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu lub udostępnianych na rynku krajowym, wydanych postanowieniach, decyzjach i opiniach, a także prowadzi kontrole działania wojewódzkich inspektorów nadzoru budowlanego oraz punkt kontaktowy do spraw wyrobów budowlanych, o którym mowa w art. 10 ww. rozporządzenia Nr 305/2011.

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego posiada ponadto ustawowe uprawnienia w stosunku do wojewódzkich inspektorów nadzoru budowlanego, pozwalające mu m.in. na wprowadzanie do wojewódzkich rocznych planów kontroli określonych zadań, wzywanie ww. organów do przeprowadzenia kontroli doraźnych w określonym zakresie, jak również na wydawanie wojewódzkim inspektorom nadzoru budowlanego wytycznych i zaleceń dotyczących kontroli wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu lub udostępnianych na rynku krajowym oraz sprawowanie nadzoru nad ich realizacją. Może także wydawać wojewódzkim inspektorom nadzoru budowlanego wytyczne i zalecenia zapewniające jednolitość postępowań w sprawach wyrobów budowlanych (zob. przepisy rozdziału 3 ustawy o wyrobach budowlanych, tj. art. 11 – 15 ustawy).

Jednocześnie postanowieniami art. 16 – 33 ustawy o wyrobach budowlanych zostały określone zasady kontroli wyrobów budowlanych oraz szczególne uregulowania dotyczące postępowania administracyjnego w sprawach wyrobów budowlanych wprowadzanych do obrotu lub udostępnianych na rynku krajowym. Oznacza to, że postępowanie administracyjne w sprawach wyrobów budowlanych podlega w ograniczonym zakresie przepisom ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23), tj. wyłącznie w zakresie nieuregulowanym przepisami ustawy o wyrobach budowlanych.

Ponadto pewne zadania dla organów nadzoru budowlanego, jako organów sprawujących nadzór nad rynkiem wyrobów budowlanych w zakresie wyrobów budowlanych, objętych rozporządzeniem Nr 305/2011, zostały określone przepisami ustawy o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku(ww. organy nadzoru budowlanego są organami nadzoru rynku, w rozumieniu tej ustawy).

Natomiast zgodnie z przepisami ustawy - Prawo budowlane, do zadań organów nadzoru budowlanego należy m.in. kontrola przestrzegania i stosowania przepisów prawa budowlanego, w tym kontrola zgodności wykonywania robót budowlanych z  przepisami prawa budowlanego – a więc również kontrola prawidłowości stosowania wyrobów przy wykonywaniu robót budowlanych, do której odnosi się art. 10 tej ustawy.

1) Czego może żądać kontrolujący od kontrolowanego producenta albo importera?  
2) Czego może żądać kontrolujący od kontrolowanego sprzedawcy?

1) Czego może żądać kontrolujący od kontrolowanego producenta albo importera?

Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy owyrobach budowlanych, w trakcie kontroli kontrolujący może żądać od kontrolowanego producenta albo importera przedstawienia:

  • deklaracji właściwości użytkowych lub krajowej deklaracji;
  • nazwy i adresu zakładu, w którym wyrób budowlany jest wytwarzany, a w przypadku wyrobów importowanych nazwy i adresu producenta;
  • karty charakterystyki lub informacji o substancjach zawartych  w  wyrobie budowlanym, o których mowa odpowiednio w art. 31 lub art. 33 rozporządzenia REACH;
  • ogólnego  opisu  wyrobu  budowlanego,  schematów,  instrukcji  stosowania,  instrukcji  obsługi  oraz  informacji  dotyczących  zagrożenia  dla  zdrowia  i  bezpieczeństwa,  jakie wyrób budowlany stwarza podczas stosowania i użytkowania.

Zgodnie z art. 18 ust. 2 ustawy, kontrolujący może dodatkowo zażądać od producenta dokumentacji technicznej, o której mowa w art. 11 ust. 1 rozporządzenia Nr 305/2011 oraz w art. 10a ust. 1, tj. dokumentacji technicznej zawierającej istotne elementy związane z wymaganym krajowym systemem oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych wyrobu budowlanego, a w przypadku importera wyznaczyć termin udostępnienia tej dokumentacji.

W trakcie kontroli, zgodnie z art. 18 ust. 5 pkt 1 i 4 ww. ustawy, kontrolujący może ponadto żądać od kontrolowanego:

  • sporządzenia kopii oraz tłumaczeń na język polski dokumentów badanych w zakresie objętym kontrolą, jeżeli jest to niezbędne do przeprowadzenia kontroli;
  • udzielenia w wyznaczonym terminie pisemnych lub ustnych wyjaśnień w sprawach objętych zakresem kontroli.

Natomiast zgodnie z art. 17 ust. 4 ustawy, kontrolowany oraz inne podmioty posiadające  dowody lub informacje niezbędne do ustalenia, czy wyrób budowlany spełnia wymagania określone tą ustawą są obowiązani do przekazania tych dowodów i udzielenia informacji na żądanie organu prowadzącego kontrolę.

 

2)      Czego może żądać kontrolujący od kontrolowanego sprzedawcy?

Zgodnie z art. 18 ust. 3 ustawy o wyrobach budowlanych, w trakcie kontroli kontrolujący może żądać od kontrolowanego sprzedawcy:

  • wskazania nazwy i adresu producenta, importera lub sprzedawcy, od którego nabył wyrób budowlany;
  • dokumentów, instrukcji, informacji i opisów, o których mowa w ust. 1 pkt 1, 3 i 4, tj.:

-       deklaracji właściwości użytkowych lub krajowej deklaracji,

-       karty charakterystyki lub informacji o substancjach zawartych w wyrobie budowlanym, o których mowa odpowiednio w art. 31 lub art. 33 rozporządzenia REACH,

-       ogólnego opisu wyrobu budowlanego, schematów, instrukcji stosowania, instrukcji obsługi oraz informacji dotyczących zagrożenia dla zdrowia i bezpieczeństwa, jakie wyrób budowlany stwarza podczas stosowania i użytkowania.

W przypadku gdy kontrolowany wyrób budowlany może stwarzać zagrożenie dla życia, zdrowia, mienia lub środowiska, kontrolujący może żądać od kontrolowanego sprzedawcy, jeżeli producent lub importer ma siedzibę poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przedstawienia, w wyznaczonym terminie, dokumentacji technicznej, o której mowa w art. 11 ust. 1 rozporządzenia Nr 305/2011 oraz w art. 10a ust. 1 (zobacz art. 18 ust. 4 ustawy).

W trakcie kontroli, zgodnie z art. 18 ust. 5 pkt 1 i 4 ww. ustawy, kontrolujący może ponadto żądać od kontrolowanego:

  • sporządzenia kopii oraz tłumaczeń na język polski dokumentów badanych w zakresie objętym kontrolą, jeżeli jest to niezbędne do przeprowadzenia kontroli;
  • udzielenia w wyznaczonym terminie pisemnych lub ustnych wyjaśnień w sprawach objętych zakresem kontroli.

Natomiast zgodnie z art. 17 ust. 4 ustawy o wyrobach budowlanych, kontrolowany oraz inne podmioty posiadające  dowody lub informacje niezbędne do ustalenia, czy wyrób budowlany spełnia wymagania określone tą ustawą są obowiązani do przekazania tych dowodów i udzielenia informacji na żądanie organu prowadzącego kontrolę. Tym samym organ może żądać na tej podstawie (w zw. z art. 18 ust. 5 pkt. 1 uprawniającym organ do badania dokumentów w zakresie objętym kontrolą), od dystrybutora wyrobu, np. informacji wynikających z rozporządzenia Nr 305/2011 niezbędnych do wykazania zgodności danego wyrobu budowlanego z deklaracją właściwości użytkowych i z innymi mającymi zastosowanie wymaganiami określonymi w tym rozporządzeniu (zobacz art. 14 ust. 5 rozporządzenia nr 305/2011).

1) Kiedy organ nadzoru budowlanego wszczyna postępowanie administracyjne w sprawie wyrobu budowlanego niespełniającego wymagań?
2) Kto może być stroną w postępowaniu administracyjnym w sprawie wyrobu budowlanego wprowadzonego do obrotu lub udostępnionego na rynku krajowym ?
3) Jakie orzeczenia może wydać organ prowadzący postępowanie administracyjne w sprawie wyrobów budowlanych, w wyniku kontroli u sprzedawcy?
4) Jakie orzeczenia może wydać organ prowadzący postępowanie administracyjne w sprawie wyrobów budowlanych, w wyniku kontroli u producenta albo importera?
5) Kiedy właściwy organ nadzoru budowlanego może umorzyć postępowanie administracyjne w sprawie wyrobu budowlanego wprowadzonego do obrotu?
6) Jakie sankcje wywołuje wprowadzenie do obrotu lub udostępnienie na rynku krajowym wyrobu budowlanego niespełniającego wymagań określonych w ustawie?

1)      Kiedy organ nadzoru budowlanego wszczyna postępowanie administracyjne w sprawie wyrobu budowlanego niespełniającego wymagań?

Właściwy organ nadzoru budowlanego wszczyna postępowanie administracyjne w sprawie wyrobu budowlanego, wprowadzonego do obrotu lub udostępnionego na rynku krajowym, jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli u producenta, importera lub sprzedawcy ustali, że wyrób nie spełnia wymagań ustawy o wyrobach budowlanych. Zgodnie bowiem z art. 16 ust. 1a tej ustawy, postępowanie w sprawie wyrobów budowlanych niespełniających wymagań określonych w niniejszej ustawie wszczyna się z urzędu, na podstawie ustaleń kontroli. Powyższe oznacza, że ww. organ nie może wszcząć postępowania administracyjnego na podstawie np. złożenia zawiadomienia, że wyrób nie spełnia wymagań, jeśli nie dokona stosownych ustaleń w wyniku przeprowadzonej kontroli.

Prowadzenie postępowań administracyjnych w pierwszej instancji, co do zasady, należy do obowiązków wojewódzkiego inspektora nadzoru budowlanego (art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy). Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego może prowadzić postępowania administracyjne w pierwszej instancji na podstawie ustaleń dokonanych w wyniku kontroli. W takim przypadku wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego nie wszczyna postępowania administracyjnego (art. 14 ust. 3a ustawy).

 

2)      Kto może być stroną w postępowaniu administracyjnym w sprawie wyrobu budowlanego wprowadzonego do obrotu lub udostępnionego na rynku krajowym?

Stronami w postępowaniu administracyjnym, dotyczącym wprowadzonego do obrotu lub udostępnionego na rynku krajowym wyrobu budowlanego niespełniającego wymagań określonych w ustawie o wyrobach budowlanych, są producent, importer lub sprzedawca wyrobu budowlanego (art. 33 ust. 1 ww. ustawy).

Przez producenta, w myśl z art. 2 pkt 19 rozporządzenia Nr 305/2011 należy rozumieć osobę fizyczną lub prawną, która produkuje wyrób budowlany lub która zleca zaprojektowanie lub wyprodukowanie wyrobu budowlanego i wprowadza ten wyrób do obrotu pod własną nazwą lub znakiem firmowym. Jednocześnie, zgodnie z art. 2 pkt 6 ustawy o wyrobach budowlanych, poprzez producenta należy rozumieć także upoważnionego przedstawiciela producenta, a więc osobę fizyczną lub prawną mającą siedzibę w Unii, która otrzymała pisemne pełnomocnictwo producenta do wykonywania w jego imieniu określonych zadań (zob. art. 2 pkt 22 rozporządzenia Nr 305/2011). Ponadto należy zauważyć, iż zgodnie z art. 15 rozporządzenia Nr 305/2011 importera lub dystrybutora uważa się na użytek tego rozporządzenia za producenta, wskutek czego podlegają oni obowiązkom producenta określonym w art. 11, w przypadku gdy wprowadzają oni wyrób do obrotu pod własną nazwą lub znakiem towarowym lub gdy zmieniają oni w taki sposób wyrób budowlany wcześniej wprowadzony do obrotu, że może to wpływać na zgodność z deklaracją właściwości użytkowych.

Jednocześnie importer, zgodnie z art. 2 pkt 21 rozporządzenia Nr 305/2011, oznacza osobę fizyczną lub prawną mającą siedzibę w Unii, która wprowadza wyrób budowlany z państwa trzeciego do obrotu w Unii.

Natomiast przez sprzedawcę należy rozumieć dystrybutora, o którym mowa w art. 2 pkt 20 rozporządzenia Nr 305/2011, czyli osobę fizyczną lub prawną w łańcuchu dostaw, inną niż producent lub importer, która udostępnia wyrób budowlany na rynku  (zob. art. 2 pkt 7 ustawy o wyrobach budowlanych i art. 2 pkt 22 rozporządzenia Nr 305/2011).

Organizacja społeczna może występować z żądaniem dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym tylko w przypadku, gdy strona postępowania jest członkiem tej organizacji. Przepisów art. 31 § 1, 4 i 5 Kodeksu postępowania administracyjnego, które regulują kwestie występowania organizacji społecznej w sprawie administracyjnej dotyczącej innej osoby, nie stosuje się w postępowaniach prowadzonych na podstawie ustawy o wyrobach budowlanych (art. 33 ust. 2 ustawy o wyrobach budowlanych).

 

3)      Jakie orzeczenia może wydać organ prowadzący postępowanie administracyjne w sprawie wyrobów budowlanych, w wyniku kontroli u sprzedawcy?

Zgodnie z przepisami art. 30 ust. 1 ustawy o wyrobach budowlanych, w wyniku kontroli u sprzedawcy, w przypadku stwierdzenia, że wyrób budowlany nie spełnia wymagań określonych w ww. ustawie, a w szczególności w przypadku stwierdzenia niezgodności, o których mowa w art. 59 rozporządzenia Nr 305/2011, albo w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w oznakowaniu znakiem budowlanym, braku oznakowania znakiem budowlanym, braku krajowej deklaracji lub jej nieprawidłowego sporządzenia oraz w przypadku, gdy dokumentacja techniczna jest niekompletna lub niedostępna u kontrolowanego (art. 31a ust. 5 ustawy), właściwy organ wydaje:

  • postanowienie zakazujące dalszego udostępniania wyrobu budowlanego przez sprzedawcę, wyznaczając termin usunięcia określonych nieprawidłowości(art. 30 ust. 1 pkt 1).

Na ww. postanowienie przysługuje zażalenie (art. 30 ust. 1a ustawy).

Natomiast w przypadku nieusunięcia w terminie nieprawidłowości określonych w postanowieniu, o którym mowa w art. 30 ust. 1 pkt 1, właściwy organ zakazuje, w drodze decyzji, obrotu wyrobem budowlanym (art. 30 ust. 2 ustawy).

Należy podkreślić, że zgodnie z art. 31a ust. 4 ustawy, postanowienia i decyzje (o których mowa w art. 30 ustawy) wydaje się w zależności od rodzaju stwierdzonych niezgodności wyrobu budowlanego z wymaganiami określonymi ustawą o wyrobach budowlanych oraz od stopnia zagrożenia powodowanego przez wyrób budowlany, mając na celu, w szczególności, zapobieżenie powstaniu zagrożenia lub usunięcie już istniejącego oraz zapewnienie bezpieczeństwa, zdrowia i życia użytkowników obiektów budowlanych, a także ochronę środowiska. Tym samym, gdy to uzasadnione rodzajem stwierdzonych niezgodności oraz stopniem ww. zagrożenia, właściwy organ nie wydaje powyższego  postanowienia, lecz:

  • decyzję zakazującą dalszego udostępniania wyrobu budowlanego przez sprzedawcę oraz decyzję nakazującą wycofanie z obrotu tego wyrobu przez producenta lub importera (art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy), albo
  • decyzję nakazującą wycofanie z obrotu wyrobu budowlanego przez sprzedawcę, jeżeli producent lub importer ma siedzibę poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawy).

Wszystkie ww. decyzje, na mocy przepisu art. 30 ust. 3 ustawy, podlegają natychmiastowemu wykonaniu.

Ponadto, na podstawie art. 31a ust. 1 ustawy o wyrobach budowlanych, właściwy organ w decyzji nakazującej wycofanie z obrotu wyrobu budowlanego, o której mowa w art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy, może także nakazać, odpowiednio, producentowi, importerowi lub sprzedawcy odkupienie wyrobu na żądanie osób, które faktycznie nim władają. W decyzji, o której mowa powyżej, właściwy organ może również nakazać powiadomienie przez stronę postępowania konsumentów lub użytkowników wyrobu budowlanego o stwierdzonych niezgodnościach z wymaganiami określonymi ustawą o wyrobach budowlanych, określając termin i sposób ich powiadomienia (art. 31a ust. 2 ustawy).

Wskazać także należy, że w myśl art. 31a ust. 3 ustawy o wyrobach budowlanych w przypadku wydania decyzji stwierdzającej, że wyrób budowlany nie spełnia wymagań określonych tą ustawą, właściwy organ może nakazać, w drodze decyzji, zniszczenie wyrobu budowlanego na koszt producenta, importera lub sprzedawcy, jeżeli producent lub importer mają siedzibę poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, o ile w inny sposób nie można usunąć zagrożeń spowodowanych przez ten wyrób.

 

4)      Jakie orzeczenia może wydać organ prowadzący postępowanie administracyjne w sprawie wyrobów budowlanych, w wyniku kontroli u producenta albo importera?

Zgodnie z przepisem art. 31 ust. 1 ustawy o wyrobach budowlanych, w wyniku kontroli u producenta albo importera, w przypadku stwierdzenia, że wyrób budowlany nie spełnia wymagań określonych w ww. ustawie, a w szczególności w przypadku stwierdzenia niezgodności, o których mowa w art. 59 rozporządzenia Nr 305/2011, albo w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w oznakowaniu znakiem budowlanym, braku oznakowania znakiem budowlanym, braku krajowej deklaracji lub jej nieprawidłowego sporządzenia oraz w przypadku, gdy dokumentacja techniczna jest niekompletna lub niedostępna u kontrolowanego (art. 31a ust. 5 ustawy), właściwy organ wydaje:

  • postanowienie zakazujące dalszego udostępniania wyrobu budowlanego, wyznaczając termin usunięcia określonych nieprawidłowości (art. 31 ust. 1 pkt 1 ustawy).

Na ww. postanowienie przysługuje zażalenie (art. 31 ust. 1a ustawy).

Natomiast w przypadku nieusunięcia w terminie nieprawidłowości określonych w postanowieniu, o którym mowa w art. 31 ust. 1 pkt 1, właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, wycofanie z obrotu wyrobu budowlanego (art. 31 ust. 2 ustawy).

Należy podkreślić, że zgodnie z art. 31a ust. 4 ustawy, postanowienia i decyzje (o których mowa w art. 31 ustawy) wydaje się w zależności od rodzaju stwierdzonych niezgodności wyrobu budowlanego z wymaganiami określonymi ustawą o wyrobach budowlanych oraz od stopnia zagrożenia powodowanego przez wyrób budowlany, mając na celu, w szczególności, zapobieżenie powstaniu zagrożenia lub usunięcie już istniejącego oraz zapewnienie bezpieczeństwa, zdrowia i życia użytkowników obiektów budowlanych, a także ochronę środowiska. Tym samym, gdy to uzasadnione rodzajem stwierdzonych niezgodności oraz stopniem ww. zagrożenia, właściwy organ nie wydaje powyższego postanowienia, lecz:

  • decyzję nakazującą wycofanie z obrotu wyrobu budowlanego (art. 31 ust. 1 pkt 2), albo
  • decyzję nakazującą ograniczenie udostępniania wyrobu budowlanego użytkownikowi, konsumentowi i sprzedawcy (art. 31 ust. 1 pkt 3).

Wszystkie ww. decyzje, na mocy przepisu art. 31 ust. 3 ustawy, podlegają natychmiastowemu wykonaniu.

Ponadto, na podstawie art. 31a ust. 1 ustawy o wyrobach budowlanych, właściwy organ w decyzji nakazującej wycofanie z obrotu wyrobu budowlanego, o której mowa w art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy, może także nakazać, odpowiednio, producentowi, importerowi lub sprzedawcy odkupienie wyrobu na żądanie osób, które faktycznie nim władają. W decyzji, o której mowa powyżej, właściwy organ może również nakazać powiadomienie przez stronę postępowania konsumentów lub użytkowników wyrobu budowlanego o stwierdzonych niezgodnościach z wymaganiami określonymi ustawą o wyrobach budowlanych, określając termin i sposób ich powiadomienia (art. 31a ust. 2 ustawy).

Wskazać także należy, że w myśl art. 31a ust. 3 ustawy o wyrobach budowlanych w przypadku wydania decyzji stwierdzającej, że wyrób budowlany nie spełnia wymagań określonych tą ustawą, właściwy organ może nakazać, w drodze decyzji, zniszczenie wyrobu budowlanego na koszt producenta, importera lub sprzedawcy, jeżeli producent lub importer mają siedzibę poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, o ile w inny sposób nie można usunąć zagrożeń spowodowanych przez ten wyrób.

 

5)      Kiedy właściwy organ nadzoru budowlanego może w umorzyć postępowanie administracyjne w sprawie wyrobu budowlanego wprowadzonego do obrotu?

Właściwy organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego na podstawie ustawy o wyrobach budowlanych, jeżeli zajdzie jedna z przesłanek określonych w jej art. 32, tj. jeżeli:

  • ·      stwierdzi, że wyrób budowlany spełnia wymagania określone ustawą o wyrobach budowlanych;
  • niezgodność wyrobu budowlanego z wymaganiami określonymi ww. ustawą została usunięta albo wyrób ten został wycofany z obrotu;
  • postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe.

Natomiast, zgodnie z art. 32a ustawy, w przypadku gdy po wydaniu decyzji, o których mowa w art. 30 ust. 1 pkt 2 i 3 i ust. 2 oraz w art. 31 ust. 1 pkt 2 i ust. 2, niezgodności wyrobu budowlanego z wymaganiami określonymi niniejszą ustawą zostały usunięte lub wyrób budowlany został wycofany z obrotu, właściwy organ na wniosek producenta, importera lub sprzedawcy, w drodze decyzji, stwierdza:

  • usunięcie niezgodności wyrobu budowlanego z wymaganiami określonymi niniejszą ustawą albo
  • wycofanie z obrotu wyrobu budowlanego.

 

6)      Jakie sankcje wywołuje wprowadzenie do obrotu lub udostępnienie na rynku krajowym wyrobu budowlanego niespełniającego wymagań określonych w ustawie?

Zgodnie z obowiązującymi od dnia 1 stycznia 2017 r. przepisami, zawartymi w rozdziale 6a Kary pieniężne ustawy o wyrobach budowlanych, za naruszenie określonych wymagań dotyczących wprowadzania do obrotu lub udostępniania wyrobów budowlanych przewidziane są kary pieniężne, stosownie do postanowień art. 36a-36k ustawy o wyrobach budowlanych.

Kary te nakłada, w drodze decyzji, właściwy organ prowadzący postępowanie (zob. art. 36 j ust. 1 i 2 ustawy). Są one nakładane na podmioty gospodarcze w przypadkach i w wysokościach określonej przepisami art. 36a-36i ustawy:

-        Producent albo importer, który wprowadza do obrotu wyrób budowlany nienadający się do zamierzonego zastosowania w zakresie zadeklarowanych właściwości użytkowych, podlega karze pieniężnej w wysokości do 100 000 zł.

-        Producent, który umieszcza oznakowanie CE albo znak budowlany na wyrobie budowlanym, który nie posiada właściwości użytkowych określonych w deklaracji właściwości użytkowych lub krajowej deklaracji, podlega karze pieniężnej w wysokości do 100 000 zł.

-        Producent albo importer, który wprowadza do obrotu wyrób budowlany podlegający obowiązkowi oznakowania CE lub znakiem budowlanym bez tego oznakowania, podlega karze pieniężnej w wysokości do 20 000 zł.

-        Producent, który nie dopełnia obowiązku sporządzenia i przechowywania deklaracji właściwości użytkowych, krajowej deklaracji, dokumentacji technicznej, lub sporządza je niezgodnie z wymaganiami określonymi odpowiednio w przepisach rozporządzenia nr 305/2011 albo przepisach niniejszej ustawy, podlega karze pieniężnej w wysokości do 20 000 zł.

-        Producent, który nie dopełnia obowiązków dołączania lub udostępniania wraz z wyrobem budowlanym, podlegającym obowiązkowi oznakowania CE lub znakiem budowlanym:

      1)         informacji towarzyszącej temu oznakowaniu wraz z informacją umożliwiającą identyfikację wyrobu budowlanego lub

      2)         kopii deklaracji właściwości użytkowych albo krajowej deklaracji, lub

      3)         instrukcji stosowania, instrukcji obsługi lub informacji dotyczących bezpieczeństwa użytkowania

       - podlega karze pieniężnej w wysokości do 10 000 zł.

-        Importer, który nie dopełnia obowiązku umieszczenia informacji umożliwiających jego identyfikację na wyrobie budowlanym podlegającym obowiązkowi oznakowania CE lub znakiem budowlanym, podlega karze pieniężnej w wysokości do 10 000 zł.

-        Importer, który nie dopełnia obowiązku zapewnienia udostępnienia dokumentacji technicznej właściwemu organowi, lub przechowywania kopii deklaracji właściwości użytkowych albo krajowej deklaracji, podlega karze pieniężnej w wysokości do 10 000 zł.

-        Sprzedawca, który udostępnia na rynku krajowym wyrób budowlany, podlegający obowiązkowi oznakowania CE lub znakiem budowlanym bez tego oznakowania lub bez informacji towarzyszącej temu oznakowaniu, lub do którego nie jest dołączona lub udostępniona deklaracja właściwości użytkowych albo krajowa deklaracja, podlega karze pieniężnej w wysokości do 10 000 zł.

-        Producent, importer albo sprzedawca obowiązany do przechowywania próbki kontrolnej, który niszczy ją, usuwa spod zabezpieczenia, lub przechowuje ją w warunkach niezgodnych z wymaganiami określonymi w art. 25 ust. 5, podlega karze pieniężnej w wysokości do 20 000 zł.

Ustalając wysokość kar pieniężnych, właściwy organ uwzględnia w szczególności stopień, okoliczności naruszenia przepisów ustawy, liczbę wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu lub udostępnionych na rynku krajowym niezgodnych z wymaganiami ustawy, uprzednie naruszenie przepisów ustawy, a także współpracę z właściwym organem prowadzącym postępowanie, w szczególności przyczynienie się do szybkiego i sprawnego przeprowadzenia postępowania (zob. art. 36j ust. 3 ustawy).

Natomiast okoliczności odstąpienia od nałożenia kary określa art. 36j ust. 4, a termin i sposób pobierania tych kar art. 36 k ustawy o wyrobach budowlanych.