Główny Urząd Nadzoru Budowlanego

logo Youtube logo Tweet

Wyjaśnienia

Powrót

Każdy wyrób (produkt), który spełnia kryteria wskazane w definicji „wyrobu budowlanego”, określonej art. 2 pkt 1 w rozporządzeniu (UE) Nr 305/2011 (1) – jest wyrobem budowlanym.

Według tej definicji i art. 2 pkt 1 ustawy o wyrobach budowlanych (2)– „wyrób budowlany” oznacza każdy wyrób (produkt) lub zestaw wyprodukowany i wprowadzony do obrotu w celu trwałego wbudowania w obiektach budowlanych lub ich częściach, którego właściwości wpływają na właściwości użytkowe obiektów budowlanych w stosunku do podstawowych wymagań dotyczących obiektów budowlanych (przedstawionych w załączniku I do ww. rozporządzenia (UE) Nr 305/2011).

Jednocześnie powyższy „zestaw” – w myśl art. 2 pkt 2 rozporządzenia Nr 305/2011 – oznacza wyrób budowlany wprowadzony do obrotu przez jednego producenta jako zestaw co najmniej dwóch odrębnych składników, które muszą zostać połączone, aby mogły zostać włączone w obiektach budowlanych.

Zasady wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych lub ich udostępniania na rynku krajowym regulują:

-      rozporządzenie (UE) Nr 305/2011 (1), które jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich, określające tzw. europejskisystem wprowadzania do obrotu lub udostępniania na rynku wyrobów budowlanych (z deklaracją właściwości użytkowych i oznakowaniem CE),

-        ustawa o wyrobach budowlanych (2), która m.in. ustala tzw. krajowy system wprowadzania do obrotu lub udostępniania wyrobów budowlanych na rynku krajowym (z krajowądeklaracjąwłaściwości użytkowych i znakiem budowlanym),

-        w odniesieniu do wyrobów budowlanych legalnie wprowadzonych do obrotu w innym państwie członkowskim lub w Turcji – art. 5 ust. 3 ww. ustawy o wyrobach budowlanych i rozporządzenie (UE) 2019/515 (3) bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.

Jednakże nie wszystkie wyroby budowlane (tj. wyroby odpowiadające ww. definicji „wyrobu budowlanego”) są objęte wymaganiami wspomnianego powyżej systemu europejskiego wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych lub systemu krajowego (zob. odpowiedzi na pytania 2.1 oraz 3.1.1).

Przez „wprowadzenie do obrotu” należy rozumieć udostępnienie po raz pierwszy wyrobu budowlanego na rynku unijnym.

Natomiast „udostępnienie na rynku” oznacza każde dostarczenie wyrobu budowlanego w celu dystrybucji lub zastosowania na rynku unijnym w ramach działalności handlowej, odpłatnie lub nieodpłatnie. Zaś przez „udostępnianie na rynku krajowym” – należy rozumieć każde dostarczanie wyrobu budowlanego w celu dystrybucji lub zastosowania na rynku krajowym w ramach działalności handlowej, odpłatnie lub nieodpłatnie

Wprowadzenie do obrotu obejmuje zatem, według GUNB, również oferowanie do sprzedaży. Za ofertę sprzedaży uważa się zaś wystawienie przez producenta wyrobu w miejscu sprzedaży na widok publiczny z oznaczeniem ceny.

Podstawa prawna:

-        art. 2 pkt 16 i 17 rozporządzenia (UE) Nr 305/2011 (1)

-        art. 2 pkt 10 i 12 ustawy o wyrobach budowlanych (2)

-        art. 543 ustawy – Kodeks cywilny (4)

 

Żaden organ administracji rządowej nie dokonuje ocen wyrobów budowlanych przed ich wprowadzeniem do obrotu lub udostępnieniem na rynku a przepisy o wyrobach budowlanych nie określają obowiązku uzyskiwania, przed wprowadzeniem do obrotu lub udostępnieniem wyrobu budowlanego na rynku, jakichkolwiek pozwoleń, dopuszczeni, zaświadczeń itp. Natomiast producent wyrobu budowlanego jest zobowiązany przed wprowadzeniem wyrobu budowlanego do obrotu lub udostępnieniem go na rynku zapewnić, aby wyrób ten spełniał wymagania, które dotyczą tego wyrobu, określone przepisami prawa, w tym przeprowadzić odpowiednią ocenę tego wyrobu i odpowiednio oznakować go, jeśli tak wynika z przepisów dotyczących tego wyrobu.

Jedynie niektóre wyroby budowlane z obszaru bezpieczeństwa pożarowego mogą dodatkowo podlegać obowiązkowi uzyskania dopuszczenia do użytkowania, o którym mowa w rozporządzeniu w sprawie wykazu wyrobów służących zapewnieniu bezpieczeństwa publicznego lub ochronie zdrowia i życia oraz mienia, a także zasad wydawania dopuszczenia tych wyrobów do użytkowania (5), wydanym na podstawie art. 7 ust. 14 ustawy o ochronie przeciwpożarowej (6). Jednakże kwestie te nie należą do kompetencji GUNB. Natomiast właściwym do udzielenia ewentualnych wyjaśnień w tym zakresie jest Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (ul. Stefana Batorego 5, 02-591 Warszawa).

 

Zasady stosowania wyrobów budowlanych przy wykonywaniu robót budowlanych określa przede wszystkim art. 10 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (7). Z przepisu tego wynikają trzy podstawowe wymagania (które muszą być spełnione łącznie), dotyczące możliwości zastosowania danego wyrobu budowlanego przy wykonywaniu robót budowlanych:

-      właściwości użytkowe tego wyrobu budowlanego umożliwiają prawidłowo zaprojektowanym i wykonanym obiektom budowlanym spełnienie podstawowych wymagań (przedstawionych w załączniku I do rozporządzenia (UE) Nr 305/2011 (1),

-      wyrób budowlany został wprowadzone do obrotu lub udostępniony na rynku krajowym zgodnie z przepisami odrębnymi,

-      jest on stosowany zgodnie z zamierzonym zastosowaniem.

Natomiast powyższymi przepisami odrębnymi są między innymi:

-      ww. rozporządzenie (UE) Nr 305/2011w odniesieniu do wyrobów budowlanych objętych normami zharmonizowanymi w rozumieniu tego rozporządzenia lub zgodnych z wydanymi dla nich europejskimi ocenami technicznymi,

-      ustawa o wyrobach budowlanych (2), z aktami wykonawczymi – w odniesieniu do określonych wyrobów budowlanych (zob. odpowiedź na pytanie: Do jakich wyrobów budowlanych stosuje się tzw. krajowy system wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych?),

-      rozporządzenie (UE) 2019/515 (3) i art. 5 ust. 3 ustawy o wyrobach budowlanych – w odniesieniu do wyrobów budowlanych, które zostały zgodnie z prawem wprowadzane do obrotu w innym państwie członkowskim lub w Turcji, i jednocześnie nie są objęte zharmonizowanymi specyfikacjami technicznymi, o których mowa w rozporządzeniu (UE) Nr 305/2011.

Jednakże nie wszystkie wyroby budowlane wprowadzone do obrotu lub udostępnione na rynku zgodnie z ww. przepisami odrębnymi mogą być stosowane przy wykonywaniu danych robót budowlanych.

Oznakowanie wyrobu budowlanego oznakowaniem CE albo znakiem budowlanym – zgodnie z wymaganiami określonymi, odpowiednio, w rozporządzeniu (UE) Nr 305/2011 albo w ustawie o wyrobach budowlanych, jak i spełnienie warunków dotyczących udostępnienia na rynku krajowym wyrobu budowlanego legalnie wprowadzonego do obrotu w innym państwie członkowskim w oparciu o zasadę wzajemnego uznawania – nie oznacza automatycznie możliwości zastosowania tego wyrobu w każdym miejscu każdego obiektu budowlanego.

Możliwość zastosowania konkretnego wyrobu budowlanego w danym obiekcie budowlanym zależy m.in. od właściwości użytkowych tego wyrobu i od wymagań określonych przez warunki techniczne, jakim powinien odpowiadać dany obiekt budowlany. Stosowane wyroby i sposób ich stosowania przy wykonywaniu robót budowlanych powinny bowiem – w każdym przypadku – zapewnić spełnienie warunków określonych w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane, zgodnie z którym obiekt budowlany jako całość oraz jego poszczególne części, wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając m.in. spełnienie podstawowych wymagań dotyczących obiektów budowlanych (przedstawionych w załączniku I do rozporządzenia Nr 305/2011).

Przepisy techniczno-budowlane, o których mowa powyżej, ustanowione zostały przede wszystkim rozporządzeniami wydanymi na podstawie przepisów art. 7 ust. 2 pkt 1 lub 2 ustawy – Prawo budowlane, określającymi warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane i ich usytuowanie. Wymagań co do właściwości użytkowych wyrobów budowlanych należy zatem poszukiwać w odpowiednich rozporządzeniach, które odnoszą się do określonych rodzajów obiektów budowlanych, w których mogą być one zastosowane. Zauważyć przy tym należy, że wobec ustanowienia wymagań dla określonych elementów obiektu – wymagania dla wyrobów budowlanych mogą również zależeć od przewidywanego miejsca ich wbudowywania w obiekcie budowlanym.

Na stronach internetowych GUNB dostępna jest lista obowiązujących w Polsce rozporządzeń w sprawie warunków technicznych, które zawierają przepisy techniczne. 

Natomiast osobami odpowiedzialnymi za bezpieczne wykonanie obiektów budowlanych (zgodnie z mającymi zastosowanie przepisami obowiązującymi na terytoriom Polski) są uczestnicy procesu budowlanego, w tym przede wszystkim projektant, kierownik budowy i inspektor nadzoru inwestorskiego. Ponoszą oni odpowiedzialność za stosowanie wyrobów, w tym wyrobów budowlanych, w sposób zapewniający zgodność z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, oraz spełnienie podstawowych wymagań. To zatem przede wszystkim oni, jako osoby posiadające odpowiednie przygotowanie zawodowe, decydują, w oparciu m.in. o zasady wiedzy technicznej, czy dany wyrób budowlany o określonych właściwościach użytkowych może być zastosowany w konkretnym miejscu danego obiektu budowlanego.

_______________________

(1) rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 305/2011 z dnia 9 marca 2011 r. ustanawiające zharmonizowane warunki wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych i uchylające dyrektywę Rady 89/106/EWG (Dz. Urz. UE L 88 z 04.04.2011, str. 5, z późn. zm.),

(2) ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r o wyrobach budowlanych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1213)

(3) rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/515 z dnia 19 marca 2019 r. w sprawie wzajemnego uznawania towarów zgodnie z prawem wprowadzonych do obrotu w innym państwie członkowskim oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 764/2008 (Dz. Urz. UE L 91 z 29.03.2019, str. 1)

(4) ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740, z późn. zm.)

(5) rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie wykazu wyrobów służących zapewnieniu bezpieczeństwa publicznego lub ochronie zdrowia i życia oraz mienia, a także zasad wydawania dopuszczenia tych wyrobów do użytkowania (Dz. U. Nr 143, poz. 1002, z późn. zm.)

(6) ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 869, z późn. zm.)

(7) ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351, z późn. zm.)

  • Informacje dotyczące zasad stosowania tzw. europejskiego systemu wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych (z deklaracją właściwości użytkowych i oznakowaniem CE), określonego rozporządzeniem (UE) Nr 305/2011 (1), są dostępne na stronach internetowych portalu Your Europe (Twoja Europa), link: https://europa.eu/youreurope/index.htm.
  • Ponadto na stronach internetowych Komisji Europejskiej dostępna jest we wszystkich językach urzędowych UE (m.in. w języku polskim) broszura (przewodnik), zatytułowana Oznakowanie CE wyrobów budowlanych – krok po kroku, opracowana z myślą o podmiotach, które wprowadzają do obrotu na wspólny rynek europejski wyroby budowlane podlegające ww. rozporządzeniu, link: https://ec.europa.eu/growth/content/ce-marking-construction-products-step-step-guide-now-available-all-eu-languages-0_en
  • Komisja na swoich stronach internetowych zamieściła również (w języku angielskim) odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące stosowania przepisów ww. rozporządzenia, link: http://ec.europa.eu/growth/sectors/construction/product-regulation/faq/
  • Wymagania wynikające z polskich przepisów, o których mowa w art. 6 ust. 3 lit. e rozporządzenia (UE) Nr 305/2011 (1) – do sporządzenia deklaracji właściwości użytkowych

(informacje do zamieszczenia pod ww. linkiem Wymagania wynikające z polskich przepisów, o których mowa w art. 6 ust. 3 lit. e rozporządzenia (UE) Nr 305/2011 (1)……):

Wymagania wynikające z polskich przepisów, o których mowa w art. 6 ust. 3 lit. e rozporządzenia (UE) Nr 305/2011 (1) – do sporządzenia deklaracji właściwości użytkowych

Sposób zastosowania wyrobów budowlanych w obiektach budowlanych i w ich poszczególnych częściach powinien zapewniać m.in. spełnienie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane (2). W myśl tego przepisu, obiekt budowlany jako całość oraz jego poszczególne części, wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając spełnienie wymagań podstawowych, o których mowa w rozporządzeniu (UE) Nr 305/2011 (1).

Natomiast przepisy techniczno-budowlane, o których mowa wyżej, ustanowione zostały przede wszystkim w przepisach rozporządzeń wydanych na podstawie art. 7 ust. 2 pkt 1 lub pkt 2 ww. ustawy – Prawo budowlane.

Mając na uwadze fakt, iż rozporządzenia te określają warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane i ich usytuowanie, wymagań dla tych wyrobów należy poszukiwać w odpowiednich rozporządzeniach, które odnoszą się do określonych rodzajów obiektów budowlanych, w których mogą być one zastosowane. Zauważyć przy tym należy, że – wobec ustanowienia wymagań dla określonych elementów obiektu – wymagania dla wyrobów budowlanych mogą również zależeć od przewidywanego miejsca ich instalowania w tych elementach.

Na stronach internetowych GUNB dostępna jest lista obowiązujących w Polsce ww. rozporządzeń w sprawie warunków technicznych, które zawierają przepisy techniczne. 

_______________________

(1) rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 305/2011 z dnia 9 marca 2011 r. ustanawiające zharmonizowane warunki wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych i uchylające dyrektywę Rady 89/106/EWG (Dz. Urz. UE L 88 z 04.04.2011, str. 5, z późn. zm.)

(2)  ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333, z późn. zm.)

 

Można zapoznać się również z poniższymi informacjami i wyjaśnieniami GUNB, dotyczącymi systemu europejskiego wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych:

Podstawowe Informacje i wyjaśnienia dotyczące stosowna europejskiego systemu wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych

Wymaganiom rozporządzenia (UE) Nr 305/2011 (1), określającego tzw. system europejski wprowadzania wyrobów do obrotu lub udostępniania na rynku wyrobów budowlanych (z deklaracją właściwości użytkowych i oznakowaniem CE), podlegają obowiązkowo te wyroby odpowiadające definicji „wyrobu budowlanego”, które objęte są normami zharmonizowanymi w rozumieniu tego rozporządzenia, oraz te, które są zgodne z europejską oceną techniczną (wydaną na dobrowolny wniosek ich producenta).

Podstawa prawna:

-        art. 2 pkt 1, art. 4 ust. 1 i art. 8 ust. 2 rozporządzenia (UE) Nr 305/2011 (1)

-        art. 5 ust. 1 ustawy o wyrobach budowlanych (2)

Oznakowania CE” – oznacza oznakowanie, za pomocą którego producent wskazuje, że produkt spełnia mające zastosowanie wymagania określone we wspólnotowym prawodawstwie harmonizacyjnym, przewidującym jego umieszczanie. Wzór oznakowania CE określa załącznik II do rozporządzenia (WE) Nr 765/2008(3).

W odniesieniu do wyrobów budowlanych, ww. wymagania wspólnotowego prawodawstwa harmonizacyjnego zostały określone przepisami rozporządzenia (UE) Nr 305/2011 (1).

Oznakowanie CE nie jest zatem „nadawane” wyrobom budowlanym przez żadną zewnętrzną „instytucję”, lecz jest umieszczane przez producenta po wypełnieniu określonych obowiązków określonych rozporządzeniem (UE) Nr 305/2011. Warunkiem umieszczenia tego oznakowania jest przede wszystkim sporządzenie (przez producenta wyrobu) deklaracji właściwości użytkowych.

Poprzez umieszczenie oznakowania CE na wyrobie budowlanym producent wskazuje, że bierze na siebie odpowiedzialność za zgodność tego wyrobu z deklarowanymi właściwościami użytkowymi oraz za jego zgodność ze wszystkimi mającymi zastosowanie wymaganiami określonymi w rozporządzeniu Nr 305/2011 i innym stosownym ustawodawstwie harmonizacyjnym Unii odnoszącym się do umieszczenia tego oznakowania.

Obowiązek oznakowania oznakowaniem CE dotyczy tych wyrobów budowlanych, które są objęte normami zharmonizowanymi w rozumieniu rozporządzenia (UE) Nr 305/2011 oraz tych, dla których zostały wydane, na dobrowolny wniosek ich producenta, europejskie oceny techniczne. Dla wyrobów takich producent, co do zasady, jest zobowiązany sporządzić deklarację właściwości użytkowych, która wyraża właściwości użytkowe wyrobów budowlanych w odniesieniu do zasadniczych charakterystyk tych wyrobów zgodnie z odpowiednimi zharmonizowanymi specyfikacjami technicznymi, oraz umieścić następnie oznakowania CE. Natomiast zasady i warunki umieszczania oznakowania CE określa art. 9 rozporządzenia (UE) Nr 305/2011.

Podstawa prawna:

-        art. 2 pkt 20 rozporządzenia (WE) Nr 765/2008 (3)

-        art. 5 ust. 1 ustawy o wyrobach budowlanych (2)

-        art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 1, art. 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia (UE) Nr 305/2011 (1)

Jako „zharmonizowane specyfikacje techniczne” stosowane są normy zharmonizowane i europejskie dokumenty oceny.

Natomiast dokumentami odniesienia, w oparciu o które dokonuje się oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sporządza deklaracje właściwości użytkowych – oprócz ww. norm zharmonizowanych – są europejskie oceny techniczne.

Podstawa prawna:

-        art. 2 pkt 10 i 13 rozporządzenia (UE) Nr 305/2011 (1)

Norma zharmonizowana” oznacza normę przyjętą przez jeden z europejskich organów normalizacyjnych wymienionych w załączniku I do dyrektywy 98/34/WE, na podstawie wniosku (zwanego mandatem) wydanego przez Komisję, zgodnie z art. 6 tej dyrektywy.

Komisja Europejska ocenia zgodność norm zharmonizowanych ustanowionych przez europejskie organy normalizacyjne z odpowiednimi mandatami i publikuje w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej wykaz odniesień do norm zharmonizowanych, które są zgodne z odpowiednimi mandatami. Dla każdej normy zharmonizowanej w wykazie wskazuje się: odniesienia do zastępowanych zharmonizowanych specyfikacji technicznych, o ile istnieją, datę początkową okresu koegzystencji i datę końcową okresu koegzystencji. Przy czym stosowanie danej normy zharmonizowanej do sporządzenia deklaracji właściwości użytkowych dla wyrobu budowlanego, objętego tą normą, możliwe jest od daty początkowej okresu koegzystencji.

Za normy zharmonizowane w rozumieniu rozporządzenia (UE) Nr 305/2011 należy zatem uważać te normy europejskie, do których odniesienia wskazujące na ich status norm zharmonizowanych zostały opublikowane przez Komisję w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Dokonanie oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych w odniesieniu do zasadniczych charakterystyk określonych w normie zharmonizowanej dla zamierzonego zastosowania lub zamierzonych zastosowań, uprawnia producenta do sporządzenia deklaracji właściwości użytkowych i umieszczenia na wyrobie budowlanym oznakowania CE.

Komunikaty i decyzje wykonawcze Komisji dotyczące publikacji tytułów i odniesień do norm zharmonizowanych są dostępne m.in. w bazie aktów prawnych Unii Europejskiej (pod linkiem: http://eur-lex.europa.eu).

Podstawa prawna:

-        art. 2 pkt 11 i art. 17 ust. 5 rozporządzenia (UE) Nr 305/2011 (1)

Europejski dokument oceny” – oznacza dokument przyjęty przez organizację JOT (tj. organizację jednostek ds. oceny technicznej) do celów wydawania europejskich ocen technicznych. Jest on rodzajem zharmonizowanej specyfikacji technicznej.

Organizacja JOT, która koordynuje procedury ustanawiania projektów europejskich dokumentów oceny oraz wydawanie europejskich ocen technicznych, opracowuje i przyjmuje europejski dokument oceny, w następstwie wniosku złożonego przez producenta o wydanie europejskiej oceny technicznej – co do zasady – dla każdego wyrobu budowlanego nieobjętego lub nie w pełni objętego normą zharmonizowaną, którego właściwości użytkowe w odniesieniu do jego zasadniczych charakterystyk nie mogą być w pełni ocenione zgodnie z istniejącą normą zharmonizowaną.

Podstawa, zasady i procedura przyjmowania europejskich dokumentów oceny zostały określone przepisami art. 19, 20 i 21 oraz załącznikiem II rozporządzenia (UE) Nr 305/2011.

Natomiast „europejska ocena techniczna” – oznacza udokumentowaną ocenę właściwości użytkowych wyrobu budowlanego w odniesieniu do jego zasadniczych charakterystyk zgodnie z odnośnym europejskim dokumentem oceny. Jest ona wydawana przez jednostkę ds. oceny technicznej (JOT) na wniosek producenta, na podstawie europejskiego dokumentu oceny (EDO) ustanowionego przez organizację JOT.

Europejska Ocena Techniczna zawiera właściwości użytkowe podlegające zadeklarowaniu, wyrażone w poziomach lub klasach, lub w sposób opisowy, odnoszące się do zasadniczych charakterystyk, które zostały uzgodnione przez producenta i JOT, do której skierowano wniosek o europejską ocenę techniczną dla deklarowanego zamierzonego zastosowania wyrobu, oraz szczegóły techniczne niezbędne do wdrożenia systemu oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych.

Dokonanie wymaganej oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych z zastosowaniem europejskiej oceny technicznej uprawnia producenta do sporządzenia deklaracji właściwości użytkowych i umieszczenia na wyrobie budowlanym oznakowania CE.

Podstawa prawna:

-        art. 2 pkt 10, 12 i 13, art. 19 ust. 1 oraz art. 26 ust. 1 i 2 rozporządzenia (UE) Nr 305/2011 (1)

Europejska ocena techniczna może być wydana na wniosek producenta, przez jednostkę ds. oceny technicznej (JOT), na podstawie europejskiego dokumentu oceny, co do zasady – dla każdego wyrobu budowlanego nieobjętego lub nie w pełni objętego zharmonizowaną normą. W następstwie bowiem takiego wniosku organizacja JOT opracowuje i przyjmuje europejski dokument oceny dla każdego wyrobu budowlanego nieobjętego lub nie w pełni objętego normą zharmonizowaną, którego właściwości użytkowe w odniesieniu do jego zasadniczych charakterystyk nie mogą być w pełni ocenione zgodnie z istniejącą normą zharmonizowaną.

Podsumowując, producent może uzyskać europejską ocenę techniczną, jeżeli:

  • wyrób budowlany nie jest objęty zakresem żadnej istniejącej normy zharmonizowanej;
  • jest objęty normą zharmonizowaną – ale w odniesieniu do co najmniej jednej zasadniczej charakterystyki wyrobu budowlanego metoda oceny przewidziana w normie zharmonizowanej nie jest właściwa; lub norma zharmonizowana nie przewiduje żadnej metody oceny w odniesieniu do co najmniej jednej zasadniczej charakterystyki wyrobu budowlanego.

Wykaz odniesień do ostatecznej wersji europejskich dokumentów oceny i ich aktualizacje są publikowane przez Komisję Europejską w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Komunikaty i decyzje wykonawcze Komisji dotyczące publikacji odniesień do europejskich dokumentów oceny są dostępne m.in. w bazie aktów prawnych Unii Europejskiej (pod linkiem: http://eur-lex.europa.eu).

Podstawa prawna:

-        art. 2 pkt 10, 12 i 13, art. 19 ust. 1, art. 22 oraz art. 26 ust. 1 i 2 rozporządzenia (UE) Nr 305/2011 (1)

Jednostkami upoważnionymi do wydawania europejskich ocen technicznych są jednostki do spraw oceny technicznej (JOT), o których mowa w rozporządzeniu (UE) Nr 305/2011 (1).

Państwa członkowskie mogą wyznaczać działające na ich terytorium JOT, w szczególności dla jednej lub kilku grup wyrobów wymienionych w tabeli 1 załącznika IV ww. rozporządzenia. Wykaz JOT ze wskazaniem grup wyrobów, dla których zostały one wyznaczone, przekazywany jest Komisji Europejskiej, która następnie podaje do informacji publicznej ten wykaz w formie elektronicznej, jak również jego aktualizację.

Producent może wystąpić z wnioskiem o wydanie europejskiej oceny technicznej do dowolnej JOT, która została wyznaczona dla danej grupy wyrobów budowlanych.

Wykaz powyższych jednostek JOT dostępny jest pod linkiem: http://ec.europa.eu/growth/tools-databases/nando/index.cfm?fuseaction=directive.notifiedbody&dir_id=33

Podstawa prawna:

-        art. 29 ust. 1 i 2 rozporządzenia (UE) Nr 305/2011 (1)

Jeżeli wyrób budowlany jest objęty normą zharmonizowaną (dla której zakończył się już okres przejściowy) lub jest on zgodny z wydaną dla niego europejską oceną techniczną – jego producent obowiązkowo sporządza deklarację właściwości użytkowych przy wprowadzaniu do obrotu takiego wyrobu budowlanego. Przez sporządzenie ww. deklaracji producent przyjmuje na siebie odpowiedzialność za zgodność wyrobu budowlanego z zadeklarowanymi w ten sposób właściwościami użytkowymi.

Producent sporządza deklarację właściwości użytkowych dla każdego wprowadzanego do obrotu „typu wyrobu” – przed umieszczeniem oznakowania CE na pierwszym egzemplarzu/ pierwszej serii wprowadzanego do obrotu każdego „typu wyrobu” budowlanego. Przy czym „typ wyrobu” oznacza zestaw reprezentatywnych poziomów lub klas właściwości użytkowych w odniesieniu do zasadniczych charakterystyk wyrobu budowlanego wyprodukowanego przy zastosowaniu danej kombinacji surowców lub innych składników w określonym procesie produkcyjnym.

Natomiast dobrowolność sporządzania deklaracji właściwości użytkowych dotyczy wyrobów budowlanych objętych normami zharmonizowanymi, dla których według wykazu odniesień do norm zharmonizowanych, ogłoszonym w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, rozpoczął się już okres koegzystencji (norma jest już dostępna jako norma zharmonizowana),natomiast nie upłynęła jeszcze data końcowa okresu przejściowego i jednocześnie norma ta nie zastępuje wcześniejszej wersji normy zharmonizowanej obejmującej dany wyrób budowlany.

Podstawa prawna:

-        art. 2 pkt 9, art. 4 ust. 1 i 3, art. 6 ust. 2 lit. a oraz art. 17 ust. 5 rozporządzenia (UE) Nr 305/2011 (1)

Rozporządzenie (UE) Nr 305/2011 (1) przewiduje możliwość odstąpienia, w określonych okolicznościach, od obowiązku sporządzenia deklaracji właściwości użytkowych w odniesieniu do wyrobów budowlanych objętych normą zharmonizowaną. W drodze bowiem odstępstwa od art. 4 ust. 1 tego rozporządzenia i jeżeli brak jest unijnych lub krajowych przepisów wymagających deklaracji zasadniczych charakterystyk w miejscu, gdzie wyroby budowlane są przeznaczone do stosowania, producent może odstąpić od sporządzenia deklaracji właściwości użytkowych przy wprowadzeniu do obrotu wyrobu budowlanego objętego normą zharmonizowaną, gdy:

  • wyrób budowlany jest produkowany jednostkowo lub na zamówienie w nieseryjnym procesie produkcyjnym w odpowiedzi na specjalne zlecenie oraz wbudowywany w jednym określonym obiekcie budowlanym, przez producenta, który ponosi odpowiedzialność za bezpieczne wbudowanie wyrobu w obiekty budowlane, zgodnie z mającymi zastosowanie przepisami krajowymi i na odpowiedzialność osób, które zgodnie z mającymi zastosowanie przepisami krajowymi są odpowiedzialne za bezpieczne wykonywanie obiektów budowlanych,
  • wyrób budowlany jest produkowany na terenie budowy w celu wbudowania go w dane obiekty budowlane zgodnie z mającymi zastosowanie przepisami krajowymi i na odpowiedzialność osób, które zgodnie z mającymi zastosowanie przepisami krajowymi są odpowiedzialne za bezpieczne wykonywanie obiektów budowlanych, lub
  • wyrób budowlany jest produkowany w sposób tradycyjny lub zgodnie z wymogami ochrony zabytków i w nieprzemysłowym procesie produkcyjnym w celu właściwej renowacji obiektów budowlanych urzędowo chronionych jako część wyznaczonego środowiska lub z powodu ich szczególnej wartości architektonicznej lub historycznej zgodnie z mającymi zastosowanie przepisami krajowymi.

Podstawa prawna:

-        art. 5 lit. a, b oraz c rozporządzenia (UE) Nr 305/2011 (1)

Jeżeli wyrób budowlany objęty jest normą zharmonizowaną lub jest zgodny z wydaną dla niego europejską oceną techniczną, producent sporządza deklarację właściwości użytkowych przy wprowadzaniu takiego wyrobu do obrotu. Wyraża ona właściwości użytkowe wyrobu budowlanego w odniesieniu do jego zasadniczych charakterystyk zgodnie z odpowiednimi zharmonizowanymi specyfikacjami technicznymi (to jest normami zharmonizowanymi lub europejskim dokumentami oceny), dla zamierzonego zastosowania lub zastosowań tego wyrobu.

Zawartość ww. deklaracji określają przepisy art. 6 ust. 2 i 3 rozporządzenia (UE) Nr 305/2011, zaś obowiązujący wzór deklaracji właściwości użytkowych – rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 574/2014 (4).

Deklarację właściwości użytkowych sporządza producent (ewentualnie jego upoważniony przedstawiciel, jeżeli udzielone mu pełnomocnictwo obejmuje dokonanie tej czynności), na podstawie sporządzonej przez producenta dokumentacji technicznej opisującej wszystkie istotne elementy związane z wymaganymsystememocenyiweryfikacji stałości właściwości użytkowych Producent sporządza zatem deklarację właściwości użytkowych (dla określonego przez siebie typu wyrobu) na podstawie ocen i weryfikacji stałości właściwości użytkowych przeprowadzanych w ramach wymaganego dla tego wyrobu systemu oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych.

Podstawa prawna:

-        art. 2 pkt 10 i 22, art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 1, 2, 3 i 4, art. 11 ust. 1 oraz art. 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia (UE) Nr 305/2011 (1)

Ocena i weryfikacja stałości właściwości użytkowych wyrobów budowlanych w odniesieniu do ich zasadniczych charakterystyk przeprowadzana jest zgodnie z jednym z systemów określonych w załączniku V. Natomiast który z ww. systemów (lub które systemy) należy stosować w odniesieniu do danego wyrobu budowlanego, są wskazane w zharmonizowanej specyfikacji technicznej, obejmującej ten wyrób (tj. w odpowiedniej normie zharmonizowanej lub europejskim dokumencie oceny).

Powyższe systemy oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych wyrobów budowlanych przedstawione zostały natomiast w załączniku V, określonym aktualnie zmieniającym ten załącznik rozporządzeniem delegowanym Komisji (UE) Nr 568/2014 (5).

Załącznikiem tym określono pięć systemów oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych: 1+, 1, 2+, 3, 4.

W systemach „1+” i „1” producent jest zobowiązany m.in. uzyskać certyfikat stałości właściwości użytkowych wyrobu budowlanego (wydany przez notyfikowaną jednostkę certyfikującą wyrób), a w systemie „2+” m.in. certyfikat zgodności zakładowej kontroli produkcji (wydany przez notyfikowaną jednostkę certyfikującą zakładową kontrolę produkcji) podczas gdy określenia typu wyrobu na podstawie badań, obliczeń, tabelarycznych wartości lub opisowej dokumentacji wyrobu dokonuje producent. Z kolei w systemie „3” wymagany jest m.in. udział notyfikowanego laboratorium badawczego, które dokonuje oceny właściwości użytkowych na podstawie badań (w oparciu o próbki pobrane do badań przez producenta), obliczeń, tabelarycznych wartości lub opisowej dokumentacji wyrobu budowlanego. Natomiast w systemie „4” wszystkie zadania oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych wyrobów budowlanych przewidziane w tym systemie (tj. określenie typu wyrobu na podstawie badań, obliczeń, tabelarycznych wartości lub opisowej dokumentacji wyrobu oraz zakładową kontrolę produkcji) wykonuje producent, bez udziału tzw. strony trzeciej.

W każdym z ww. systemów producent jest zobowiązany opracować, wdrożyć i prowadzić zakładową kontrolę produkcji (tj. udokumentowaną stałą i wewnętrzną kontrolę produkcji w zakładzie produkcyjnym zgodnie ze stosownymi zharmonizowanymi specyfikacjami technicznymi). Bez zakładowej kontroli produkcji producent nie może uznać, że dokonał wymaganej oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych wyrobu, nie może umieścić na wyrobie oznakowania CE lub znaku budowlanego, a tym samym nie może wprowadzić wyrobu budowlanego do obrotu.

Informacje o ww. jednostkach notyfikowanych (notyfikowanych jednostkach certyfikujących i laboratoriach) uczestniczących w procedurze oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych (wraz z ich numerami identyfikacyjnymi „NB” i danymi dotyczącymi m.in. funkcji, które mają pełnić, dostępne są w bazie danych NANDO na stronach internetowych Komisji Europejskiej (link: http://ec.europa.eu/growth/tools-databases/nando/index.cfm?fuseaction=cp.main).

Podstawa prawna:

-        art. 28 ust. 1 i 3 oraz art. 2 pkt 10 i 26 rozporządzenia (UE) Nr 305/2011 (1)

-        załącznik do rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 568/2014 (5).

Dla każdego wyrobu budowlanego udostępnianego na rynku dostarcza się kopię deklaracji właściwości użytkowych w formie papierowej albo przesyła się ją drogą elektroniczną. Jeśli partia tego samego wyrobu dostarczana jest jednemu użytkownikowi, to może jej towarzyszyć jedna kopia ww. deklaracji.

Deklarację właściwości użytkowych należy dostarczyć w języku lub językach wymaganych przez państwo członkowskie. W przypadku udostępniania wyrobu na terytorium Polski, deklarację tę należy dostarczyć w języku polskim.

Kopię deklaracji właściwości użytkowych w formie papierowej dostarcza się na żądanie odbiorcy.

Można odstąpić od ww. obowiązku dostarczenia kopii deklaracji właściwości użytkowych w formie papierowej albo przesłania jej drogą elektroniczną, jeżeli kopia deklaracji właściwości użytkowych jest udostępniona na stronie internetowej zgodnie z warunkami ustalonymi rozporządzeniem delegowanym Komisji (UE) Nr 157/2014 (6).

Udostępnienie deklaracji właściwości użytkowych na stronie internetowej nie zwalnia z obowiązku dostarczenia jej w formie papierowej na żądanie odbiorcy.

Podstawa prawna:

-        art. 7 ust. 1, 2, 3 i 4 rozporządzenia (UE) Nr 305/2011 (1)

-       art. 1 i 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 157/2014 (6)

-       art. 7 ust. 3 i art. 7a ust.1 ustawy o języku polskim (7)

Oznakowanie CE umieszcza się na wyrobie budowlanym lub na jego etykiecie w sposób widoczny, czytelny i trwały. W przypadku gdy nie jest to możliwe lub nie można tego zapewnić z uwagi na charakter wyrobu, umieszcza się je na opakowaniu lub na dokumentach towarzyszących.

Oznakowaniu CE, obowiązkowo,  towarzyszą:

  • dwie ostatnie cyfry roku, w którym zostało ono po raz pierwszy umieszczone,
  • zamierzone zastosowanie wyrobu określone w zastosowanej zharmonizowanej specyfikacji technicznej.
  • nazwa i adres siedziby producenta lub znak identyfikujący pozwalający w łatwy i jednoznaczny sposób określić nazwę i adres producenta,
  • niepowtarzalny kod identyfikacyjny typu wyrobu,
  • numer referencyjny deklaracji właściwości użytkowych,
  • poziom lub klasa zadeklarowanych właściwości użytkowych,
  • odniesienie do zastosowanej zharmonizowanej specyfikacji technicznej,
  • w stosownych przypadkach numer identyfikacyjny jednostki notyfikowanej oraz

Oznakowanie CE umieszcza się przed wprowadzeniem wyrobu budowlanego do obrotu. Może mu towarzyszyć piktogram lub inny znak wyraźnie wskazujący na szczególne zagrożenie lub zastosowanie.

Podstawa prawna:

-        art. 9 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia (UE) Nr 305/2011 (1)

Dla każdego udostępnionego na rynku wyrobu, oznakowanego CE zgodnie z wymaganiami rozporządzenia (UE) Nr 305/2011, dostarcza się kopię deklaracji właściwości użytkowych (zob. odpowiedź na pytanie: Jak dostarcza się deklarację właściwości użytkowych?)

Jednocześnie, wraz z deklaracją właściwości użytkowych udzielane są informacje, o których mowa w art. 31 lub, w odpowiednim przypadku, w art. 33 rozporządzenia (WE) Nr 1907/2006 (8)

Podczas udostępniania wyrobu budowlanego na rynku, wyrobowi powinny towarzyszyć ponadto instrukcje obsługi i informacje na temat bezpieczeństwa w języku określonym przez dane państwo członkowskie, łatwo zrozumiałym dla użytkownika, a wyroby powinny być opatrzone numerem typu, partii lub serii lub inną informacją umożliwiającą ich identyfikację. Na wyrobach powinna być również wskazana nazwa, zastrzeżona nazwa handlowa lub zastrzeżony znak towarowy i adres kontaktowy producenta, a także importera, gdy wprowadzającym wyrób do obrotu jest importer.

Podstawa prawna:

-        art. 6 ust. 5, art. 11 ust. 4, 5 i 6, art. 13 ust. 2, 3, i 4 oraz art. 14 ust. 3 i 5 rozporządzenia (UE) Nr 305/2011 (1)

Przez „producenta” wyrobu budowlanego – należy rozumieć osobę fizyczną lub prawną, która produkuje wyrób budowlany lub która zleca zaprojektowanie lub wyprodukowanie wyrobu budowlanego i wprowadza ten wyrób do obrotu pod własną nazwą lub znakiem firmowym.

Ponadto importera lub dystrybutora uważa się na użytek tego rozporządzenia za producenta, wskutek czego podlegają oni obowiązkom producenta określonym w art. 11, w przypadku gdy wprowadzają oni wyrób do obrotu pod własną nazwą lub znakiem towarowym lub gdy zmieniają oni w taki sposób wyrób budowlany wcześniej wprowadzony do obrotu, że może to wpływać na zgodność z deklaracją właściwości użytkowych.

Podstawa prawna:

-        art. 2 pkt 19 oraz art. 15 rozporządzenia (UE) Nr 305/2011 (1)

Producenci wyrobów budowlanych, które podlegają rozporządzeniu (UE) Nr 305/2011 (1),obowiązkowo m.in.:

  • sporządzają deklarację właściwości użytkowych oraz umieszczają oznakowanie CE w sposób zgodny z wymaganiami rozporządzenia,
  • jako podstawę do deklaracji właściwości użytkowych, sporządzają dokumentację techniczną opisującą wszystkie istotne elementy związane z wymaganym systemem oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych,
  • przechowują dokumentację techniczną oraz deklarację właściwości użytkowych przez okres 10 lat od momentu wprowadzenia wyrobu budowlanego do obrotu,
  • zapewniają istnienie procedur zapewniających utrzymanie w produkcji seryjnej deklarowanych właściwości użytkowych wyrobu, odpowiednio uwzględniają zmiany w typie wyrobu oraz w mających zastosowanie zharmonizowanych specyfikacjach technicznych,
  • rozpatrują reklamacje oraz – jeśli wystąpi taka konieczność – prowadzą ewidencję skarg, wyrobów niezgodnych i wyrobów wycofanych od użytkowników, a także informują dystrybutorów o tego rodzaju działaniach w zakresie monitorowania,
  • zapewniają, aby ich wyroby budowlane były opatrzone numerem typu, partii lub serii lub inną informacją umożliwiającą ich identyfikację, lub w przypadku gdy wielkość lub charakter wyrobu to uniemożliwiają, aby wymagane informacje były umieszczone na opakowaniu lub w dokumencie towarzyszącym wyrobowi budowlanemu,
  • wskazują swoją nazwę, zastrzeżoną nazwę handlową lub zastrzeżony znak towarowy i swój adres kontaktowy na wyrobie budowlanym lub – jeśli nie jest to możliwe – na jego opakowaniu lub w dokumencie mu towarzyszącym (adres wskazuje konkretny punkt, w którym można skontaktować się z producentem),
  • podczas udostępniania wyrobu budowlanego na rynku zapewniają, aby wyrobowi towarzyszyły instrukcje obsługi i informacje na temat bezpieczeństwa w języku określonym przez dane państwo członkowskie, łatwo zrozumiałym dla użytkowników,
  • na uzasadnione żądanie właściwego organu krajowego dostarczają mu wszelkie informacje i dokumentację, niezbędne do wykazania zgodności danego wyrobu budowlanego z deklaracją właściwości użytkowych i z innymi mającymi zastosowanie wymaganiami określonymi w niniejszym rozporządzeniu, w języku łatwo zrozumiałym dla tego organu.

Podstawa prawna:

art. 11 ust. 1–8 rozporządzenia (UE) Nr 305/2011 (1)

Na podstawie pisemnego pełnomocnictwa producent może wyznaczyć upoważnionego przedstawiciela. Przy czym „upoważniony przedstawiciel” – to osoba fizyczna lub prawna mającą siedzibę w Unii, która otrzymała pisemne pełnomocnictwo producenta do wykonywania w jego imieniu określonych zadań.

W przypadku wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu z oznakowaniem CE każdy producent (w tym w szczególności producent z państwa trzeciego) ma zatem prawo ustanowić swojego upoważnionego przedstawiciela na terytorium państw członkowskich, ale nie ma takiego obowiązku.

Upoważniony przedstawiciel wykonuje zadania określone w pełnomocnictwie, które powinno być sporządzone na piśmie i powinno jednoznacznie wskazywać, jakie zadania producent przekazuje do wykonywania w jego imieniu. Pełnomocnictwo powinno pozwalać upoważnionemu przedstawicielowi na wykonywanie co najmniej następujących zadań:

  • przechowywanie deklaracji właściwości użytkowych i dokumentacji technicznej do dyspozycji krajowych organów nadzoru przez okres, o którym mowa w art. 11 ust. 2,
  • na uzasadnione żądanie właściwego organu krajowego dostarczenie temu organowi wszelkich informacji i dokumentacji, niezbędnych do wykazywania zgodności danego wyrobu budowlanego z deklaracją właściwości użytkowych i z innymi mającymi zastosowanie wymaganiami określonymi w niniejszym rozporządzeniu,
  • na żądanie właściwych organów krajowych współpracować z nimi we wszelkich działaniach podjętych w celu usunięcia zagrożeń, jakie stwarzają wyroby budowlane objęte pełnomocnictwem udzielonym upoważnionemu przedstawicielowi.

Sporządzanie dokumentacji technicznej nie wchodzi w zakres pełnomocnictwa udzielonego upoważnionemu przedstawicielowi.

Podstawa prawna:

-        art. 2 pkt 22 oraz art. 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia (UE) Nr 305/2011 (1)

„Importerem” jest osoba fizyczna lub prawna mająca siedzibę w Unii, która wprowadza wyrób budowlany z państwa trzeciego do obrotu w Unii. Importer, który wprowadza do obrotu wyroby budowlane podlegające rozporządzeniu(UE) Nr 305/2011 (1), obowiązkowo:

  • wprowadza do obrotu w Unii wyłącznie wyroby budowlane, które są zgodne z mającymi zastosowanie wymaganiami określonymi w powyższym rozporządzeniu,
  • przed wprowadzeniem wyrobu budowlanego do obrotu, zapewnia przeprowadzenie przez producenta oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych, sporządzenie przez producenta dokumentacji technicznej (o której mowa w art. 11 ust. 1, rozporządzenia) oraz deklaracji właściwości użytkowych zgodnie z art. 4 i 6 rozporządzenia. Zapewnia także, by wyrób nosił, gdy jest to wymagane, oznakowanie CE, by wyrobowi towarzyszyły wymagane dokumenty oraz by producent spełnił wymagania określone w art. 11 ust. 4 i 5,
  • w przypadku gdy uznaje lub ma powody, by uważać, że wyrób budowlany nie jest zgodny z deklaracją właściwości lub z innymi mającymi zastosowanie wymaganiami określonymi w niniejszym rozporządzeniu, importer nie wprowadza wyrobu budowlanego do obrotu, dopóki wyrób ten nie będzie odpowiadał towarzyszącej mu deklaracji właściwości użytkowych i innym mającym zastosowanie wymaganiom określonym w niniejszym rozporządzeniu lub dopóki deklaracja właściwości użytkowych nie zostanie poprawiona. Ponadto jeżeli wyrób budowlany stwarza zagrożenie, informuje o tym producenta oraz organy nadzoru rynku,
  • wskazuje swoją nazwę, nazwę zastrzeżoną lub zastrzeżony znak towarowy i swój adres kontaktowy na wyrobie budowlanym lub – jeśli nie jest to możliwe – na jego opakowaniu lub w dokumencie towarzyszącym wyrobowi,
  • podczas udostępniania wyrobu budowlanego na rynku zapewnia, by wyrobowi towarzyszyły instrukcje obsługi i informacje na temat bezpieczeństwa w języku określonym przez dane państwo członkowskie, łatwo zrozumiałym dla użytkowników,
  • zapewnia, aby – w czasie, gdy ponosi on odpowiedzialność za wyrób budowlany – warunki jego przechowywania lub transportu nie wpływały niekorzystnie na jego zgodność z deklaracją właściwości użytkowych i z innymi mającymi zastosowanie wymaganiami określonymi w niniejszym rozporządzeniu,
  • w stosownych przypadkach w odniesieniu do zapewnienia dokładności, wiarygodności i stałości deklarowanych właściwości użytkowych wyrobu budowlanego – prowadzi on badania próbek wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu lub udostępnionych na rynku, rozpatruje reklamacje oraz – jeśli wystąpi taka konieczność – prowadzi ewidencję skarg, wyrobów niezgodnych i wyrobów wycofanych od użytkowników, a także informuje dystrybutorów o tego rodzaju działaniach w zakresie monitorowania,
  • importer, który uzna lub ma powody, by uważać, że wprowadzony przez niego do obrotu wyrób budowlany nie jest zgodny z deklaracją właściwości użytkowych lub z innymi mającymi zastosowanie wymaganiami określonymi w niniejszym rozporządzeniu, natychmiast podejmuje konieczne środki naprawcze w celu zapewnienia zgodności wyrobu lub, stosownie do okoliczności, jego wycofania z obrotu lub od użytkowników. Ponadto jeżeli wyrób stwarza zagrożenie, niezwłocznie informuje o tym właściwe organy krajowe państw członkowskich, w których udostępnił wyrób budowlany, podając szczegółowe informacje, w szczególności o niezgodności oraz podjętych środkach naprawczych,
  • przechowuje kopię deklaracji właściwości użytkowych do dyspozycji organów nadzoru rynku przez okres, o którym mowa w art. 11 ust. 2, i zapewnia by dokumentacja techniczna była udostępniona tym organom na ich żądanie,
  • na uzasadnione żądanie właściwego organu krajowego dostarcza mu wszelkie informacje i dokumentację, niezbędne do wykazania zgodności danego wyrobu budowlanego z deklaracją właściwości użytkowych i z innymi mającymi zastosowanie wymaganiami określonymi w niniejszym rozporządzeniu, w języku łatwo zrozumiałym dla tego organu. Na żądanie tego organu współpracuje z nim we wszelkich działaniach podjętych w celu usunięcia zagrożeń, jakie stwarzają wyroby budowlane wprowadzone przez niego do obrotu.

Podstawa prawna:

-        art. 2 pkt 21 oraz art. 13 ust. 1–9 rozporządzenia (UE) Nr 305/2011 (1)

Do obowiązków „dystrybutora” (sprzedawcy), tj. osoby fizycznej lub prawnej w łańcuchach dostaw, innej niż producent lub importer, która udostępnia wyrób budowlany na rynku, należy m.in. zapewnienie przed udostępnieniem wyrobu budowlanego na rynku, by wyrób nosił, gdy jest to wymagane, oznakowanie CE i by towarzyszyły mu dokumenty wymagane zgodnie z rozporządzeniem (UE) Nr 305/2011 oraz instrukcje obsługi i informacje dotyczące bezpieczeństwa w języku określonym przez dane państwo członkowskie, łatwo zrozumiałym dla użytkowników. Dystrybutorzy zapewniają także spełnienie przez producenta i importera wymagań określonych przepisami rozporządzenia.

Podstawa prawna:

-        art. 2 pkt 20 oraz art. 14 ust. 1–5 rozporządzenia (UE) Nr 305/2011 (1)

_______________________

(1) rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 305/2011 z dnia 9 marca 2011 r. ustanawiające zharmonizowane warunki wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych i uchylające dyrektywę Rady 89/106/EWG (Dz. Urz. UE L 88 z 04.04.2011, str. 5, z późn. zm.)

(2) ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r o wyrobach budowlanych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1213)

(3) rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 765/2008 z dnia 9 lipca 2008 r. ustanawiające wymagania w zakresie akredytacji i nadzoru rynku odnoszące się do warunków wprowadzania produktów do obrotu i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 339/93 (Dz. Urz. UE L 218 z 13.8.2008, str. 30)

(4) rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 574/2014 z dnia 21 lutego 2014 r. zmieniające załącznik III do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 305/2011 w odniesieniu do wzoru, który należy stosować przy sporządzaniu deklaracji właściwości użytkowych wyrobów budowanych (Dz. Urz. UE L 159 z 28.05.2014, s.41).

(5) rozporządzenie delegowane Komisji (UE) Nr 568/2014 (4) z dnia 18 lutego 2014 r. zmieniające załącznik V do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 305/2011 dotyczący oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych wyrobów budowlanych (Dz. Urz. UE L 157 z 27.5. 2014 r. str. 76).

(6) rozporządzenie delegowane Komisji (UE) Nr 157/2014 z dnia 30 października 2013 r. w sprawie warunków udostępniania deklaracji właściwości użytkowych wyrobów budowlanych na stronie internetowej (Dz. Urz. UE L 52 z 21.2.2014 r. str. 1)

(7) ustawa z dnia 7 października.1999 r. o języku polskim (Dz. U. z 2021 r. poz. 672)

(8) rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH) i utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów, zmieniające dyrektywę 1999/45/WE oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 793/93 i rozporządzenie Komisji (WE) nr 1488/94, jak również dyrektywę Rady 76/769/EWG i dyrektywy Komisji 91/155/EWG, 93/67/EWG, 93/105/WE i 2000/21/WE (Dz. Urz. UE L 396 z 30.12.2006, str. 1, z późn. zm.)

System krajowy wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych (z krajową deklaracją właściwości użytkowych i oznakowaniem znakiem budowlanym), określony ustawą o wyrobach budowlanych (1), stosuje się obowiązkowo do wyrobów budowlanych, które jednocześnie spełniają następujące warunki:

-      nie podlegają obowiązkowo wymaganiom rozporządzenia (UE) Nr 305/2011 (2), to znaczy, że nie są objęte normą zharmonizowaną w rozumieniu tego rozporządzenia ani wydaną dla nich europejską oceną techniczną (przy czym, jeżeli wyrób budowlany jest objęty normą zharmonizowaną, dla której nie zakończył się okres koegzystencji, o którym mowa w art. 17 ust. 5 rozporządzenia (UE) Nr 305/2011 – producent stosuje obowiązkowo ww. system krajowy, jeżeli jeszcze nie stosuje znakowania CE według wymagań ww. rozporządzenia (UE) Nr 305/2011),

-      do obrotu są wprowadzane na terytorium Polski (nie zostały legalnie wprowadzone do obrotu w innym państwie członkowskim lub w Turcji),

-      wyroby te zostały uwzględnione w załączniku nr 1 do rozporządzenia w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym (3). Załącznik ten określa bowiem grupy wyrobów budowlanych objętych obowiązkiem sporządzenia krajowej deklaracji właściwości użytkowych (a tym samym umieszczenia na nich oznakowania znakiem budowlanym).

Podstawa prawna:

-        art. 5 ust. 2 i 3 oraz art. 8 ust. 8 pkt 2 ustawy o wyrobach budowlanych (1)

-        § 7 ust. 1 rozporządzenia w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym (3)

Jako krajowa specyfikacja techniczna, w krajowym systemie wprowadzania do obrotu lub udostępniania na rynku krajowym wyrobów budowlanych, stosowane są dwa rodzaje specyfikacji technicznych:

1. Polska Norma wyrobu:

-      niemająca statusu normy wycofanej albo

-      mająca status normy wycofanej, ale nie dłużej niż przez rok od daty jej wycofania albo do daty wskazanej w przedmowie normy zastępującej, jako daty wycofania krajowych norm sprzecznych z daną normą, jeśli okres ten jest dłuższy niż rok,

2. krajowa ocena techniczna (gdy brak jest odpowiedniej Polskiej Normy wyrobu).

Są one stosowane jako dokumenty odniesienia w celu przeprowadzenia oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych wyrobu budowlanego, sporządzenia krajowej deklaracji właściwości użytkowych i oznakowaniu wyrobu budowlanego znakiem budowlanym.

Podstawa prawna:

-        § 2 pkt 1 i 2 oraz § 3 ust. 2 rozporządzenia w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym (3)

Przepisy o wyrobach budowlanych nie zawierają legalnej definicji tego pojęcia. Natomiast według ustawy o normalizacji, Polska Norma jest normą krajową, przyjętą w drodze konsensu i zatwierdzoną przez krajową jednostkę normalizacyjną (tj. Polski Komitet Normalizacyjny) powszechnie dostępną, oznaczoną – na zasadzie wyłączności – symbolem PN (w tym na przykład PN-EN, PN-ISO). Polska Norma, aby mogła być stosowana jako krajowa specyfikacja techniczna przy wprowadzaniu wyrobu budowlanego do obrotu, powinna obejmować swoim zakresem dany wyrób budowlany i określać metody oceny właściwości użytkowych wyrobu budowlanego.

Wykaz Polskich Norm oraz informacje o ich zakresach są dostępne na stronach internetowych Polskiego Komitetu Normalizacyjnego (www.pkn.pl).

Podstawa prawna:

-       art. 5 ust. 1 i art. 9 ust. 1 ustawy o normalizacji (4)

Co to jest „krajowa ocena techniczna”?

Krajowa ocena techniczna” – jest to udokumentowana, pozytywna ocena właściwości użytkowych tych zasadniczych charakterystyk wyrobu budowlanego, które zgodnie z zamierzonym zastosowaniem mają wpływ na spełnienie podstawowych wymagań, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane (5), przez obiekty budowlane, w których wyrób będzie zastosowany.

Krajowa ocena techniczna jest rodzajem krajowej specyfikacji technicznej. Jest ona wydawana na wniosek producenta w przypadku, gdy brak jest Polskiej Normy wyrobu, która w pełni obejmuje dany wyrób budowlany. Dokonanie przez producenta, który uzyskał krajową ocenę techniczną, wymaganej oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych z zastosowaniem tej krajowej oceny, uprawnia go do wystawienia krajowej deklaracji właściwości użytkowych i oznakowania wyrobu znakiem budowlanym.

Wydawanie krajowych ocen technicznych regulują przepisy art. 9 ustawy o wyrobach budowlanych (1)i rozporządzenie w sprawie krajowych ocen technicznych (6).

Wykaz jednostek oceny technicznej i krajowych jednostek oceny technicznej uprawnionych do wydawania krajowych ocen technicznych jest dostępny na stronach internetowych GUNB, w Biuletynie Informacji Publicznej.

Podstawa prawna:

-       art. 2 pkt 15, art. 8 ust. 1 oraz art. 9 ust. 1 i 2 ustawy o wyrobach budowlanych (1)

-        § 7 ust. 1 rozporządzenia w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym (3)

Znak budowlany” – jest to znak wskazujący, że wyrób budowlany oznaczony tym znakiem może być udostępniany na rynku krajowym i stosowany przy wykonywaniu robót budowlanych.

Znak budowlany nie jest „nadawany” wyrobom budowlanym przez żadną zewnętrzną „instytucję” lecz jest umieszczany przez producenta. Wymagania, jakie powinny być spełnione, aby na wyrobie budowlanym umieścić znak budowlany, reguluje przede wszystkim art. 8 ust. 1 ustawy o wyrobach budowlanych (1)i przepisy rozporządzenia w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym (3).

Przez umieszczenie lub zlecenie umieszczenia znaku budowlanego na wyrobie budowlanym producent ponosi odpowiedzialność za zgodność tego wyrobu z deklarowanymi właściwościami użytkowymi, wymaganiami określonymi w ustawie o wyrobach budowlanych oraz w przepisach odrębnych, mającymi zastosowanie do tego wyrobu.

Podstawa prawna:

-       art. 2 pkt 5 oraz art. 8 ust. 1 i 1a ustawy o wyrobach budowlanych (1)

Na stronach internetowych Polskiego Komitetu Normalizacyjnego (www.pkn.pl), dla każdej Polskiej Normy oznaczonej symbolami PN-EN podany jest m.in. numer referencyjny normy europejskiej EN, wprowadzonej daną normą PN-EN.

Natomiast „norma zharmonizowana” oznacza normę przyjętą przez jeden z europejskich organów normalizacyjnych wymienionych w załączniku I do dyrektywy 98/34/WE, na podstawie wniosku (zwanego mandatem) wydanego przez Komisję, zgodnie z art. 6 tej dyrektywy. Jednakże dopiero gdy Komisja Europejska opublikuje w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej odniesienia do danej normy europejskiej EN, otrzymuje ona status normy zharmonizowanej w rozumieniu rozporządzenia (UE) Nr 305/2011 (2).

Komunikaty i decyzje Komisji dotyczące publikacji tytułów i odniesień do norm zharmonizowanych europejskich są dostępne m.in. w bazie aktów prawnych Unii Europejskiej (link: http://eur-lex.europa.eu). Zatem aby ustalić, czy dana europejska norma wyrobu budowlanego jest normą zharmonizowaną w rozumieniu rozporządzenia (UE) Nr 305/2011 – należy sprawdzić, czy norma ta znajduje się w aktualnym wykazie norm zharmonizowanych, opublikowanym przez Komisję Europejską w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Powyższe odniesienia zawierają m.in. datę początkową okresu koegzystencji (tj. datę dostępności normy jako normy zharmonizowanej) i datę końcową okresu koegzystencji (tj. końcową datę okresu przejściowego) dla każdej normy zharmonizowanej.

Od daty końcowej ww. okresu koegzystencji, wyroby budowlane objęte daną zharmonizowaną normą mogą być wprowadzane do obrotu wyłącznie zgodnie z wymaganiami rozporządzenia (UE) Nr 305/2011. Dla wyrobów takich nie można stosować systemu krajowego wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych, z oznakowaniem znakiem budowlanym. Oznacza to, że wyroby takie nie mogą być wprowadzane do obrotu z oznakowaniem znakiem budowlanym.

Natomiast w okresie przejściowym, jeżeli wyrób budowlany nie jest wprowadzany do obrotu zgodnie z przepisami rozporządzenia (UE) Nr 305/2011 – producent stosuje obowiązkowo wymagania krajowe, w tym sporządza krajową deklarację właściwości użytkowych i znakuje wyroby znakiem budowlanym.

Podstawa prawna:

-      art. 2 pkt 11, art. 4 ust. 1, art. 8 ust. 2 i art. 17 ust. 5 rozporządzenia (UE) Nr 305/2011(2)

-      art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o wyrobach budowlanych(1) 

 

Ustawa o wyrobach budowlanych(1) określa również instytucję tzw. „wyrobu dopuszczonego do jednostkowego zastosowania”. Dopuszczone do jednostkowego zastosowania w obiekcie budowlanym są wyroby budowlane (z wyłączeniem wyrobów objętych normami zharmonizowanymi lub zgodnych z wydanymi dla nich europejskimi ocenami technicznymi), wykonane według indywidualnej dokumentacji technicznej, sporządzonej przez projektanta (konkretnego) obiektu lub z nim uzgodnionej, dla których producent wydał oświadczenie, że zapewniono zgodność wyrobu budowlanego z tą dokumentacją oraz z przepisami.

Indywidualna dokumentacja techniczna, o której mowa powyżej, powinna zawierać opis rozwiązania konstrukcyjnego, charakterystykę materiałową i informację dotyczącą projektowanych właściwości użytkowych wyrobu budowlanego oraz określać warunki jego zastosowania w danym obiekcie budowlanym, a także, w miarę potrzeb, instrukcję obsługi i eksploatacji. Natomiast oświadczenie producenta powinno zawierać: nazwę i adres wydającego oświadczenie, nazwę wyrobu budowlanego i miejsce jego wytworzenia, identyfikację dokumentacji technicznej, stwierdzenie zgodności wyrobu budowlanego z dokumentacją techniczną oraz przepisami, adres obiektu budowlanego (budowy), w którym wyrób budowlany ma być zastosowany, miejsce i datę wydania oraz podpis wydającego oświadczenie.

Wyroby dopuszczone do jednostkowego zastosowania nie są znakowane, w tym znakiem budowlanym. Z określenia „wyrób przeznaczony do jednostkowego zastosowania” wynika natomiast, że nie jest to wyrób seryjnie produkowany z przeznaczeniem do powszechnego stosowania. Wyrób przeznaczony do jednostkowego zastosowania nie może stanowić przedmiotu swobodnego obrotu handlowego, to znaczy, że wyrób taki nie może być odstąpiony, sprzedany bądź przekazany w celu zastosowania w innym obiekcie budowlanym.

Możliwość powyższa znajduje zastosowanie w szczególnych przypadkach – dotyczy mianowicie wyrobów zaprojektowanych i wytworzonych z uwagi na specjalne potrzeby, wyprodukowanych dla jednego, konkretnego przypadku zastosowania, wymagających często dostosowania urządzeń produkcyjnych do ich wytworzenia tak aby mogły być zastosowane w tym obiekcie.

Podstawa prawna:

art. 10 ust. 1, 2 i 3 ustawy o wyrobach budowlanych(1)

 

Jakie czynności producent wykonuje by wprowadzić do obrotu wyrób budowlany z oznakowaniem znakiem budowlanym do obrotu?

Lista kontrolna:

  1. Określenie wyrobu budowlanego (w tym dokonanie oceny, czy wyrób spełnia kryteria określone w definicji wyrobu budowlanego) i jego możliwego zamierzonego zastosowania.
  2. Ustalenie, czy ten wyrób budowlany jest objęty normą zharmonizowaną hEN w rozumieniu rozporządzenia (UE) Nr 305/2011 (2).

Jeżeli TAK zastosować należy wymagania rozporządzenia (UE) Nr 305/2011 (informacje na stronach internetowych Komisji)

Jeżeli NIE jest w pełni objęty hEN i producent nie chce uzyskać dobrowolnie Europejskiej Oceny Technicznej, należy przejść do kroku 3↓

  1. Ustalenie, do której grupy/podgrupy wyrobów budowlanych, określonych w załączniku nr 1 do rozporządzenia w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym (3), należy zakwalifikować dany wyrób budowlany.

Jeżeli NIE kwalifikuje się do żadnej z ww. grup wyrobów budowlanych taki wyrób budowlany nie jest objęty obowiązkiem sporządzenia krajowej deklaracji właściwości użytkowych ani oznakowania go znakiem budowlanym przed wprowadzeniem go do obrotu.

Jeżeli kwalifikuje się do co najmniej jednej z powyższych grup wyrobów budowlanych, należy przejść do kroku 4 i następnych

  1. Określenie lub uzyskanie przez producenta właściwej dla danego wyrobu budowlanego krajowej specyfikacji technicznej, m.in. w zależności od zamierzonego zastosowania wyrobu, którą może być:

-      Polska Norma wyrobu (wykaz Polskich Norm, w tym norm stanowiących wprowadzenie Norm Europejskich, jest dostępny na stronach internetowych Polskiego Komitetu Normalizacyjnego (www.pkn.pl) albo

-      Krajowa Ocena Techniczna, której uzyskanie jest wymagane, gdy wyrób budowlany nie jest w pełni objęty Polska Normą wyrobu (zob. odp. na pytanie: Na jakich zasadach wydawane są krajowe oceny techniczne?

(przy czym Polska Norma wyrobu może mieć status normy wycofanej – ale nie dłużej niż przez rok od daty jej wycofania albo do daty wskazanej w przedmowie normy zastępującej, jako daty wycofania krajowych norm sprzecznych z daną normą, jeśli okres ten jest dłuższy niż rok).

  1. Ustalenie zasadniczych charakterystyk wyrobu budowlanego:

-      Jeżeli krajową specyfikacją techniczną jest Polska Norma wyrobu, należy dokonać oceny, które cechy wyrobu budowlanego uwzględnione w tej normie są zasadniczymi charakterystykami, tj. z uwagi na zamierzone zastosowanie wyrobu mają wpływ na spełnienie wymagań podstawowych dotyczących obiektów budowlanych (przedstawionych w załączniku nr 1 do rozporządzenia (UE) Nr 305/2011).

-      Jeżeli natomiast krajową specyfikacją techniczną jest krajowa ocena techniczna – zawiera ona już ocenę wyrobu budowlanego w ww. zakresie.

  1. Ustalenie obowiązującego krajowego systemuoceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych wskazanego, w zależności od zamierzonego zastosowania wyrobu, w załączniku nr 1 do ww. rozporządzenia w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym (poszczególne zasadnicze charakterystyki mogą wymagać zastosowania różnych ww. krajowych systemów).
  2. Wykonanie wymaganych zadań związanych z oceną i weryfikacją stałości właściwości użytkowych,określonych dla danego ww. krajowego systemu przepisami § 4 powyższego rozporządzenia, z udziałem akredytowanej jednostki certyfikującej lub akredytowanego laboratorium, gdy stosowany system tego wymaga:

-      w przypadku krajowego systemu 1+ lub 1, wymagane jest m.in. uzyskanie krajowego certyfikatu stałości właściwości użytkowych, a w przypadku systemu 2+ krajowego certyfikatu zgodności zakładowej kontroli produkcji, wydanych przez akredytowaną jednostkę certyfikującą wyroby,

-      w przypadku krajowego systemu 3, producent zobowiązany jest m.in. zaangażować akredytowane laboratorium badawcze, które dokonuje oceny właściwości użytkowych wyrobu budowlanego na podstawie badań próbek pobranych przez producenta, obliczeń, tabelarycznych wartości lub opisowej dokumentacji tego wyrobu,

-      w systemie 4, wszystkie działania, tj. ocenę właściwości użytkowych wyrobu na podstawie badań, obliczeń, tabelarycznych wartości lub opisowej dokumentacji tego wyrobu oraz prowadzenie zakładowej kontroli produkcji – producent przeprowadza bez udziału ww. akredytowanego laboratorium lub akredytowanej jednostki certyfikującej.

W każdym z ww. systemów producent jest zobowiązany prowadzić zakładową kontrolę produkcji.

Informacje o akredytowanych laboratoriach badawczych oraz jednostkach certyfikujących wyroby można znaleźć na stronach internetowych Polskiego Centrum Akredytacji (link: https://www.pca.gov.pl/akredytowane-podmioty/).

  1. Zgromadzenie wszystkich dokumentów tworzących dokumentację techniczną wyrobu, zawierającą istotne elementy związane z wymaganym krajowym systemem oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych (w tym wyników tzw. badań i obliczeń typu, certyfikatów, dokumentów zakładowej kontroli produkcji) – co pozwala producentowi na ustalenie „typu wyrobu” (zob. § 2 pkt 6 ww. rozporządzenia)i przyporządkowanie mu (niepowtarzalnego) oznaczenia.
  2. Sporządzenie krajowej deklaracji właściwości użytkowych dla każdego ww. „typu wyrobu”. Właściwości użytkowe wyrobu budowlanego, zadeklarowane w krajowej deklaracji zgodnie z właściwą przedmiotowo Polską Normą wyrobu lub krajową oceną techniczną, należy odnieść do tych zasadniczych charakterystyk, które mają wpływ na spełnienie podstawowych wymagań przez obiekty budowlane, zgodnie z zamierzonym zastosowaniem tego wyrobu. Wzór i treść krajowej deklaracji właściwości użytkowych określa załącznik nr 1 do rozporządzenia w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym.
  3. Sporządzenie w stosownych przypadkach instrukcji stosowania, instrukcji obsługi lub informacji dotyczących zagrożenia dla zdrowia i bezpieczeństwa, jakie wyrób budowlany stwarza podczas stosowania i użytkowania.
  4. Umieszczenie oznakowania znakiem budowlanym i informacji towarzyszących temu oznakowaniu. Sposób ich umieszczenia oraz zakres informacji towarzyszących ww. oznakowaniu regulują przepisy § 10–12 ww. rozporządzenia.
  5. Udostępnienie krajowej deklaracji właściwości użytkowych na stronie internetowej producenta lub przesłanie odbiorcy wyrobu budowlanego drogą elektroniczną, a na żądanie odbiorcy – dostarczenie jej w postaci papierowej. Jeżeli jakieś substancje chemiczne w wyrobie są objęte zakresem stosowania rozporządzenia (WE) Nr 1907/2006 (7), zwanego rozporządzeniem REACH – wraz z krajową deklaracją należy dostarczyć lub udostępnić kartę charakterystyki lub informacje o substancjach zawartych w wyrobie budowlanym, o których mowa odpowiednio w art. 31 lub art. 33 rozporządzenia (WE) Nr 1907/2006.

Wyroby budowlane oznakowane zgodnie z ww. zasadami znakiem budowlanym i wprowadzone do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, mogą być następnie przedmiotem swobodnego przepływu towaru do innych państw członkowskich w ramach rynku wewnętrznego, stosownie do postanowień rozporządzenia (UE) Nr 2019/515 (8)

  • Jeżeli dla wyrobu budowlanego została wydana krajowa ocena techniczna – to ocenę właściwości użytkowych tego wyrobu na podstawie badań próbek obliczeń, tabelarycznych wartości lub opisowej dokumentacji tego wyrobu stanowią ustalenia zawarte w tej krajowej ocenie technicznej w zakresie właściwości użytkowych tego wyrobu, co oznacza, że nie jest wówczas wymagane wykonanie tzw. badań typu i obliczeń”.
  • Jeżeli zasadnicze charakterystyki wskazane w zastosowanej specyfikacji technicznej i odnoszące się do zamierzonego zastosowania osiągają określony poziom lub klasę właściwości użytkowych bez konieczności badań lub obliczeń, zgodnie z warunkami określonymi w zastosowanej krajowej specyfikacji technicznej lub ustaleniach Komisji Europejskiej w tym zakresie – to producent przy określaniu typu wyrobu budowlanego i ocenie jego właściwości użytkowych może zastąpić badania lub obliczenia (tzw. „badania typu”), wykazaniem w dokumentacji technicznej, że ww. warunki określone w specyfikacji technicznej lub w ustaleniach Komisja są spełnione.
  • Jeżeli inny producent dokonał już oceny właściwości użytkowych wyrobu budowlanego tego samego typu objętego Polską Normą – to producent przy określaniu typu wyrobu budowlanego i ocenie jego właściwości użytkowych może wykorzystać wyniki tzw. badań typu innego producenta, za jego zgodą, wykazując w dokumentacji technicznej, że spełnione są ww. okoliczności.
  • Jeżeli producent jest mikroprzedsiębiorcą i produkuje wyrób budowlany, dla którego stosuje się krajowy system oceny i weryfikacji stałości właściwości 3 lub 4 – to producent może zastąpić wskazane w zastosowanej Polskiej Normie metody badań innymi metodami, jeżeli wykaże równoważność tych metod w dokumentacji technicznej.

Podstawa prawna:

-      § 4 ust. 9, § 5 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz § 5 ust. 2 rozporządzenia w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym (3)

 

Przed wprowadzeniem wyrobu budowlanego do obrotu jedynie jego producent ma prawo i obowiązek, na podstawie m.in.:

  • określonego przez siebie zamierzonego zastosowania wyrobu, w tym funkcji, jaką wyrób wbudowany w sposób trwały w obiekt budowlany ma spełniać,
  • wpływu tego wyrobu na spełnienie wymagań podstawowych dotyczących obiektu budowlanego (przedstawionych w załączniku I do rozporządzenia (UE) Nr 305/2011(2), a także
  • składu materiałowego wyrobu i przyjętych rozwiązań technicznych

ustalić lub uzyskać dla niego właściwy dokument odniesienia (normę zharmonizowaną, Polską Normę wyrobu, krajową ocenę techniczną albo europejską ocenę techniczną) – celem zastosowania właściwego trybu wprowadzenia tego wyrobu budowlanego do obrotu. 

Uzyskanie krajowej oceny technicznej jestwymagane (w odniesieniu do wyrobów objętych obowiązkiem sporządzenia krajowej deklaracji właściwości użytkowych) w przypadku gdy:

  • dany wyrób budowlany nie jest objęty zakresem przedmiotowym Polskiej Normy wyrobu, albo
  • jeżeli w odniesieniu do co najmniej jednej zasadniczej charakterystyki wyrobu budowlanego metoda oceny przewidziana w Polskiej Normie wyrobu nie jest właściwa, albo
  • jeżeli Polska Norma wyrobu nie przewiduje metody oceny w odniesieniu do co najmniej jednej zasadniczej charakterystyki wyrobu budowlanego.

Podstawa prawna:

art. 9 ust. 1 ustawy o wyrobach budowlanych(1) 

Krajowa ocena techniczna jest wydawana dla wyrobu budowlanego odpłatnie, na wniosek producenta i koszt wnioskodawcy, przez polską jednostkę oceny technicznej lub krajową jednostkę oceny technicznej (wyznaczony instytut), na okres nie dłuższy niż 5 lat.

Jest ona wydawana na podstawie oceny właściwości użytkowych wyrobu budowlanego i przewidywanej trwałości zidentyfikowanego wyrobu budowlanego, potwierdzonych, w zależności od potrzeb, badaniami i obliczeniami z uwzględnieniem zharmonizowanych metod badań i obliczeń, oględzinami, opiniami ekspertów lub innymi dokumentami, uwzględniając w tej ocenie mające zastosowanie przepisy, w tym przepisy techniczno-budowlane, oraz zasady wiedzy technicznej.

Wykaz jednostek oceny technicznej i krajowych jednostek oceny technicznej wyznaczonych do wydawania krajowych ocen technicznych, wraz z zakresami ich właściwości, jest dostępny na stronach internetowych GUNB w biuletynie informacji publicznej „bip”.

Podstawa prawna:

-      art. 9 ust. 2, 3 i 5 ustawy o wyrobach budowlanych (1)

Wzór wniosku o wydanie krajowej oceny technicznej, tryb wydawania, zmiany lub przedłużenia terminu ważności krajowej oceny technicznej oraz m.in. zawartość krajowej oceny technicznej określa rozporządzenie w sprawie krajowych ocen technicznych (6) 

Zostało ustanowionych pięć krajowych systemów oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych: 1+, 1, 2+, 3 i 4. Dla każdego z tych krajowych systemów określono zakres działań producenta związanych z oceną i weryfikacją stałości właściwości użytkowych wyrobu budowlanego, a także zakres tej oceny i weryfikacji przeprowadzanej na zlecenie producenta przez jednostkę certyfikującą wyroby lub laboratorium badawcze – akredytowane zgodnie z ustawą o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku (9)niebędące akredytowanymi jednostkami własnymi.

Przy czym przyporządkowanie poszczególnym grupom wyrobów budowlanych wymaganych dla nich ww. krajowych systemów (z uwzględnieniem ich zamierzonego zastosowania) zawiera załącznik nr 1 do rozporządzenia w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym (3).

W krajowych systemach „1+” i „1” wymagany jest m.in. udział akredytowanej jednostki certyfikującej wyroby i uzyskanie krajowego certyfikatu stałości właściwości użytkowych. W systemie „2+” akredytowana jednostka certyfikująca wyroby dokonuje certyfikacji zakładowej kontroli produkcji i wydaje krajowy certyfikat zgodności zakładowej kontroli produkcji (podczas gdy producent m.in. dokonuje tzw. „badań i obliczeń typu”), a w systemie „3” ww. „badania i obliczenia typu” wykonuje na zlecenie producenta akredytowane laboratorium badawcze. Natomiast w systemie „4” wszystkie zadania związane z oceną i weryfikacją stałości właściwości użytkowych wyrobu budowlanego (tj. określenie typu wyrobu budowlanego, ocenę właściwości użytkowych wyrobu na podstawie badań, obliczeń, tabelarycznych wartości lub opisowej dokumentacji tego wyrobu oraz prowadzenie zakładowej kontroli produkcji); wykonuje producent bez udziału akredytowanej jednostki certyfikującej i akredytowanego laboratorium badawczego.

Podstawa prawna:

§ 4 ust. 1–6 oraz § 6 rozporządzenia w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym (3) 

Krajowe systemy oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych wymagają (w różnym zakresie) udziału akredytowanych, zgodnie z ustawą o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku (9), jednostek certyfikujących wyroby lub laboratoriów badawczych.

Jednostka certyfikująca, aby móc wykonywać czynności w krajowych systemach 1+, 1 i 2+, musi posiadać akredytację dla jednostek certyfikujących wyroby do wykonywania czynności wynikających z tych systemów w odniesieniu do wyrobu budowlanego lub grupy wyrobów budowlanych. Natomiast laboratorium badawcze może wykonywać czynności w krajowym systemie 3, jeżeli posiada akredytację dla laboratoriów badawczych z zakresem akredytacji określonym przez odwołanie się do norm na metody badań, procedur badawczych lub obliczeniowych,przywołanychwkrajowychspecyfikacjachtechnicznych, oraz odnoszącym się do wyrobów budowlanych.

Informacje o akredytowanych przez Polskie Centrum Akredytacji jednostkach certyfikujących wyroby i laboratoriach badawczych są dostępne na stronach internetowych Polskiego Centrum Akredytacji: link: www.pca.gov.pl/akredytowane-podmioty/

Podstawa prawna:

§ 4 ust. 1, § 6 ust. 1 i 2 oraz § 7 ust. 1 rozporządzenia w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym(3) 

W krajowym systemie oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych „3” wymagany jest udział laboratorium badawczego, akredytowanego zgodnie z ustawą o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku (9),posiadającego akredytację dla laboratoriów badawczych z zakresem akredytacji określonym przez odwołanie się do norm na metody badań, procedur badawczych lub obliczeniowych, przywołanych w krajowych specyfikacjach technicznych, oraz odnoszącym się do wyrobów budowlanych.

Natomiast przez ww. akredytację należy rozumieć akredytację, o której mowa w rozporządzeniu (WE) nr 765/2008 (6), które wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich. Jego przepisy stosuje się do akredytacji obowiązkowej i dobrowolnej związanej z oceną zgodności niezależnie, czy taka ocena jest obowiązkowa, czy nie, i bez względu na status prawny jednostki dokonującej akredytacji. Rozporządzenie to przewiduje m.in. możliwość akredytacji transgranicznej oraz wyznacza zasady współpracy krajowych jednostek akredytujących w ramach europejskiej infrastruktury akredytacji.

Jednocześnie władze krajowe są zobowiązane uznawać równoważność usług świadczonych przez te jednostki akredytujące, które pomyślnie przeszły ocenę wzajemną (o której mowa w ww. rozporządzeniu) i akceptować tym samym (na podstawie tzw. domniemania) certyfikaty akredytacji tych jednostek oraz świadectwa wydane przez akredytowane przez nie jednostki oceniające zgodność.

Polską krajową jednostką akredytującą w rozumieniu ww. rozporządzenia (WE) nr 765/2008 jest Polskie Centrum Akredytacji.Do zakresu działania PCA należy m.in. akredytowanie jednostek oceniających zgodność oraz współpraca międzynarodowa w zakresie akredytacji. PCA może również zawierać z zagranicznymi jednostkami akredytującymi porozumienia o wzajemnym uznawaniu kompetencji akredytowanych jednostek oceniających zgodność.

Według uzyskanego stanowiska PCA w sprawie możliwości udziału zagranicznych laboratoriów badawczychw ocenie wyrobu dokonywanej w krajowym systemie 3” – za właściwe uznawane są akredytacje laboratoriów udzielone przez jednostki akredytujące, sygnatariuszy wielostronnych porozumień (EA MLA i ILAC MRA) podpisanych przez krajowe jednostki akredytujące, będące członkami międzynarodowych organizacji zrzeszających te jednostki (EA oraz ILAC). Warunkiem uznania takich laboratoriów za właściwe do wykonywania zadań ww. krajowego systemu „3” jest m.in. wymóg, by zakres ich akredytacji odwoływał się do norm na metody badań,procedur badawczych lub obliczeniowych, przywołanych w krajowych specyfikacjach technicznych, odnoszącym się do wyrobów budowlanych. Właściwym do dokonania oceny w tym zakresie jest Polskie Centrum Akredytacji.

Podstawa prawna:

-      § 4 ust. 1 i 5, § 6 ust. 2 rozporządzenia w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym (3)

-      art. 1 ust. 1 pkt 5, art. 4 pkt 1 i art. 39 ustawy o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku (9)

-      art. 2 pkt 10, art. 3, 7, 10 i 11 ust. 2, art. 14 rozporządzenia (WE) nr 765/2008 (10) 

W przypadku krajowego systemu oceny i weryfikacji stałości weryfikacji użytkowych „1+” i „1” dokumentem wymaganym do sporządzenia krajowej deklaracjiwłaściwości użytkowych jest m.in. krajowy certyfikat stałości właściwości użytkowych, a w przypadku systemu „2+krajowy certyfikat zgodności zakładowej kontroli produkcji – wydane przez jednostkę certyfikującą wyroby, akredytowanązgodnie z ustawą o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku (9).Przy czympowyższa jednostka certyfikująca wyroby musi posiadać akredytację do wykonywania czynności wynikających z ww. krajowych systemów, w odniesieniu do właściwego wyrobu budowlanego lub właściwej grupy wyrobów budowlanych.

Natomiast przez ww. akredytację należy rozumieć akredytację, o której mowa w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 765/2008 (10), które wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich. Jego przepisy stosuje się do akredytacji obowiązkowej i dobrowolnej związanej z oceną zgodności niezależnie, czy taka ocena jest obowiązkowa, czy nie, i bez względu na status prawny jednostki dokonującej akredytacji. Rozporządzenie to przewiduje m.in. możliwość akredytacji transgranicznej oraz wyznacza zasady współpracy krajowych jednostek akredytujących w ramach europejskiej infrastruktury akredytacji.

Jednocześnie w myśl rozporządzenia (WE) Nr 765/2008, władze krajowe uznają równoważność usług świadczonych przez te jednostki akredytujące, które pomyślnie przeszły ocenę wzajemną o której mowa w tym rozporządzeniu, i akceptują tym samym, na podstawie tzw. domniemania, certyfikaty akredytacji tych jednostek oraz świadectwa wydane przez akredytowane przez nie jednostki oceniające zgodność.

Polską krajową jednostką akredytującą w rozumieniu rozporządzenia Nr 765/2011 jest Polskie Centrum Akredytacji (PCA), do zakresu działania którego należy m.in. akredytowanie jednostek oceniających zgodność oraz współpraca międzynarodowa w zakresie akredytacji. PCA może również zawierać z zagranicznymi jednostkami akredytującymi porozumienia o wzajemnym uznawaniu kompetencji akredytowanych jednostek oceniających zgodność.

W przypadku ww. krajowych systemów 1+”,„1” oraz„2+”, akredytacja dla jednostek certyfikujących wyroby w powyższych systemach jest udzielana przez Polskie Centrum Akredytacji w zakresie wykonywania czynności wynikających z ww. krajowych systemów jako akredytacja dedykowana do obszaru regulowanego, w odniesieniu do wymagań sektorowego programu akredytacji opisanego w dokumencie DAC-24 „Akredytacja jednostek oceniających zgodność w zakresie krajowych systemów oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych wyrobów budowlanych” (dostępnym na stronach internetowych PCA: www.pca.gov.pl). Zawiera on m.in. wskazanie wymagań akredytacyjnych dla jednostek certyfikujących wyroby oceniających zgodność w ramach zadań wynikających z ww. rozporządzenia w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym.

Z powyższego wynika, że w szczególnych przypadkach „krajowe certyfikaty stałości właściwości użytkowych” i „krajowe certyfikaty zgodności zakładowej kontroli produkcji”, udzielone przez zagraniczne jednostki certyfikujące wyroby, mogą być uznane za spełniające wymagania rozporządzenia w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym (np. wydane przez jednostki zagraniczne akredytowane przez PCA) – przy czym właściwym do dokonania oceny w tym zakresie jest Polskie Centrum Akredytacji.

Podstawa prawna:

-      § 4 ust. 1, 2, 3 i 4 oraz § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym (3)

-      art. 1 ust. 1 pkt 5, art. 4 pkt 1 i art. 39 ustawy o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku (9)

-      art. 1, art. 2 pkt 10, art. 3, 7, 10 i 11 ust. 2, art. 14 rozporządzenia (WE) nr 765/2008 (10) 

Obowiązek sporządzenia krajowej deklaracji właściwości użytkowych dotyczy wyrobów budowlanych objętych załącznikiem nr 1 do rozporządzeniaw sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym (3). Warto przy tym zwrócić uwagę na przypis1) zamieszczony przy tytule tego załącznika, wskazujący, że obowiązek ten nie dotyczy wyrobów budowlanych objętych normami zharmonizowanymi lub zgodnych z wydanymi dla nich europejskimi ocenami technicznymi, które wprowadzane są do obrotu lub udostępniane na rynku krajowym zgodnie z rozporządzeniem (UE) Nr 305/2011 (2)), ani wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu na tzw. „zasadzie wzajemnego uznawania”.

Jednocześnie – zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o wyrobach budowlanych (1) – wyrób budowlany nieobjęty normą zharmonizowaną, dla której zakończył się okres koegzystencji, o którym mowa w art. 17 ust. 5 rozporządzenia (UE) Nr 305/2011, i dla którego nie została wydana europejska ocena techniczna, może być wprowadzony do obrotu, jeżeli został oznakowany znakiem budowlanym, którego wzór określa załącznik nr 1 do tej ustawy.

Natomiast podstawowym warunkiem umieszczenia oznakowania znakiem budowlanym na wyrobie budowlanym jest sporządzenie, przez producenta tego wyrobu, na jego wyłączną odpowiedzialność, krajowej deklaracji właściwości użytkowych wyrobu budowlanego. W myśl bowiem art. 8 ust. 1 ustawy o wyrobach budowlanych, oznakowanie znakiem budowlanym umieszcza się na wyrobie budowlanym, dla którego producent sporządził, na swoją wyłączną odpowiedzialność, krajową deklarację właściwości użytkowych wyrobu budowlanego. Właściwości użytkowe wyrobu budowlanego, zadeklarowane w krajowej deklaracji zgodnie z właściwą przedmiotowo Polską Normą wyrobu lub krajową oceną techniczną, należy odnieść do tych zasadniczych charakterystyk, które mają wpływ na spełnienie podstawowych wymagań przez obiekty budowlane, zgodnie z zamierzonym zastosowaniem tego wyrobu. 

Producent znakuje wyrób budowlany znakiem budowlanym przed wprowadzeniem go do obrotu lub udostępnieniem na rynku krajowym. Przy czym oznakowaniu wyrobu budowlanego znakiem budowlanym towarzyszy m.in. numer krajowej deklaracji właściwości użytkowych i oznaczenie typu wyrobu budowlanego.

Z powyższego wynika, iż producent wystawia krajową deklarację właściwości użytkowych przed wprowadzeniem do obrotu lub udostępnieniem na rynku krajowym (pierwszego „egzemplarza”) wyrobu budowlanego danego typu. Oznacza to, że producent wystawia jedną deklarację właściwości użytkowych, dotyczącą wszystkich egzemplarzy wyrobów budowlanych danego typu wprowadzonych do obrotu po jej wystawieniu. Producent wyrobu nie jest zobowiązany do wystawienia nowej krajowej deklaracji tak długo, jak długo aktualne pozostają dane w niej zawarte i jak długo warunki związane z jej wystawieniem nie ulegną istotnej zmianie.

Ponowne przeprowadzenie oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych wyrobu budowlanego i ponowne wystawienie deklaracji właściwości użytkowych może być niezbędne np. w przypadku:

  • dokonania takich zmian produkowanego wyrobu, że jego właściwości użytkowe przestają odpowiadać właściwościom użytkowym zadeklarowanym w krajowej deklaracji właściwości użytkowych,
  • zmiany warunków produkcji odnoszących się do materiałów składowych, systemu produkcji lub innych czynników, których konsekwencją może być zmiana typu wyrobu budowlanego, dla którego została sporządzona dana krajowa deklaracja,
  • zmiany w specyfikacji technicznej, z zastosowaniem której zostały zadeklarowane właściwości użytkowe, utraty możliwości prawnych deklarowania właściwości z daną specyfikacją (np. brak możliwości stosowania Polskiej Normy z uwagi na datę jej wycofanie ze zbioru Polskich Norm, utraty ważności krajowej oceny technicznej),
  • utraty ważności dokumentu, który był wykorzystywany w procesie oceny, np. utraty ważności certyfikatu stałości właściwości użytkowych, jeżeli był wymagany.

Podstawa prawna:

§ 2 pkt 6, § 8 i 10 ust. 1, § 11 ust. 1 pkt 3 i 5 rozporządzenia w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym(3) 

Producent udostępnia kopię krajowej deklaracji na swojej stronie internetowej przez okres dziesięciu lat od dnia wprowadzenia wyrobu budowlanego do obrotu. Udostępniając krajową deklarację właściwości użytkowych na stronie internetowej, producent jest obowiązany: zapewnić, aby zawartość krajowej deklaracji nie była zmieniana po jej udostępnieniu na stronie internetowej oraz wskazać w informacji towarzyszącej oznakowaniu wyrobu budowlanego znakiem budowlanym adres strony internetowej, na której krajowa deklaracja jest udostępniona.

Jeżeli kopia krajowej deklaracji nie jest udostępniona na stronie internetowej producenta, kopię tej deklaracji przesyła się odbiorcy wyrobu budowlanego drogą elektroniczną, a na żądanie odbiorcy wyrobu budowlanego kopia krajowej deklaracji jest dostarczana w postaci papierowej. Przy czym w przypadku, gdy dostawa tych samych wyrobów budowlanych jest przeznaczona dla jednego odbiorcy, może jej towarzyszyć jedna kopia krajowej deklaracji w postaci papierowej albo elektronicznej.

Należy jednocześnie podkreślić, że numer krajowej deklaracji właściwości użytkowych oraz większość danych zamieszczonych w deklaracji (w tym dane producenta, nazwę i oznaczenie typu wyrobu budowlanego, numer referencyjny Polskiej Normy lub numer i rok wydania krajowej oceny technicznej, zgodnie z którą zostały zadeklarowane właściwości użytkowe) powinny towarzyszyć oznakowaniu znakiem budowlanym.

Podstawa prawna:

§ 9 ust. 1, 3. 4 i 5 rozporządzenia w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym(3) 

Oznakowanie znakiem budowlanym nie jest „nadawane” wyrobom budowlanym przez żadną zewnętrzną „instytucję”, lecz jest umieszczane przez producenta po wypełnieniu określonych obowiązków określonych ustawą o wyrobach budowlanych (1), wraz z rozporządzeniami wykonawczymi wydanymi na podstawie tej ustawy.

Warunkiem umieszczenia tego oznakowania jest przede wszystkim sporządzenie, przez producenta wyrobu, krajowej deklaracji właściwości użytkowych. Przez umieszczenie lub zlecenie umieszczenia znaku budowlanego na wyrobie budowlanym producent ponosi odpowiedzialność za zgodność tego wyrobu z deklarowanymi właściwościami użytkowymi, wymaganiami określonymi w niniejszej ustawie oraz w przepisach odrębnych, mającymi zastosowanie do tego wyrobu.

Podstawa prawna:

art. 8 ust. 1, 1a i 8 ustawy o wyrobach budowlanych (1) 

Oznakowaniu wyrobu budowlanego znakiem budowlanym towarzyszą następujące informacje:

  • dwie ostatnie cyfry roku, w którym znak budowlany został po raz pierwszy umieszczony na wyrobie budowlanym,
  • nazwa i adres siedziby producenta lub znak identyfikacyjny pozwalający jednoznacznie określić nazwę i adres siedziby producenta,
  • nazwa i oznaczenie typu wyrobu budowlanego,
  • numer referencyjny Polskiej Normy lub numer i rok wydania krajowej oceny technicznej, zgodnie z którą zostały zadeklarowane właściwości użytkowe,
  • numer krajowej deklaracji,
  • poziom lub klasa zadeklarowanych właściwości użytkowych,
  • nazwa jednostki certyfikującej, jeżeli taka jednostka uczestniczyła w ocenie i weryfikacji stałości właściwości użytkowych wyrobu budowlanego,
  • adres strony internetowej producenta, jeżeli krajowa deklaracja jest na niej udostępniona.

Informacje te umieszcza się w sposób widoczny, czytelny i trwały, bezpośrednio na wyrobie budowlanym albo na etykiecie przymocowanej do tego wyrobu. Jeżeli umieszczenie tych informacji w powyższy sposób nie jest możliwe z uwagi na wielkość lub charakter wyrobu budowlanego, umieszcza się je na opakowaniu jednostkowym lub opakowaniu zbiorczym wyrobu budowlanego albo na dokumentach towarzyszących wyrobowi.

Podstawa prawna:

§ 10 ust. 2 i 3 oraz § 11 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym (3) 

Wyrobom budowlanym oznakowanym znakiem budowlanym powinny towarzyszyć dodatkowo:

  • kopia krajowej deklaracji właściwości użytkowych – którą dostarcza się odbiorcy w wersji papierowej lub elektronicznej z każdym wyrobem udostępnianym na rynku krajowym (kopię udostępnia się na stronie internetowej producenta lub przesyła odbiorcy drogą elektroniczną, a na żądanie odbiorcy dostarcza w formie papierowej),
  • karta charakterystyki lub informacje o substancjach zawartych w wyrobie budowlanym, o których mowa odpowiednio w art. 31 lub art. 33 rozporządzenia (WE) Nr 1907/2006, zwanego rozporządzeniem REACH (7) (są one dostarczane lub udostępniane wraz z krajową deklaracją właściwości użytkowych),
  • w stosownych przypadkach instrukcje stosowania, instrukcje obsługi lub informacje dotyczące zagrożenia dla zdrowia lub bezpieczeństwa, jaki wyrób znakowany znakiem budowlanym stwarza podczas stosowania i użytkowania,
  • dodatkowa informacja (oprócz informacji towarzyszących oznakowaniu znakiem budowlanym) umożliwiające identyfikację wyrobu budowlanego,
  • nazwa lub zastrzeżony znak towarowy i adres kontaktowy importera.

Podstawa prawna:

-      art. 8 ust 5a i 5b, art. 10a ust. 2 i 4, art. 10 c ust. 3 i 7 oraz art. 10d ust. 1 ustawy o wyrobach budowlanych (1)

§ 9 rozporządzenia w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym (3) 

W świetle przepisów o wyrobach budowlanych, „wyrób budowlany” oznacza każdy wyrób lub zestaw wyprodukowany i wprowadzony do obrotu w celu trwałego wbudowania w obiektach budowlanych lub ich częściach, którego właściwości wpływają na właściwości użytkowe obiektów budowlanych w stosunku do podstawowych wymagań dotyczących obiektów budowlanych. Natomiast „zestaw” oznacza wyrób budowlany wprowadzony do obrotu przez jednego producenta jako zestaw co najmniej dwóch odrębnych składników, które muszą zostać połączone, aby mogły zostać włączone w obiektach budowlanych. W przypadku „zestawu” wyrobów – wyrobem budowlanym jest zestaw składników i podlega on jako całość oznakowaniu znakiem budowlanym.

W przypadku, gdy w skład zestawu będącego wyrobem budowlanym, podlegającym oznakowaniu znakiem budowlanym, wchodzą wyroby mogące występować jako samodzielne wyroby budowlane, obowiązujące przepisy nie zabraniają oznakowania ich znakiem budowlanym (albo oznakowaniem CE), pod warunkiem przeprowadzenia oddzielnej, wynikającej z przepisów i zastosowanej specyfikacji technicznej wyrobu, stosownej procedury z tym związanej (w tym wystawienia odpowiedniej deklaracji właściwości użytkowych i umieszczenia na nich ww. oznakowania). Jednocześnie, w niektórych przypadkach wyrobów budowlanych wprowadzanych do obrotu jako zestaw, dokonanie odrębnych ocen właściwości użytkowych i oznakowanie właściwym oznakowaniem części lub wszystkich komponentów zestawów może być obowiązkiem, jeżeli tak wynika z przepisów i ze specyfikacji technicznych tych wyrobów.

Podstawa prawna:

-      art. 2 pkt 1 ustawy o wyrobach budowlanych (1)

art. 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia (UE) Nr 305/2011 (2)

Obowiązki te zostały określone przepisami rozdziału 2a ustawy o wyrobach budowlanych (1): obowiązki producenta zawiera art. 10a i 10b ust. 2, obowiązki importerów art. 10c, zaś sprzedawców art. 10d ww. ustawy. 

W przepisach o wyrobach budowlanych „producent” – jest to osoba fizyczna lub prawna, która produkuje wyrób budowlany lub która zleca zaprojektowanie lub wyprodukowanie wyrobu budowlanego i wprowadza ten wyrób do obrotu pod własną nazwą lub znakiem firmowym.

Do obowiązków producenta wyrobu budowlanego, podlegającego oznakowaniu znakiem budowlanym w szczególności należy:

  • sporządzenie krajowej deklaracji właściwości użytkowych oraz dokumentacji technicznej zawierającej istotne elementy związane z wymaganym krajowym systemem oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych wyrobu budowlanego,
  • umieszczenie na wyrobie budowlanym lub jego etykiecie znaku budowlanego (ewentualnie w określonych okolicznościach na opakowaniu lub w dokumentach towarzyszących temu wyrobowi) i informacji towarzyszących, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 8 ust. 8, oraz dodatkowej informacji umożliwiającej identyfikację wyrobu budowlanego,
  • dostarczenie lub udostępnienie – wraz z wyrobem budowlanym udostępnianym na rynku krajowym – (sporządzonych w języku polskim): kopii krajowej deklaracji właściwości użytkowych, karty charakterystyki lub informacji o zawartych substancjach (o których mowa odpowiednio w art. 31 lub art. 33 rozporządzenia REACH(7)), a także w stosownych przypadkach instrukcji stosowania, instrukcji obsługi lub informacji dotyczących zagrożenia dla zdrowia i bezpieczeństwa, jakie wyrób budowlany stwarza podczas stosowania i użytkowania,
  • prowadzenie ewidencji skarg, wyrobów budowlanych niespełniających wymagań, wyrobów budowlanych wycofanych z obrotu lub z użytkowania,
  • informowanie sprzedawców o wyrobach budowlanych wycofanych z obrotu lub z użytkowania,
  • stosowanie procedur zapewniających utrzymanie przy produkcji wyrobu budowlanego deklarowanych właściwości użytkowych,
  • przechowywanie krajowej deklaracji właściwości użytkowych oraz związanej z nią dokumentacji technicznej przez okres co najmniej 10 lat od dnia wprowadzenia do obrotu wyrobu budowlanego.

Podstawa prawna:

-      art. 2 pkt 19 rozporządzenia (UE) Nr 305/2011 (2)

art. 10a ustawy o wyrobach budowlanych (1) 

„Upoważniony przedstawiciel” – jest to osoba fizyczna lub prawna mającą siedzibę w Unii, która otrzymała pisemne pełnomocnictwo producenta do wykonywania w jego imieniu określonych zadań.

W przypadku wyrobów budowlanych znakowanych znakiem budowlanym, producent może wyznaczyć, w formie pisemnej, upoważnionego przedstawiciela mającego siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jako swojego upoważnionego przedstawiciela może zatem wyznaczyć dowolną osobę fizyczną lub prawną mającą siedzibę na terytorium Polski, przy czym zakres udzielonego pełnomocnictwa powinien umożliwić upoważnionemu przedstawicielowi wykonywanie co najmniej następujących zadań:

  • przechowywanie krajowej deklaracji właściwości użytkowych i dokumentacji technicznej do dyspozycji właściwego organu przez okres co najmniej 10 lat od dnia wprowadzenia do obrotu wyrobu budowlanego,
  • na uzasadnione żądanie właściwego organu – dostarczanie organowi informacji oraz dokumentacji, niezbędnych do wykazania zgodności danego wyrobu budowlanego z deklaracją właściwości użytkowych i z innymi mającymi zastosowanie wymaganiami określonymi w niniejszej ustawie,
  • na żądanie właściwego organu – współpracę z organem w działaniach podjętych w celu usunięcia zagrożeń, jakie stwarzają wyroby budowlane objęte udzielonym pełnomocnictwem.

Zakres udzielonego pełnomocnictwa nie może jednakże obejmować sporządzania dokumentacji technicznej.

Jednocześnie, ilekroć w ustawie o wyrobach budowlanych jest mowa o producencie, należy przez to rozumieć także upoważnionego przedstawiciela producenta. Upoważniony przedstawiciel producenta ponosi więc odpowiedzialność administracyjną za wyrób budowlany jak jego producent. Do upoważnionego przedstawiciela właściwy organ nadzoru budowlanego może kierować żądania oraz wydawać nakazy jak w przypadku producenta.

Podstawa prawna:

-      art. 2 pkt 22 rozporządzenia (UE) Nr 305/2011 (2)

art. 2 pkt 6, art. 10b ust. 1, 3 i 4 ustawy o wyrobach budowlanych (1) 

Gdy producent wyrobu budowlanego, znakowanego znakiem budowlanym, ma siedzibę poza terytorium Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym – lub Turcji, jest on zobowiązany wyznaczyć, w formie pisemnej, upoważnionego przedstawiciela mającego siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Podstawa prawna:

art. 10b ust. 1 i 2 ustawy o wyrobach budowlanych (1) 

Importerem jest osoba fizyczna lub prawna mająca siedzibę w Unii, która wprowadza wyrób budowlany z państwa trzeciego do obrotu w Unii.

Może on wprowadzić do obrotu lub udostępniać na rynku krajowym wyłącznie wyroby budowlane, które spełniają wymagania określone w ustawie o wyrobach budowlanych. Ponadto importer:

  • zapewnia, aby w czasie, gdy ponosi on odpowiedzialność za wyrób budowlany, warunki jego przechowywania lub transportu nie wpływały niekorzystnie na jego zgodność z krajową deklaracją i z innymi wymaganiami określonymi w niniejszej ustawie,
  • umieszcza na wyrobie budowlanym swoją nazwę lub zastrzeżony znak towarowy oraz swój adres kontaktowy (w przypadku gdy wielkość lub charakter wyrobu budowlanego uniemożliwiają umieszczenie na nim informacji, o których mowa wyżej, importer umieszcza wymagane informacje na opakowaniu lub w dokumentach towarzyszących temu wyrobowi),
  • przechowuje kopię krajowej deklaracji przez okres co najmniej 10 lat od dnia wprowadzenia do obrotu wyrobu budowlanego i zapewnia przez ten okres udostępnianie właściwemu organowi, na jego żądanie, dokumentacji technicznej,
  • na żądanie właściwego organu współpracuje z tym organem w działaniach, które organ podejmuje w celu usunięcia zagrożeń, jakie stwarzają wyroby budowlane udostępniane przez niego na rynku krajowym,
  • wraz z wyrobem budowlanym udostępnianym na rynku krajowym dostarcza lub udostępnia dokumenty określone w art. 8 ust. 5a i 5b ustawy o wyrobach budowlanych, a także w stosownych przypadkach dostarcza (sporządzone w języku polskim) instrukcje stosowania, instrukcje obsługi lub informacje dotyczące zagrożenia dla zdrowia i bezpieczeństwa, jakie wyrób budowlany stwarza podczas stosowania i użytkowania,
  • w odniesieniu do wprowadzonych do obrotu wyrobów budowlanych prowadzi ewidencje: skarg, wyrobów budowlanych niespełniających wymagań określonych w ww. ustawie oraz wyrobów budowlanych wycofanych z obrotu lub z użytkowania, a ponadto – informuje sprzedawców o wyrobach budowlanych wycofanych z obrotu lub z użytkowania.

Podstawa prawna:

-      art. 2 pkt 21 rozporządzenia (UE) Nr 305/2011(2)

-      art. 10c ust. 1, 2, 3, 5, 6 i 7 ustawy o wyrobach budowlanych(1)

___________________________________

(1) ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r o wyrobach budowlanych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1213)

(2) rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 305/2011 z dnia 9 marca 2011 r. ustanawiające zharmonizowane warunki wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych i uchylające dyrektywę Rady 89/106/EWG (Dz. Urz. UE L 88 z 04.04.2011, str. 5, z późn. zm.)

(3) rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 17 listopada 2016 r. w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym (Dz. U. poz. 1966, z późn. zm.)

(4) ustawa z dnia 12 września 2002 r. o normalizacji (Dz. U. z 2015 r. poz. 1483)

(5) ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351, z późn. zm.)

(6) rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 17 listopada 2016 r. w sprawie krajowych ocen technicznych (Dz. U. poz. 1968)

(7) rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH) i utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów, zmieniające dyrektywę 1999/45/WE oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 793/93 i rozporządzenie Komisji (WE) nr 1488/94, jak również dyrektywę Rady 76/769/EWG i dyrektywy Komisji 91/155/EWG, 93/67/EWG, 93/105/WE i 2000/21/WE (Dz. Urz. UE L 396 z 30.12.2006, str. 1, z późn. zm.)

(8) rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/515 z dnia 19 marca 2019 r. w sprawie wzajemnego uznawania towarów zgodnie z prawem wprowadzonych do obrotu w innym państwie członkowskim oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 764/2008 (Dz. Urz. UE L 91 z 29.03.2019, str. 1)

(9) ustawa z dnia 13 kwietnia 2016 r. o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku (Dz. U. z 2022 r. poz. 5)

(10) rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 765/2008 z dnia 9 lipca 2008 r. ustanawiające wymagania w zakresie akredytacji i nadzoru rynku odnoszące się do warunków wprowadzania produktów do obrotu i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 339/93 (Dz. Urz. UE L 218 z 13.08.2008, str. 30)

 

 

Informacje ogólne dotyczące stosowania zasady wzajemnego uznawania i rozporządzenia (UE) 2019/515 (1), są dostępne na stronach internetowych portalu Your Europe (Twoja Europa), link: https://europa.eu/youreurope/index.htm.

Przepisy i procedury dotyczące stosowania przez państwa członkowskie zasady wzajemnego uznawania w indywidualnych przypadkach w odniesieniu do towarów objętych zakresem stosowania art. 34 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), które są zgodnie z prawem wprowadzane do obrotu w innym państwie członkowskim – określa rozporządzenie (UE) 2019/515 (1), które wiąże w całościi jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.

Rozporządzenie to dotyczy m.in. stosowania zasady wzajemnego uznawania przez państwa członkowskie w indywidualnych przypadkach w odniesieniu do towarów lub aspektów towarów, które nie podlegają harmonizacji na poziomie Unii, a które zgodnie z prawem zostały wprowadzone do obrotu w innym państwie członkowskim.

Więcej informacji dotyczących stosowania zasady wzajemnego uznawania w Polsce można znaleźć na stronie internetowej Punktu Kontaktowego do Spraw Produktów, prowadzonego przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii:https://www.gov.pl/web/rozwoj/punkt-kontaktowy-do-spraw-produktow.

Do wyrobów budowlanych objętych ww. rozporządzeniem (UE) 2019/515, w przypadku ich udostępniania na polskim rynku krajowym zastosowanie ma również art. 5 ust. 3 ustawy o wyrobach budowlanych (2), dotyczący stosowania zasady wzajemnego uznawania na terytorium Polski. Z przepisu tego wynika bowiem, że wyrób budowlany nieobjęty zakresem przedmiotowym normy zharmonizowanej w rozumieniu rozporządzenia (UE) Nr 305/2011 (3) ani europejskim dokumentem oceny – może być udostępniany na rynku krajowym, jeżeli:

-      został legalnie wprowadzony do obrotu w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym oraz w Turcji, a jednocześnie

-      jego właściwości użytkowe umożliwiają spełnienie podstawowych wymagań (przedstawionych w załączniku I do rozporządzenia (UE) Nr 305/2011) przez obiekty budowlane zaprojektowane i budowane w sposób określony w przepisach techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej.

Wraz z wyrobem budowlanym udostępnianym na rynku krajowym dostarcza się informacje o jego właściwościach użytkowych oznaczonych zgodnie z przepisami państwa, w którym wyrób budowlany został wprowadzony do obrotu, instrukcje stosowania, instrukcje obsługi oraz informacje dotyczące zagrożenia dla zdrowia i bezpieczeństwa, jakie ten wyrób stwarza podczas stosowania i użytkowania. Powyższe informacje i instrukcje dostarcza się w języku polskim.

Podstawa prawna:

-          art. 1 ust. 2, art. 2 ust. 1 i 2 lit. a rozporządzenia (UE) 2019/515(1)

-          art. 5 ust. 3 ustawy o wyrobach budowlanych(2)

-          art. 2 pkt 10 rozporządzenia (UE) Nr 305/2011(3)

-          art. 7 ust. 3 i art. 7a ust. 1 ustawy o języku polskim(4) 

Przepisy regulujące wprowadzenie do obrotu i udostępnianie na rynku krajowym wyrobów budowlanych nie przewidują – przed wprowadzeniem do obrotu lub udostępnieniem wyrobów na rynku krajowym – dokonywania ich ocen przez żaden z organów administracji ani wymogu uzyskiwania uprzednich zezwoleń czy dopuszczeń, co dotyczy również udostępniania wyrobów budowlanych legalnie wprowadzonych do obrotu w innym państwie członkowskim. 

Wyroby budowlane udostępnione już na polskim rynku krajowym, w tym wyroby budowlane legalnie wprowadzone do obrotu w innym państwie członkowskim, mogą zostać objęte kontrolą, o której mowa w rozdziale 4 ustawy o wyrobach budowlanych (2). Kontrole te prowadzone są (przede wszystkim u sprzedawców) przez organy właściwe w sprawach wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu lub udostępnionych na rynku krajowym, to jest przez:

- wojewódzkich inspektorów nadzoru budowlanego,

- Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego.

Na podstawie ustaleń ww. kontroli, jeżeli to zasadne, są wszczynane i prowadzone postępowania w sprawie wyrobów budowlanych niespełniających wymagań określonych w ustawie o wyrobach budowlanych. W przypadku wyrobów budowlanych legalnie wprowadzonych do obrotu w innym państwie członkowskim – powyższe postępowania dotyczą przede wszystkim niespełnienia wymagań określonych w art. 5 ust. 3 o wyrobach budowlanych (2).

Podczas ww. kontroli i ewentualnie wszczynanych postępowaniach administracyjnych (w sprawach wyrobów budowlanych niespełniających wymagań) są odpowiednio uwzględniane przepisy art. 5 rozporządzenia (UE) 2019/515 (1), w tym oświadczenia o wzajemnym uznawaniu, dostarczane zgodnie z art. 4 powyższego rozporządzenia.

Natomiast przywołany przepis art. 5 ust. 3 ustawy o wyrobach budowlanych określa wymagania (w tym, w sposób ogólny, wymagania techniczne), jakie powinien spełniać wyrób budowlany, nieobjęty harmonizacją europejską określoną rozporządzeniem (UE) Nr 305/2011 (3), który został legalnie wprowadzony do obrotu w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym oraz w Turcji.

W związku z powyższym, taki legalnie wprowadzony do obrotu wyrób budowlany może być następnie udostępniany na rynku krajowym, jeżeli jego właściwości użytkowe umożliwiają spełnienie podstawowych wymagań przez obiekty budowlane zaprojektowane i budowane w sposób określony w przepisach techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej. Wraz z wyrobem budowlanym udostępnianym na rynku krajowym dostarcza się informacje o jego właściwościach użytkowych oznaczonych zgodnie z przepisami państwa, w którym wyrób budowlany został wprowadzony do obrotu, instrukcje stosowania, instrukcje obsługi oraz informacje dotyczące zagrożenia dla zdrowia i bezpieczeństwa, jakie ten wyrób stwarza podczas stosowania i użytkowania (informacje te i instrukcje należy dostarczyć w języku polskim).

Natomiast ww. przepisy techniczno-budowlane ustanowione zostały przede wszystkim rozporządzeniami wydanymi na podstawie art. 7 ust. 2 pkt 1 lub pkt 2 ustawy – Prawo budowlane (5). Określają one warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane i ich usytuowanie. Zatem wymagania dla wyrobów budowlanych, o których mowa wyżej, zależą od postanowień rozporządzeń, które odnoszą się do określonych rodzajów obiektów budowlanych, w których wyroby mogą być zastosowane. Zauważyć przy tym należy, że – wobec ustanowienia wymagań dla określonych elementów obiektu – wymagania dla wyrobów budowlanych mogą również zależeć od przewidywanego miejsca ich instalowania w tych elementach.

Wykaz powyższych warunków technicznych dostępny jest na stronach internetowych GUNB.

Jednocześnie wymaga podkreślenia, że możliwość zastosowania wyrobu budowlanego zgodnie z zamierzonym zastosowaniem, w konkretnym obiekcie budowlanym lub konkretnym elemencie (miejscu) danego obiektu budowlanego – warunkują właściwości użytkowe danego wyrobu. Prawidłowe zastosowanie wyrobu budowlanego zgodnie z zasadami wiedzy technicznej powinno bowiem zapewnić spełnienie wymagań przepisów, w tym przepisów techniczno-budowlanych oraz wymagań podstawowych dotyczących obiektów budowlanych (określonych w załączniku I do rozporządzenia (UE) Nr 305/2011).

Natomiast o możliwości zastosowania przy wykonywaniu robót budowlanych danego wyrobu budowlanego w konkretnym miejscu konkretnego obiektu budowlanego (niezależnie od kwestii, że wyrób ten powinien spełniać wymagania formalne dotyczące wprowadzenia go do obrotu), rozstrzygają – w oparciu o przepisy, w tym techniczno-budowlane, i zasady wiedzy technicznej – uczestnicy procesu budowlanego, o których mowa w art. 17 ustawy – Prawo budowlane, w tym przede wszystkim wykonujący samodzielne funkcje techniczne: projektant, kierownik budowy i inspektor nadzoru inwestorskiego.

Podstawa prawna:

-          art. 4, art. 5 ust. 3, art. 11, 12, 17, 18 i 30 ustawy o wyrobach budowlanych(2)

-          art. 7 ust. 3 i art. 7a ust. 1 ustawy o języku polskim(4)

-          art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 10 ustawy – Prawo budowlane (5) 

Producent towarów lub towarów danego rodzaju, które są lub mają zostać udostępnione na rynku w państwie członkowskim przeznaczenia, może do celów wzajemnego uznawania sporządzić dobrowolne oświadczenie o zgodnym z prawem wprowadzeniu do obrotu towarów (zwane dalej „oświadczeniem o wzajemnym uznawaniu”) w celu wykazania przed właściwymi organami państwa członkowskiego przeznaczenia, że towary lub towary tego rodzaju zgodnie z prawem wprowadzono do obrotu w innym państwie członkowskim. Oświadczenie o wzajemnym uznawaniu musi mieć strukturę określoną w częściach I i II załącznika oraz zawierać wszystkie określone tam informacje.

Pod określonymi warunkami, oświadczenie o wzajemnym uznawaniu może być także sporządzone przez upoważnionego przedstawiciela, importera lub dystrybutora.

Przy czym podmioty gospodarcze, które podpisują oświadczenie o wzajemnym uznawaniu lub jego część, są odpowiedzialne za treść i dokładność informacji, które przedstawiają w oświadczeniu o wzajemnym uznawaniu, w tym za poprawność informacji, które przetłumaczyły.

Podstawa prawna:

art. 4 rozporządzenia (UE) 2019/515 (1) 

Zgodnie z przepisami art. 30 ust. 1 ustawy o wyrobach budowlanych (2), w wyniku kontroli u sprzedawcy, w przypadku stwierdzenia, że wyrób budowlany nie spełnia wymagań określonych w ww. ustawie, a więc także w przypadku niespełnienia wymagań określonych w art. 5 ust. 3 tej ustawy, właściwy organ wydaje:

  • postanowienie zakazujące dalszego udostępniania wyrobu budowlanego przez sprzedawcę, wyznaczając termin usunięcia określonych nieprawidłowości (art. 30 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy).

Na ww. postanowienie przysługuje zażalenie (art. 30 ust. 1a ustawy).

Natomiast w przypadku nieusunięcia w terminie nieprawidłowości określonych w postanowieniu, o którym mowa w art. 30 ust. 1 pkt 1, właściwy organ zakazuje, w drodze decyzji, obrotu wyrobem budowlanym (art. 30 ust. 2 ustawy).

Należy podkreślić, że zgodnie z art. 31a ust. 4 ustawy, postanowienia i decyzje (o których mowa w art. 30 ustawy) wydaje się w zależności od rodzaju stwierdzonych niezgodności wyrobu budowlanego z wymaganiami określonymi ustawą o wyrobach budowlanych oraz od stopnia zagrożenia powodowanego przez wyrób budowlany, mając na celu, w szczególności, zapobieżenie powstaniu zagrożenia lub usunięcie już istniejącego oraz zapewnienie bezpieczeństwa, zdrowia i życia użytkowników obiektów budowlanych, a także ochronę środowiska. Tym samym, gdy to uzasadnione rodzajem stwierdzonych niezgodności oraz stopniem ww. zagrożenia, właściwy organ nie wydaje powyższego postanowienia, lecz:

  • decyzję zakazującą dalszego udostępniania wyrobu budowlanego przez sprzedawcę oraz decyzję nakazującą wycofanie z obrotu tego wyrobu przez producenta (jego upoważnionego przedstawiciela) lub importera (art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy), albo
  • decyzję nakazującą wycofanie z obrotu wyrobu budowlanego przez sprzedawcę, jeżeli producent (jego upoważniony przedstawiciel) lub importer ma siedzibę poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawy).

Wszystkie ww. decyzje, na mocy przepisu art. 30 ust. 3 ustawy, podlegają natychmiastowemu wykonaniu.

Zgodnie z przepisem art. 31 ust. 1 ustawy o wyrobach budowlanych, w wyniku kontroli u producenta (jego upoważnionego przedstawiciela) albo importera, w przypadku stwierdzenia, że wyrób budowlany nie spełnia wymagań określonych w ww. ustawie, a więc także w przypadku niespełnienia wymagań określonych w art. 5 ust. 3 tej ustawy, właściwy organ wydaje:

  • postanowienie zakazujące dalszego udostępniania wyrobu budowlanego, wyznaczając termin usunięcia określonych nieprawidłowości (art. 31 ust. 1 pkt 1 ustawy).

Na ww. postanowienie przysługuje zażalenie (art. 31 ust. 1a ustawy).

Natomiast w przypadku nieusunięcia w terminie nieprawidłowości określonych w postanowieniu, o którym mowa w art. 31 ust. 1 pkt 1, właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, wycofanie z obrotu wyrobu budowlanego (art. 31 ust. 2 ustawy).

Należy podkreślić, że zgodnie z art. 31a ust. 4 ustawy, postanowienia i decyzje (o których mowa w art. 31 ustawy) wydaje się w zależności od rodzaju stwierdzonych niezgodności wyrobu budowlanego z wymaganiami określonymi ustawą o wyrobach budowlanych oraz od stopnia zagrożenia powodowanego przez wyrób budowlany, mając na celu, w szczególności, zapobieżenie powstaniu zagrożenia lub usunięcie już istniejącego oraz zapewnienie bezpieczeństwa, zdrowia i życia użytkowników obiektów budowlanych, a także ochronę środowiska. Tym samym, gdy to uzasadnione rodzajem stwierdzonych niezgodności oraz stopniem ww. zagrożenia, właściwy organ nie wydaje powyższego postanowienia, lecz:

  • decyzję nakazującą wycofanie z obrotu wyrobu budowlanego (art. 31 ust. 1 pkt 2), albo
  • decyzję nakazującą ograniczenie udostępniania wyrobu budowlanego użytkownikowi, konsumentowi i sprzedawcy (art. 31 ust. 1 pkt 3).

Wszystkie ww. decyzje, na mocy przepisu art. 31 ust. 3 ustawy, podlegają natychmiastowemu wykonaniu.

Ponadto, na podstawie art. 31a ust. 1 ustawy o wyrobach budowlanych, właściwy organ w decyzji nakazującej wycofanie z obrotu wyrobu budowlanego, o której mowa w art. 30 ust. 1 pkt 2 i art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy, może także nakazać, odpowiednio, producentowi (jego upoważnionemu przedstawicielowi), importerowi lub sprzedawcy odkupienie wyrobu na żądanie osób, które faktycznie nim władają. W decyzji, o której mowa powyżej, właściwy organ może również nakazać powiadomienie przez stronę postępowania konsumentów lub użytkowników wyrobu budowlanego o stwierdzonych niezgodnościach z wymaganiami określonymi ustawą o wyrobach budowlanych, określając termin i sposób ich powiadomienia (art. 31a ust. 2 ustawy).

Wskazać także należy, że w myśl art. 31a ust. 3 ustawy o wyrobach budowlanych w przypadku wydania decyzji stwierdzającej, że wyrób budowlany nie spełnia wymagań określonych tą ustawą, właściwy organ może nakazać, w drodze decyzji, zniszczenie wyrobu budowlanego na koszt producenta (jego upoważnionego przedstawiciela), importera lub sprzedawcy, jeżeli producent (jego upoważniony przedstawiciel) lub importer mają siedzibę poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, o ile w inny sposób nie można usunąć zagrożeń spowodowanych przez ten wyrób.

Od wydanego przez wojewódzkiego inspektora nadzoru budowlanego ww. postanowienia (na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 1 albo art. 31 ust. pkt 1 ustawy) stronie przysługuje prawo do wniesienia zażalenia do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia, za pośrednictwem wojewódzkiego inspektora nadzoru budowlanego, który wydał postanowienie (art. 141 i art. 144 w zw. z art. 129 § 1 i 2 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (6)).

Strona niezadowolona z postanowienia wydanego przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia (art. 141 i art. 144 w zw. z art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego).

Natomiast od wydanej przez wojewódzkiego inspektora nadzoru budowlanego decyzji stronie przysługuje prawo do wniesienia odwołania do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w terminie czternastu dni od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem wojewódzkiego inspektora nadzoru budowlanego, który wydał decyzję (art. 129 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego).

Strona niezadowolona z decyzji wydanej przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji (art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego).

Strona, które nie chce skorzystać z prawa złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, może wnieść na decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji. Skargę wnosi się za pośrednictwem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (art. 52 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (7)).

Na podstawie przepisów rozporządzenia (UE) 2019/515 (1)strony mają również możliwość skorzystania z Systemu rozwiązywania problemów rynku wewnętrznego (SOLVIT) oraz procedury rozwiązywania problemów, gdy kwestionują decyzje administracyjne ograniczające dostęp do rynku lub odmawiające tego dostępu. SOLVIT jest usługą świadczoną przez administracje krajowe w każdym państwie członkowskim, ukierunkowaną na znalezienie rozwiązań dla osób i przedsiębiorstw w przypadku gdy organy publiczne w innym państwie członkowskim naruszyły ich prawa. Centrum SOLVIT Polska jest obecnie umiejscowione w Ministerstwie Rozwoju i Technologii, w Departamencie Spraw Europejskich.

W przypadku gdy podmiot gospodarczy, którego dotyczy decyzja administracyjna, przedłożył tę decyzję w SOLVIT oraz, podczas trwania procedury w ramach SOLVIT, centrum krajowe lub centrum wiodące zwraca się do Komisji o wydanie opinii, aby pomóc w rozwiązaniu sprawy, centrum krajowe i centrum wiodące przekazują Komisji wszelkie stosowne dokumenty dotyczące danej decyzji administracyjnej. Po otrzymaniu wniosku, Komisja ocenia zgodność tej decyzji administracyjnej z zasadą wzajemnego uznawania oraz z wymogami określonymi w rozporządzeniu.

W terminie 45 dni roboczych od otrzymania wniosku, Komisja kończy ocenę i wydaje opinię. W stosownych przypadkach w swojej ocenie Komisja określa wszelkie problemy, którymi  należy się zająć w ramach sprawy w systemie SOLVIT, lub przedstawia zalecenia mające pomóc w rozwiązaniu sprawy. Opinię Komisji przekazuje się za pośrednictwem odpowiedniego centrum SOLVIT zainteresowanemu podmiotowi gospodarczemu i odpowiednim właściwym organom. Komisja przekazuje tę opinię wszystkim państwom członkowskim. Opinię uwzględnia się podczas trwania procedury w ramach SOLVIT. 

_______________________________

(1) rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/515 z dnia 19 marca 2019 r. w sprawie wzajemnego uznawania towarów zgodnie z prawem wprowadzonych do obrotu w innym państwie członkowskim oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 764/2008 (Dz. Urz. UE L 91 z 29.03.2019, str. 1)

(2) ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r o wyrobach budowlanych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1213)

(3) rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 305/2011 z dnia 9 marca 2011 r. ustanawiające zharmonizowane warunki wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych i uchylające dyrektywę Rady 89/106/EWG (Dz. Urz. UE L 88 z 04.04.2011, str. 5, z późn. zm.)

(4) ustawa z dnia 7 października.1999 r. o języku polskim(Dz. U. z 2021 r. poz. 672)

(5) ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351, z późn. zm.)

(6) ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm.)

(7) ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329)

1)      Kto jest organem właściwym w zakresie kontroli i postępowania administracyjnego w sprawach wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu ?

2)      Jakie są podstawowe obowiązki organów właściwych w sprawach wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu?

3)      Jaki jest zakres działania organów nadzoru budowlanego w sprawach wyrobów budowlanych?

 

1)  Kto jest organem właściwym w zakresie kontroli i postępowania administracyjnego w sprawach wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu ?

Zgodnie z art. 11 ustawy o wyrobach budowlanych (1), organami właściwymi w sprawach wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu, w zakresie uregulowanym w tej ustawie, oraz organami nadzoru rynku w rozumieniu ustawy z dnia 13 kwietnia 2016 r. o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku (2), są wojewódzcy inspektorzy nadzoru budowlanego oraz Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego.

 

2)  Jakie są podstawowe obowiązki organów właściwych w sprawach wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu?

W myśl art. 11 ustawy o wyrobach budowlanych (1), organami właściwymi w sprawach wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu, w zakresie uregulowanym w tej ustawie, oraz organami nadzoru rynku w rozumieniu ustawy o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku (2), są wojewódzcy inspektorzy nadzoru budowlanego i Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego.

Do podstawowych obowiązków ww. organów, zgodnie z art. 12 ustawy o wyrobach budowlanych, należy:

  • kontrola wprowadzonych do obrotu lub udostępnianych na rynku krajowym wyrobów budowlanych;
  • prowadzenie postępowań administracyjnych w tym zakresie;
  • wykonywanie (w zakresie wyrobów budowlanych, objętych systemem europejskim z oznakowaniem CE) zadań, o których mowa w art. 59 ust. 3 i 4 pkt 2 i 3 oraz art. 62 ustawy o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku:

 -         przeprowadzanie kontroli, w tym na wniosek Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, i informowanie o jej wynikach;

-          informowanie Prezesa UOKiK, na jego wniosek, o działaniach podjętych w zakresie nadzoru rynku;

-          współpraca z Prezesem UOKiK, innymi krajowymi organami nadzoru rynku oraz organami nadzoru rynku państw członkowskich Unii Europejskiej lub państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, a także organami celnymi;

-          wydawanie dla organów celnych opinii o spełnianiu przez wyroby wymagań lub w zakresie niezgodności formalnych;

-          uczestnictwo w pracach unijnych grup do spraw współpracy administracyjnej oraz w forach międzynarodowych.

 

3)  Jaki jest zakres działania organów nadzoru budowlanego w sprawach wyrobów budowlanych?

Zakres działania organów nadzoru budowlanego w sprawach wyrobów budowlanych został określony przepisami ustaw:

  • z dnia 16 kwietnia 2004 r. o wyrobach budowlanych (1)
  • z dnia 13 kwietnia 2016 r. o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku (2)
  • z dnia  7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (3)

Przepisami ustawy o wyrobach budowlanych określono zasady wprowadzania do obrotu lub udostępniania na rynku krajowym wyrobów budowlanych, zasady kontroli wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu lub udostępnianych na rynku oraz właściwość organów w zakresie wykonywania zadań administracyjnych i obowiązków wynikających z rozporządzenia (UE) Nr 305/2011 (4).

Zgodnie z art. 11 ustawy o wyrobach budowlanych organami właściwymi w sprawach wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu, oraz organami nadzoru rynku w rozumieniu ustawy o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku, są:

  • wojewódzcy inspektorzy nadzoru budowlanego, oraz
  • Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego.

Do obowiązków wojewódzkich inspektorów nadzoru budowlanego należy m.in.: prowadzenie kontroli planowych i doraźnych (u producentów, importerów i sprzedawców) wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu lub udostępnianych na rynku krajowym, prowadzenie postępowań administracyjnych w pierwszej instancji (z zastrzeżeniem sytuacji, gdy postępowanie administracyjne w pierwszej instancji, na podstawie ustaleń dokonanych w wyniku kontroli, prowadzi Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego), zlecanie badań pobranych w toku kontroli próbek wyrobów budowlanych, wydawanie dla organów celnych opinii o wyrobach budowlanych oraz przekazywanie Głównemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego informacji o wynikach zleconych badań próbek, przeprowadzonych kontrolach wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu lub udostępnianych na rynku krajowym oraz wydanych postanowieniach i decyzjach, a także o wydanych ww. opiniach. Wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego może również wezwać powiatowego inspektora nadzoru budowlanego do przeprowadzenia kontroli wskazanej budowy lub robót budowlanych w zakresie stosowania określonych wyrobów budowlanych.

Natomiast Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego jest organem wyższego stopnia w stosunku do wojewódzkiego inspektora nadzoru budowlanego w sprawach administracyjnych z zakresu wyrobów budowlanych. Prowadzi on Krajowy Wykaz Zakwestionowanych Wyrobów Budowlanych, zatwierdza wojewódzkie roczne plany kontroli, przedstawia Prezesowi UOKiK do zaopiniowania okresowe plany kontroli wprowadzonych do obrotu wyrobów budowlanych w systemie europejskim (podlegających rozporządzeniu Nr 305/2001, tj. objętych normami zharmonizowanymi lub zgodnych z wydanymi dla nich europejskimi ocenami technicznymi) oraz sporządza i przekazuje ww. organowi sprawozdania z kontroli tych wyrobów. Gromadzi również informacje o wynikach zleconych badań próbek, przeprowadzonych kontrolach wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu lub udostępnianych na rynku krajowym, wydanych postanowieniach, decyzjach i opiniach, a także prowadzi kontrole działania wojewódzkich inspektorów nadzoru budowlanego oraz punkt kontaktowy do spraw wyrobów budowlanych, o którym mowa w art. 10 ww. rozporządzenia (UE) Nr 305/2011.

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego posiada ponadto ustawowe uprawnienia w stosunku do wojewódzkich inspektorów nadzoru budowlanego, pozwalające mu m.in. na wprowadzanie do wojewódzkich rocznych planów kontroli określonych zadań, wzywanie ww. organów do przeprowadzenia kontroli doraźnych w określonym zakresie, jak również na wydawanie wojewódzkim inspektorom nadzoru budowlanego wytycznych i zaleceń dotyczących kontroli wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu lub udostępnianych na rynku krajowym oraz sprawowanie nadzoru nad ich realizacją. Może także wydawać wojewódzkim inspektorom nadzoru budowlanego wytyczne i zalecenia zapewniające jednolitość postępowań w sprawach wyrobów budowlanych (zob. przepisy rozdziału 3 ustawy o wyrobach budowlanych, tj. art. 11 – 15 ustawy).

Jednocześnie postanowieniami art. 16 – 33 ustawy o wyrobach budowlanych zostały określone zasady kontroli wyrobów budowlanych oraz szczególne uregulowania dotyczące postępowania administracyjnego w sprawach wyrobów budowlanych wprowadzanych do obrotu lub udostępnianych na rynku krajowym. Oznacza to, że postępowanie administracyjne w sprawach wyrobów budowlanych podlega w ograniczonym zakresie przepisom ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (5), tj. wyłącznie w zakresie nieuregulowanym przepisami ustawy o wyrobach budowlanych.

Ponadto pewne zadania dla organów nadzoru budowlanego, jako organów sprawujących nadzór nad rynkiem wyrobów budowlanych w zakresie wyrobów budowlanych, objętych rozporządzeniem (UE) Nr 305/2011, zostały określone przepisami ustawy o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku(ww. organy nadzoru budowlanego są organami nadzoru rynku, w rozumieniu tej ustawy).

Natomiast zgodnie z przepisami ustawy - Prawo budowlane, do zadań organów nadzoru budowlanego należy m.in. kontrola przestrzegania i stosowania przepisów prawa budowlanego, w tym kontrola zgodności wykonywania robót budowlanych z  przepisami prawa budowlanego – a więc również kontrola prawidłowości stosowania wyrobów przy wykonywaniu robót budowlanych, do której odnosi się art. 10 tej ustawy.

______________________________________

(1)  ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r o wyrobach budowlanych (Dz. U. z 2020 r. poz.215, z późn. zm.)

(2)  ustawa z dnia 13 kwietnia 2016 r. o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku(Dz. U. z 2019 r. poz. 544, z późn. zm.)

(3)  ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333, z późn. zm.)

(4)  rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 305/2011 z dnia 9 marca 2011 r. ustanawiające zharmonizowane warunki wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych i uchylające dyrektywę Rady 89/106/EWG (Dz. Urz. UE L 88 z 04.04.2011, str. 5, z późn. zm.)

(5)  ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm.)

1) Jakie przepisy regulują prowadzenie kontroli wyrobów budowlanych i pobieranie ich próbek ?

2) Czego może żądać kontrolujący od kontrolowanego producenta albo importera?  

3) Czego może żądać kontrolujący od kontrolowanego sprzedawcy?

 

1)  Jakie przepisy regulują prowadzenie kontroli wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu i pobieranie próbek wyrobów budowlanych ?

Prowadzenie kontroli wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu i sprawy dotyczące pobierania próbek wyrobów budowlanych regulują:

-          przepisy art. 16 – 27 oraz art. 35 i 36 ustawy o wyrobach budowlanych (1),

-          rozporządzenie w sprawie kontroli wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu lub udostępnianych na rynku krajowym (2), wydane na podstawie art. 24 ustawy o wyrobach budowlanych,

-          rozporządzenie w sprawie próbek wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu lub udostępnianych na rynku krajowym (3), wydane na podstawie art. 27 ust.1 ustawy o wyrobach budowlanych.

 

2) Czego może żądać kontrolujący od kontrolowanego producenta albo importera?

Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy o wyrobach budowlanych (1), w trakcie kontroli kontrolujący może żądać od kontrolowanego producenta albo importera przedstawienia:

  • deklaracji właściwości użytkowych lub krajowej deklaracji,
  • nazwy i adresu zakładu, w którym wyrób budowlany jest wytwarzany, a w przypadku wyrobów importowanych nazwy i adresu producenta,
  • karty charakterystyki lub informacji o substancjach zawartych  w  wyrobie budowlanym, o których mowa odpowiednio w art. 31 lub art. 33 rozporządzenia REACH (4),
  • ogólnego opisu wyrobu budowlanego, schematów, instrukcji stosowania, instrukcji obsługi oraz informacji dotyczących zagrożenia dla zdrowia i bezpieczeństwa, jakie wyrób budowlany stwarza podczas stosowania i użytkowania.

Zgodnie z art. 18 ust. 2 ustawy, kontrolujący może dodatkowo zażądać od producenta dokumentacji technicznej, o której mowa w art. 11 ust. 1 rozporządzenia (UE) Nr 305/2011 (5), oraz w art. 10a ust. 1, tj. dokumentacji technicznej zawierającej istotne elementy związane z wymaganym krajowym systemem oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych wyrobu budowlanego, a w przypadku importera wyznaczyć termin udostępnienia tej dokumentacji.

W trakcie kontroli, zgodnie z art. 18 ust. 5 pkt 1 i 4 ww. ustawy, kontrolujący może ponadto żądać od kontrolowanego:

  • sporządzenia kopii oraz tłumaczeń na język polski dokumentów badanych w zakresie objętym kontrolą, jeżeli jest to niezbędne do przeprowadzenia kontroli,
  • udzielenia w wyznaczonym terminie pisemnych lub ustnych wyjaśnień w sprawach objętych zakresem kontroli.

Natomiast zgodnie z art. 17 ust. 4 ustawy, kontrolowany oraz inne podmioty posiadające  dowody lub informacje niezbędne do ustalenia, czy wyrób budowlany spełnia wymagania określone tą ustawą są obowiązani do przekazania tych dowodów i udzielenia informacji na żądanie organu prowadzącego kontrolę.

 

3) Czego może żądać kontrolujący od kontrolowanego sprzedawcy?

Zgodnie z art. 18 ust. 3 ustawy o wyrobach budowlanych (1),w trakcie kontroli kontrolujący może żądać od kontrolowanego sprzedawcy:

  • wskazania nazwy i adresu producenta, importera lub sprzedawcy, od którego nabył wyrób budowlany,
  • dokumentów, instrukcji, informacji i opisów, o których mowa w ust. 1 pkt 1, 3 i 4, tj.:

-           deklaracji właściwości użytkowych lub krajowej deklaracji,

-           karty charakterystyki lub informacji o substancjach zawartych w wyrobie budowlanym, o których mowa odpowiednio w art. 31 lub art. 33 rozporządzenia REACH (4),

-           ogólnego opisu wyrobu budowlanego, schematów, instrukcji stosowania, instrukcji obsługi oraz informacji dotyczących zagrożenia dla zdrowia i bezpieczeństwa, jakie wyrób budowlany stwarza podczas stosowania i użytkowania.

W przypadku gdy kontrolowany wyrób budowlany może stwarzać zagrożenie dla życia, zdrowia, mienia lub środowiska, kontrolujący może żądać od kontrolowanego sprzedawcy, jeżeli producent lub importer ma siedzibę poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przedstawienia, w wyznaczonym terminie, dokumentacji technicznej, o której mowa w art. 11 ust. 1 rozporządzenia (UE) Nr 305/2011 (5) oraz w art. 10a ust. 1 (zobacz art. 18 ust. 4 ustawy).

W trakcie kontroli, zgodnie z art. 18 ust. 5 pkt 1 i 4 ww. ustawy, kontrolujący może ponadto żądać od kontrolowanego:

  • sporządzenia kopii oraz tłumaczeń na język polski dokumentów badanych w zakresie objętym kontrolą, jeżeli jest to niezbędne do przeprowadzenia kontroli,
  • udzielenia w wyznaczonym terminie pisemnych lub ustnych wyjaśnień w sprawach objętych zakresem kontroli.

Natomiast zgodnie z art. 17 ust. 4 ustawy o wyrobach budowlanych, kontrolowany oraz inne podmioty posiadające  dowody lub informacje niezbędne do ustalenia, czy wyrób budowlany spełnia wymagania określone tą ustawą są obowiązani do przekazania tych dowodów i udzielenia informacji na żądanie organu prowadzącego kontrolę. Tym samym organ może żądać na tej podstawie (w zw. z art. 18 ust. 5 pkt. 1 uprawniającym organ do badania dokumentów w zakresie objętym kontrolą), od dystrybutora wyrobu, np. informacji wynikających z rozporządzenia (UE) Nr 305/2011 niezbędnych do wykazania zgodności danego wyrobu budowlanego z deklaracją właściwości użytkowych i z innymi mającymi zastosowanie wymaganiami określonymi w tym rozporządzeniu (zob. art. 14 ust. 5 rozporządzenia Nr 305/2011).

______________________________________

(1)  ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r o wyrobach budowlanych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1213)

(2)  rozporządzenie Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 13 czerwca 2019 r. w sprawie kontroli wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu lub udostępnianych na rynku krajowym (Dz. U. poz. 1230)

(3)  rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 23 grudnia 2015 r. w sprawie próbek wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu lub udostępnianych na rynku krajowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 1508)

(4)  rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH) i utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów, zmieniające dyrektywę 1999/45/WE oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 793/93 i rozporządzenie Komisji (WE) nr 1488/94, jak również dyrektywę Rady 76/769/EWG i dyrektywy Komisji 91/155/EWG, 93/67/EWG, 93/105/WE i 2000/21/WE (Dz. Urz. UE L 396 z 30.12.2006, str. 1, z późn. zm.)

(5)  rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 305/2011 z dnia 9 marca 2011 r. ustanawiające zharmonizowane warunki wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych i uchylające dyrektywę Rady 89/106/EWG (Dz. Urz. UE L 88 z 04.04.2011, str. 5, z późn. zm.)

1) Kiedy organ nadzoru budowlanego wszczyna postępowanie administracyjne w sprawie wyrobu budowlanego niespełniającego wymagań ?

2) Kto może być stroną w postępowaniu administracyjnym w sprawie wyrobu budowlanego wprowadzonego do obrotu lub udostępnionego na rynku krajowym ?

3) Jakie orzeczenia może wydać organ prowadzący postępowanie administracyjne w sprawie wyrobów budowlanych, w wyniku kontroli u sprzedawcy ?

4) Jakie orzeczenia może wydać organ prowadzący postępowanie administracyjne w sprawie wyrobów budowlanych, w wyniku kontroli u producenta albo importera ?

5) Kiedy właściwy organ nadzoru budowlanego może umorzyć postępowanie administracyjne w sprawie wyrobu budowlanego wprowadzonego do obrotu? 

6) Jakie sankcje wywołuje wprowadzenie do obrotu lub udostępnienie na rynku krajowym wyrobu budowlanego niespełniającego wymagań określonych w ustawie?

 

1)  Kiedy organ nadzoru budowlanego wszczyna postępowanie administracyjne w sprawie wyrobu budowlanego niespełniającego wymagań ?

Właściwy organ nadzoru budowlanego wszczyna postępowanie administracyjne w sprawie wyrobu budowlanego, wprowadzonego do obrotu lub udostępnionego na rynku krajowym, jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli u producenta, importera lub sprzedawcy ustali, że wyrób nie spełnia wymagań ustawy o wyrobach budowlanych (1). Zgodnie bowiem z art. 16 ust. 1a tej ustawy, postępowanie w sprawie wyrobów budowlanych niespełniających wymagań określonych w niniejszej ustawie wszczyna się z urzędu, na podstawie ustaleń kontroli. Powyższe oznacza, że ww. organ nie może wszcząć postępowania administracyjnego na podstawie np. złożenia zawiadomienia, że wyrób nie spełnia wymagań, jeśli nie dokona stosownych ustaleń w wyniku przeprowadzonej kontroli.

Prowadzenie postępowań administracyjnych w pierwszej instancji, co do zasady, należy do obowiązków wojewódzkiego inspektora nadzoru budowlanego (art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy). Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego może prowadzić postępowania administracyjne w pierwszej instancji na podstawie ustaleń dokonanych w wyniku kontroli. W takim przypadku wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego nie wszczyna postępowania administracyjnego (art. 14 ust. 3a ustawy).

 

2) Kto może być stroną w postępowaniu administracyjnym w sprawie wyrobu budowlanego wprowadzonego do obrotu lub udostępnionego na rynku krajowym?

Stronami w postępowaniu administracyjnym, dotyczącym wprowadzonego do obrotu lub udostępnionego na rynku krajowym wyrobu budowlanego niespełniającego wymagań określonych w ustawie o wyrobach budowlanych (1), są producent, importer lub sprzedawca wyrobu budowlanego (art. 33 ust. 1 ww. ustawy).

Przez producenta, w myśl z art. 2 pkt 19 rozporządzenia (UE) Nr 305/2011 (2) należy rozumieć osobę fizyczną lub prawną, która produkuje wyrób budowlany lub która zleca zaprojektowanie lub wyprodukowanie wyrobu budowlanego i wprowadza ten wyrób do obrotu pod własną nazwą lub znakiem firmowym. Jednocześnie, zgodnie z art. 2 pkt 6 ustawy o wyrobach budowlanych, poprzez producenta należy rozumieć także upoważnionego przedstawiciela producenta, a więc osobę fizyczną lub prawną mającą siedzibę w Unii, która otrzymała pisemne pełnomocnictwo producenta do wykonywania w jego imieniu określonych zadań (zob. art. 2 pkt 22 rozporządzenia (UE) Nr 305/2011). Ponadto należy zauważyć, iż zgodnie z art. 15 rozporządzenia (UE) Nr 305/2011 importera lub dystrybutora uważa się na użytek tego rozporządzenia za producenta, wskutek czego podlegają oni obowiązkom producenta określonym w art. 11, w przypadku gdy wprowadzają oni wyrób do obrotu pod własną nazwą lub znakiem towarowym lub gdy zmieniają oni w taki sposób wyrób budowlany wcześniej wprowadzony do obrotu, że może to wpływać na zgodność z deklaracją właściwości użytkowych.

Jednocześnie importer, zgodnie z art. 2 pkt 21 rozporządzenia (UE) Nr 305/2011, oznacza osobę fizyczną lub prawną mającą siedzibę w Unii, która wprowadza wyrób budowlany z państwa trzeciego do obrotu w Unii.

Natomiast przez sprzedawcę należy rozumieć dystrybutora, o którym mowa w art. 2 pkt 20 rozporządzenia (UE) Nr 305/2011, czyli osobę fizyczną lub prawną w łańcuchu dostaw, inną niż producent lub importer, która udostępnia wyrób budowlany na rynku  (zob. art. 2 pkt 7 ustawy o wyrobach budowlanych i art. 2 pkt 22 rozporządzenia (UE) Nr 305/2011).

Organizacja społeczna może występować z żądaniem dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym tylko w przypadku, gdy strona postępowania jest członkiem tej organizacji. Przepisów art. 31 § 1, 4 i 5 Kodeksu postępowania administracyjnego (3), które regulują kwestie występowania organizacji społecznej w sprawie administracyjnej dotyczącej innej osoby, nie stosuje się w postępowaniach prowadzonych na podstawie ustawy o wyrobach budowlanych (art. 33 ust. 2 ustawy o wyrobach budowlanych).

 

3) Jakie orzeczenia może wydać organ prowadzący postępowanie administracyjne w sprawie wyrobów budowlanych, w wyniku kontroli u sprzedawcy?

Zgodnie z przepisami art. 30 ust. 1 ustawy o wyrobach budowlanych (1), w wyniku kontroli u sprzedawcy, w przypadku stwierdzenia, że wyrób budowlany nie spełnia wymagań określonych w ww. ustawie, a w szczególności w przypadku stwierdzenia niezgodności, o których mowa w art. 59 rozporządzenia (UE) Nr 305/2011 (2), albo w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w oznakowaniu znakiem budowlanym, braku oznakowania znakiem budowlanym, braku krajowej deklaracji lub jej nieprawidłowego sporządzenia oraz w przypadku, gdy dokumentacja techniczna jest niekompletna lub niedostępna u kontrolowanego (art. 31a ust. 5 ustawy), właściwy organ wydaje:

  • postanowienie zakazujące dalszego udostępniania wyrobu budowlanego przez sprzedawcę, wyznaczając termin usunięcia określonych nieprawidłowości (art. 30 ust. 1 pkt 1).

Na ww. postanowienie przysługuje zażalenie (art. 30 ust. 1a ustawy).

Natomiast w przypadku nieusunięcia w terminie nieprawidłowości określonych w postanowieniu, o którym mowa w art. 30 ust. 1 pkt 1, właściwy organ zakazuje, w drodze decyzji, obrotu wyrobem budowlanym (art. 30 ust. 2 ustawy).

Należy podkreślić, że zgodnie z art. 31a ust. 4 ustawy, postanowienia i decyzje (o których mowa w art. 30 ustawy) wydaje się w zależności od rodzaju stwierdzonych niezgodności wyrobu budowlanego z wymaganiami określonymi ustawą o wyrobach budowlanych oraz od stopnia zagrożenia powodowanego przez wyrób budowlany, mając na celu, w szczególności, zapobieżenie powstaniu zagrożenia lub usunięcie już istniejącego oraz zapewnienie bezpieczeństwa, zdrowia i życia użytkowników obiektów budowlanych, a także ochronę środowiska. Tym samym, gdy to uzasadnione rodzajem stwierdzonych niezgodności oraz stopniem ww. zagrożenia, właściwy organ nie wydaje powyższego  postanowienia, lecz:

  • decyzję zakazującą dalszego udostępniania wyrobu budowlanego przez sprzedawcę oraz decyzję nakazującą wycofanie z obrotu tego wyrobu przez producenta lub importera (art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy), albo
  • decyzję nakazującą wycofanie z obrotu wyrobu budowlanego przez sprzedawcę, jeżeli producent lub importer ma siedzibę poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawy).

Wszystkie ww. decyzje, na mocy przepisu art. 30 ust. 3 ustawy, podlegają natychmiastowemu wykonaniu.

Ponadto, na podstawie art. 31a ust. 1 ustawy o wyrobach budowlanych, właściwy organ w decyzji nakazującej wycofanie z obrotu wyrobu budowlanego, o której mowa w art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy, może także nakazać, odpowiednio, producentowi, importerowi lub sprzedawcy odkupienie wyrobu na żądanie osób, które faktycznie nim władają. W decyzji, o której mowa powyżej, właściwy organ może również nakazać powiadomienie przez stronę postępowania konsumentów lub użytkowników wyrobu budowlanego o stwierdzonych niezgodnościach z wymaganiami określonymi ustawą o wyrobach budowlanych, określając termin i sposób ich powiadomienia (art. 31a ust. 2 ustawy).

Wskazać także należy, że w myśl art. 31a ust. 3 ustawy o wyrobach budowlanych w przypadku wydania decyzji stwierdzającej, że wyrób budowlany nie spełnia wymagań określonych tą ustawą, właściwy organ może nakazać, w drodze decyzji, zniszczenie wyrobu budowlanego na koszt producenta, importera lub sprzedawcy, jeżeli producent lub importer mają siedzibę poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, o ile w inny sposób nie można usunąć zagrożeń spowodowanych przez ten wyrób.

 

4) Jakie orzeczenia może wydać organ prowadzący postępowanie administracyjne w sprawie wyrobów budowlanych, w wyniku kontroli u producenta albo importera?

Zgodnie z przepisem art. 31 ust. 1 ustawy o wyrobach budowlanych (1), w wyniku kontroli u producenta albo importera, w przypadku stwierdzenia, że wyrób budowlany nie spełnia wymagań określonych w ww. ustawie, a w szczególności w przypadku stwierdzenia niezgodności, o których mowa w art. 59 rozporządzenia (UE) Nr 305/2011 (2), albo w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w oznakowaniu znakiem budowlanym, braku oznakowania znakiem budowlanym, braku krajowej deklaracji lub jej nieprawidłowego sporządzenia oraz w przypadku, gdy dokumentacja techniczna jest niekompletna lub niedostępna u kontrolowanego (art. 31a ust. 5 ustawy), właściwy organ wydaje:

  • postanowienie zakazujące dalszego udostępniania wyrobu budowlanego, wyznaczając termin usunięcia określonych nieprawidłowości (art. 31 ust. 1 pkt 1 ustawy).

Na ww. postanowienie przysługuje zażalenie (art. 31 ust. 1a ustawy).

Natomiast w przypadku nieusunięcia w terminie nieprawidłowości określonych w postanowieniu, o którym mowa w art. 31 ust. 1 pkt 1, właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, wycofanie z obrotu wyrobu budowlanego (art. 31 ust. 2 ustawy).

Należy podkreślić, że zgodnie z art. 31a ust. 4 ustawy, postanowienia i decyzje (o których mowa w art. 31 ustawy) wydaje się w zależności od rodzaju stwierdzonych niezgodności wyrobu budowlanego z wymaganiami określonymi ustawą o wyrobach budowlanych oraz od stopnia zagrożenia powodowanego przez wyrób budowlany, mając na celu, w szczególności, zapobieżenie powstaniu zagrożenia lub usunięcie już istniejącego oraz zapewnienie bezpieczeństwa, zdrowia i życia użytkowników obiektów budowlanych, a także ochronę środowiska. Tym samym, gdy to uzasadnione rodzajem stwierdzonych niezgodności oraz stopniem ww. zagrożenia, właściwy organ nie wydaje powyższego postanowienia, lecz:

  • decyzję nakazującą wycofanie z obrotu wyrobu budowlanego (art. 31 ust. 1 pkt 2), albo
  • decyzję nakazującą ograniczenie udostępniania wyrobu budowlanego użytkownikowi, konsumentowi i sprzedawcy (art. 31 ust. 1 pkt 3).

Wszystkie ww. decyzje, na mocy przepisu art. 31 ust. 3 ustawy, podlegają natychmiastowemu wykonaniu.

Ponadto, na podstawie art. 31a ust. 1 ustawy o wyrobach budowlanych, właściwy organ w decyzji nakazującej wycofanie z obrotu wyrobu budowlanego, o której mowa w art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy, może także nakazać, odpowiednio, producentowi, importerowi lub sprzedawcy odkupienie wyrobu na żądanie osób, które faktycznie nim władają. W decyzji, o której mowa powyżej, właściwy organ może również nakazać powiadomienie przez stronę postępowania konsumentów lub użytkowników wyrobu budowlanego o stwierdzonych niezgodnościach z wymaganiami określonymi ustawą o wyrobach budowlanych, określając termin i sposób ich powiadomienia (art. 31a ust. 2 ustawy).

Wskazać także należy, że w myśl art. 31a ust. 3 ustawy o wyrobach budowlanych w przypadku wydania decyzji stwierdzającej, że wyrób budowlany nie spełnia wymagań określonych tą ustawą, właściwy organ może nakazać, w drodze decyzji, zniszczenie wyrobu budowlanego na koszt producenta, importera lub sprzedawcy, jeżeli producent lub importer mają siedzibę poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, o ile w inny sposób nie można usunąć zagrożeń spowodowanych przez ten wyrób.

 

5) Kiedy właściwy organ nadzoru budowlanego może w umorzyć postępowanie administracyjne w sprawie wyrobu budowlanego wprowadzonego do obrotu?

Właściwy organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego na podstawie ustawy o wyrobach budowlanych (1), jeżeli zajdzie jedna z przesłanek określonych w jej art. 32, tj. jeżeli:

  • stwierdzi, że wyrób budowlany spełnia wymagania określone ustawą o wyrobach budowlanych,
  • niezgodność wyrobu budowlanego z wymaganiami określonymi ww. ustawą została usunięta albo wyrób ten został wycofany z obrotu,
  • postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe.

Natomiast, zgodnie z art. 32a ustawy, w przypadku gdy po wydaniu decyzji, o których mowa w art. 30 ust. 1 pkt 2 i 3 i ust. 2 oraz w art. 31 ust. 1 pkt 2 i ust. 2, niezgodności wyrobu budowlanego z wymaganiami określonymi niniejszą ustawą zostały usunięte lub wyrób budowlany został wycofany z obrotu, właściwy organ na wniosek producenta, importera lub sprzedawcy, w drodze decyzji, stwierdza:

  • usunięcie niezgodności wyrobu budowlanego z wymaganiami określonymi niniejszą ustawą albo
  • wycofanie z obrotu wyrobu budowlanego.

 

6) Jakie sankcje wywołuje wprowadzenie do obrotu lub udostępnienie na rynku krajowym wyrobu budowlanego niespełniającego wymagań określonych w ustawie?

Zgodnie z obowiązującymi od dnia 1 stycznia 2017 r. przepisami, zawartymi w rozdziale 6a Kary pieniężne ustawy o wyrobach budowlanych (1), za naruszenie określonych wymagań dotyczących wprowadzania do obrotu lub udostępniania wyrobów budowlanych przewidziane są kary pieniężne, stosownie do postanowień art. 36a-36k ustawy o wyrobach budowlanych.

Kary te nakłada, w drodze decyzji, właściwy organ prowadzący postępowanie (zob. art. 36j ust. 1 i 2 ustawy). Są one nakładane na podmioty gospodarcze w przypadkach i w wysokościach określonej przepisami art. 36a-36i ustawy:

-      Producent albo importer, który wprowadza do obrotu wyrób budowlany nienadający się do zamierzonego zastosowania w zakresie zadeklarowanych właściwości użytkowych, podlega karze pieniężnej w wysokości do 100 000 zł.

-      Producent, który umieszcza oznakowanie CE albo znak budowlany na wyrobie budowlanym, który nie posiada właściwości użytkowych określonych w deklaracji właściwości użytkowych lub krajowej deklaracji, podlega karze pieniężnej w wysokości do 100 000 zł.

-      Producent albo importer, który wprowadza do obrotu wyrób budowlany podlegający obowiązkowi oznakowania CE lub znakiem budowlanym bez tego oznakowania, podlega karze pieniężnej w wysokości do 20 000 zł.

-      Producent, który nie dopełnia obowiązku sporządzenia i przechowywania deklaracji właściwości użytkowych, krajowej deklaracji, dokumentacji technicznej, lub sporządza je niezgodnie z wymaganiami określonymi odpowiednio w przepisach rozporządzenia nr 305/2011 albo przepisach niniejszej ustawy, podlega karze pieniężnej w wysokości do 20 000 zł.

-      Producent, który nie dopełnia obowiązków dołączania lub udostępniania wraz z wyrobem budowlanym, podlegającym obowiązkowi oznakowania CE lub znakiem budowlanym:

1)    informacji towarzyszącej temu oznakowaniu wraz z informacją umożliwiającą identyfikację wyrobu budowlanego, lub

2)    kopii deklaracji właściwości użytkowych albo krajowej deklaracji, lub

3)    instrukcji stosowania, instrukcji obsługi lub informacji dotyczących bezpieczeństwa użytkowania

       - podlega karze pieniężnej w wysokości do 10 000 zł.

-      Importer, który nie dopełnia obowiązku umieszczenia informacji umożliwiających jego identyfikację na wyrobie budowlanym podlegającym obowiązkowi oznakowania CE lub znakiem budowlanym, podlega karze pieniężnej w wysokości do 10 000 zł.

-      Importer, który nie dopełnia obowiązku zapewnienia udostępnienia dokumentacji technicznej właściwemu organowi, lub przechowywania kopii deklaracji właściwości użytkowych albo krajowej deklaracji, podlega karze pieniężnej w wysokości do 10 000 zł.

-      Sprzedawca, który udostępnia na rynku krajowym wyrób budowlany, podlegający obowiązkowi oznakowania CE lub znakiem budowlanym bez tego oznakowania lub bez informacji towarzyszącej temu oznakowaniu, lub do którego nie jest dołączona lub udostępniona deklaracja właściwości użytkowych albo krajowa deklaracja, podlega karze pieniężnej w wysokości do 10 000 zł.

-      Producent, importer albo sprzedawca obowiązany do przechowywania próbki kontrolnej, który niszczy ją, usuwa spod zabezpieczenia, lub przechowuje ją w warunkach niezgodnych z wymaganiami określonymi w art. 25 ust. 5, podlega karze pieniężnej w wysokości do 20 000 zł.

Ustalając wysokość kar pieniężnych, właściwy organ uwzględnia w szczególności stopień, okoliczności naruszenia przepisów ustawy, liczbę wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu lub udostępnionych na rynku krajowym niezgodnych z wymaganiami ustawy, uprzednie naruszenie przepisów ustawy, a także współpracę z właściwym organem prowadzącym postępowanie, w szczególności przyczynienie się do szybkiego i sprawnego przeprowadzenia postępowania (zob. art. 36j ust. 3 ustawy).

Natomiast okoliczności odstąpienia od nałożenia kary określa art. 36j ust. 4, a termin i sposób pobierania tych kar art. 36k ustawy o wyrobach budowlanych.

______________________________________

(1)  ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r o wyrobach budowlanych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1213)

 (2)  rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 305/2011 z dnia 9 marca 2011 r. ustanawiające zharmonizowane warunki wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych i uchylające dyrektywę Rady 89/106/EWG (Dz. Urz. UE L 88 z 04.04.2011, str. 5, z późn. zm.)

(3)  ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm.)